Футболдан 1930 жылғы әлем біріншілігі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Футболдан 1930 жылғы әлем біріншілігі
логотипі
Чемпионат сипаттамасы
Өткізетін қалалар

1

Стадиондар

3

Қатысушылар саны

13

Жүлделі орындар
Gold medal.svg Чемпион

 Уругвай (1-ші рет)

Silver medal.svg Екінші орын

 Аргентина

Bronze medal.svg Үшінші орын

 АҚШ

Төртінші орын

 Югославия

Чемпионат статистикасы
Келушілер саны

549 090 (30 505 бір ойында)

Ойналған мачтар саны

18

Голдар саны

70 (3,89 бір ойында)

Бомбардир(лер)

Аргентина Гильермо Стабиле (8 доп)

Футболдан тұңғыш әлем чемпионаты1930 жылы шілденің 13-і мен 30-ы аралығында Уругвай елінде өтті. Уругвай тұңғыш әлем чемпионатын өткізуші ел ғана емес, тұңғыш чемпионы да атанды. Финалдық ойында алаң иелері Аргентина құрамасын 4:2 есебін жеңді.

Әлем чемпионатына дайындық[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Уругвай XXI 20-сыншы жылдарындағы ең үлкен футбол державаларының бірі болғандықтан әлем чемпионатын өткізу құқығы бұйырды. Уругвайлықтар 1924 және 1928-нші жылдардағы футболдан Олимпиада ойындарының жеңімпазы атанған. Уругвай өтуідің тағы бір артықшылығ 1930 жылы Уругуайдың тәуілсіздік алғанынада 100 жыл толуында.

Әлем чемпионатының барлық ойындары ел астанасы Монтевидео қаласында өтті. Чемпионат басталмас бұрын уругуайлықтар жаңадан Сентенарио атты стадион салды. Осы стадионда жәнеде финалдық кездесу өткізілді. Нөсер жауынның салдарынан стадионды салып бітіру қиынға соғып, чемпионат басталуға 5 күн қалғанда бітірді.

Чемпионатының ең басты проблемасы Еуропа елдерінің көпшілігі өз құрамаларын жібергісі келмеуде болды. Себебі Атлант мұхиты арқылы мұхит асып кету қиынға соқты. Қабылдаушы ел барлық қаржы мәселесін өз мойнына алғанымен қатысуға ниет білдіргендер саны көбейе қойған жоқ. Ақырында, әлем чемпионатына Еуропадан тек 4 құрама қатысты, оның өзіде құрлықтың мықты құрамаларының ішіне кірмейді.

Финалдық турнирдің қатысушылары[өңдеу | қайнарын өңдеу]

1930 жылғы әлем чемпионаты - іріктеу турнирі өткізілмеген жалғыз чемпионат. Құрамалар шақырту арқылы қатысты. Барлығы 13 құрама. Оның ішінде 4-еуі Еуропадан, Оңтүстік Америкадан - 7, Солтүстік Америкадан - 2 құрама қатысты. Уругуайға келген Еуропа елдерінің құрамалары мықты емес еді, сондықтан көбі чемпиондық атақ Оңтүстік Америкаға бұйыратынын білді.

Стадиондар[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Сентенарио стадионы

Командалар құрамы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Финалдық турнир[өңдеу | қайнарын өңдеу]

финалдық турнирге қатысушы командалар 4 топқа бөлінді (А тобында 4 құрама, B, C және D топтарында 3 құрамадан). Топ жеңімпаздары жартылай финалға жолдама алды, жартылай финал жеңімпаздары финалдық кездесуде чемпионды белгіледі. 3-ші орын үшін матч өткізілген жоқ (әлем чемпионатының тарихында 1 рет).

Турнир шілденің 13-і күні қатар өткен екі кездесумен басталды: А тобында Франция - Мексика және D тобында АҚШ -Белгия.

Топтар[өңдеу | қайнарын өңдеу]

А тобы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

А тобында жартылай финалға шыққан Аргентина құрамасы топ фавориті болып саналған болатын. Топтық кезеңде тек француздардың қақпашысы Алекса Тепо жарқын ойынының арқасында Франция құрамасын жеңу қиындау болды. Франция - Мексика кездесуінде әлем чемпионатының алғашқы голы соғылды: Оны ойынның 19-шы минутында француздардың шабуылшысы Люсьен Лоран соқты.

