Файзи Гасқаров атындағы халық би ансамблі
| Файзи Гаскаров атындағы халық би ансамблі башқ. Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле | |
 | |
| Негізгі ақпарат | |
|---|---|
| Жанры |
классикалық музыка, халық әуендері, опералық ариялар, танымал музыка |
| Белсенділік жылдары |
1939 жылдан - қазіргі уақытқа дейін |
| Мемлекет | |
| Жетекшісі |
Файзи Адгамович Гаскаров |
Файзи Гаскаров атындағы халық би ансамблі (башқ. Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле) — Башқұртстан Республикасының кәсіби халық би ансамблі.
Ансамбль тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Файзи Гаскаров атындағы Мемлекеттік академиялық халық биі ансамблі — Башқұртстан Республикасындағы алғашқы және жалғыз кәсіби би тобы. Ансамбльді 1939 жылы башқұрт орындаушылық өнерінің дамуына елеулі үлес қосқан көрнекті биші және хореограф Файзи Адгамович Гаскаров құрды. Оның мақсаты башқұрт билерін кәсіби хореография элементтерімен біріктіре отырып сақтау және танымал ету болды. Алғашқы жылы ансамбль өзінің керемет энергиясы мен шеберлігімен көрермендерді баурап алып, таң қалдырды.
Башқұрт АССР-інің құрылғанына жиырма жыл толу күні Уфада өткен қойылым Гаскаров ансамблінің туған күні болып саналады. Жас орындаушылардың алғашқы репетициялары Луначарский бағындағы сахнада, кейінірек би ансамблін біріктірген Башқұрт мемлекеттік филармониясының ғимаратында өтті.
Жылдар бойы жеке солистер және ансамбль тұтастай алғанда бірнеше рет беделді марапаттар мен сыйлықтарға ие болып, көптеген лауреаттарды жеңіп алды. Олардың білімі, шеберлігі және шығармашылық таланты сұранысқа ие болды. Ең үздік орындаушылар мен би шеберлеріне сүйене отырып, олар талантты жастарды іздеп, ансамбльді біріктіріп, оны жемісті шығармашылық жұмысқа бағыттады. Олар ескі билерді мұқият сақтай отырып, жаңа билерді хореографиялады.
1988 жылы халық би ансамбліне «Файзи Адгамұлы Гаскаров» атағы берілді, ал 1996 жылы оған «Академиялық» атағы берілді. Гаскаровтықтардың өнер көрсетуінің арқасында башқұрт мәдениеті мен Башқұртстан бүкіл әлемге танымал болып келеді. 2007 жылы ансамбль кәсіби хореографияның барлық талаптарына сай келетін өз ғимаратына көшті. Би шеберлерінің ұрпақтарының арманы болған мұражай ашылды.
Бүгінгі таңда Файзи Гаскаров атындағы мемлекеттік академиялық халық би ансамблі Ресей Федерациясындағы кәсіби хореография саласындағы көшбасшылардың бірі болып табылады.[1]
Гастрольдері мен қойылымдары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Ансамбль 80 жылдық өмірінде Башқұртстан мен Ресейдің мәдениеті мен өнерін әлемдік аренада көрсетіп, 60-тан астам елге сапар шекті. 1940 жылдың жазында Башқұртстан облыстары мен Челябі және Магнитогорск қалаларына гастрольдік сапармен барды. Ансамбль сәтті өнер көрсетті және 1941 жылдың шілдесінде Мәскеуде өткен Башқұрт әдебиеті мен өнерінің онкүндігінің концерттік бағдарламасына қатысуы керек еді, бірақ соғыстың басталуы бұл жоспарларды көптеген жылдарға кейінге қалдырды. Соғыстан кейінгі жылдары филармония құрамында халық биі ансамблі Татарстанға, Челябі және Түмен облыстарына, сондай-ақ Орта Азияға, Приморск өлкесіне гастрольдік сапармен барды.
Ф.А.Гаскарованың хореографиялық қойылымдары — «Зарифа», «Гүлнәзира», «Загида», «Байк» және басқалары. Келесі онжылдықтарда жаңа би үздік туындылары пайда болды: Наполеонға қарсы соғыста атақ-даңққа ие болған башқұрт аттылары туралы «Солтүстік Амурлар», «Бақташылар», «Фермада», «Шөп шабушылар», «Достық» және «Ағын бойымен». Репертуарға Ресейден басқа әлем халықтарының билері кірді, соның ішінде «Кадрилле», «Молдовеняска», «Гопак», «Арагондық Джота», «Йохр», «Хоро» және «Сиртаки». 1955 жылы ансамбль шетелге гастрольдік сапарлармен шыға бастады, ал оның жеке орындаушылары Дүниежүзілік жастар мен студенттер фестивальдеріндегі халық биі байқауларына қатыса бастады.[2]
Ансамбль Жапониядағы орыс мәдениеті фестивалінде Ресейді таныстырды және Сочи Олимпиадасының мәдени бағдарламасының бөлігі ретінде сәтті өнер көрсетті. 2015 жылы Уфада өткен ШЫҰ және БРИКС саммиттерінің мәдени бағдарламасына белсенді қатысты. Ансамбль 2016 жылы Мексика Құрама Штаттарында өткен Дүниежүзілік фольклориадада Башқұртстанның хореографиялық өнерін сәтті таныстырды. Ансамбль «Орыс маусымдары» жобасына, «Кедергісіз мәдениет күндері» халықаралық жобасына және «Росконцерт» федералды мемлекеттік бюджеттік мәдени мекемесінің «Біз Ресейміз» жобасына қатысушы.[3]
Марапаттары мен жетістіктері
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Ансамбль өз тарихында Еуропадан Азияға дейінгі әлемдегі ең беделді орындарда мыңдаған концерттер берді. Әлемдік хореографияның дамуына қосқан үлесі үшін көптеген марапаттарға ие болды.
Ансамбль Салават Юлаев атындағы республикалық сыйлықпен, «Әлем жұлдыздары» фестивалінің (Түркия) қола жүлдесі, Ресей Федерациясы Үкіметі жанындағы Мемлекеттік тарихи-мәдени орталығының құрмет белгісімен, ресейлік «Известия» газеті белгілеген «Известия» сыйлығымен марапатталды, ал «Әлем халықтарының билері» бағдарламасы Париждегі ЮНЕСКО штаб-пәтерінде «Бес құрлық» алтын медалімен және Бейбітшілік елшісі дипломымен марапатталды.[4]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Государственный академический ансамбль народного танца им. Файзи Гаскарова. Тексерілді, 16 сәуір 2026.
- ↑ Хореография/Государственный академический ансамбль народного танца им. Ф. Гаскарова. Тексерілді, 16 сәуір 2026.
- ↑ 85 лет. Государственный академический ансамбль народного танца. Тексерілді, 16 сәуір 2026.
- ↑ Ансамбль народного танца имени Файзи Гаскарова. Тексерілді, 16 сәуір 2026.