Команда Ойын Ұтыс Тең Жеңіліс Доп саны ± Ұпай
 Аргентина 3 3 0 0 10-4 +6 9
Чили Чили 3 2 0 1 5-3 +2 6
Франция Франция 3 1 0 2 4-3 +1 3
Мексика Мексика 3 0 0 3 4-13 −9 0

Бүкіл уақыт жергілікті

13 шілде
15:00
 Франция {{{есеп}}}  Мексика
Люсьен Лоран 19'
Марсель Ланжийе 40'
Андре Машино 43', 87'
Голдар Хуан Карреньо 70'
Поситос, Монтевидео
Көрермендер: 30,000
Төреші: Уругвай Доминго Ломбарди
15 шілде
16:00
 Аргентина {{{есеп}}}  Франция
Луис Монти 81'; Голдар &nbsp
Гран Парке Сентраль, Монтевидео
Көрермендер: ~18,000
Төреші: Бразилия Жилберто Рего
16 шілде
14:45
 Чили {{{есеп}}}  Мексика
Гильермо Субиабре 3', 65'
Мануэль Росас 52' авт. 
Голдар  
Гран Парке Сентраль, Монтевидео
Көрермендер: ~7,000
Төреші: Бельгия Анри Кристоф
19 шілде
12:50
 Франция {{{есеп}}}  Чили
 
Голдар Гильермо Субиабре 67';
Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~50,000
Төреші: Уругвай Анибаль Техада

Ескерту: Гильермо Сааведра (Чили) пенальти соға алмады (30', қақпашы).

19 шілде
15:00
 Мексика {{{есеп}}}  Аргентина
Мануэль Росас 42'пен., 65'
Роберто Гайон 75'
Голдар Гильермо Стабиле 8', 17', 80'
Адольфо Сумельсу 12', 55'
Франсиско Варальо 53'
Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~50,000
Төреші: Боливия Улисес Сауседо

Ескерту: Адольфо Сумельсу (Аргентина) 2 пенальти соға алмады (30', 30' - екеуіндеде қақпашы).

22 шілде
14:45
 Аргентина {{{есеп}}}  Чили
Гильермо Стабиле 12', 13'
Марио Эваристо 51'
Голдар Гильермо Субиабре 15'
Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~35,000
Төреші: Бельгия Джон Лангенус

B тобы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

B тобында осы турнирдегі жалғыз сенсация болды. Бұл топтың фавориті болып Бразилия құрамасы саналған болатын. Алайда, олар бірінші ойында-ақ күтпеген жерден Югославия құрамасынан 2:1 есебін жеңіліп қалды. Осыдан кейін югославиялықтар Боливия құрамасын оңай жеңіп күтпеген жерден Еуорпа құрамаларының арасынан жалғыз өзі жартылай финалға шықты. Ал бразилиялықта бірінші айналымда-ақ үйге ерте қайтуға тура келді.

Команда Ойын Ұтыс Тең Жеңіліс Доп саны ± Ұпай
Югославия Социалистік Федеративтік Республикасы Югославия 2 2 0 0 6-1 +5 4
Бразилия Бразилия 2 1 0 1 5-2 +3 2
Боливия Боливия 2 0 0 2 0-8 -8 0
13 шілде
15:00
 Югославия {{{есеп}}}  Бразилия
Александр Тирнанич 21'
Иван Бек 30'
Голдар Прегиньо 62'
Гран Парке Сентраль, Монтевидео
Көрермендер: ~20,000
Төреші: Уругвай Анибаль Техада
15 шілде
16:00
 Югославия {{{есеп}}}  Боливия
Иван Бек 60', 67'
Благое Марьянович 65'
Джердже Вуядинович 85';
Голдар &nbsp
Гран Парке Сентраль, Монтевидео
Көрермендер: ~20,000
Төреші: Уругвай Франсиско Матеуччи
16 шілде
14:45
 Бразилия {{{есеп}}}  Боливия
Модерато 37', 73'
Прегиньо 67',83' 
Голдар  
Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~12,000
Төреші: Франция Томас Бальве

С тобы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Алаң иелері бұл топта ешбір қиындықсыз топ жеңімпазы атанды. Барлығы 5 доғып, бірде-бір гол жіберген жоқ.

Команда Ойын Ұтыс Тең Жеңіліс Доп саны ± Ұпай
Уругвай Уругвай 2 2 0 0 5-0 +5 4
Румыния Румыния 2 1 0 1 3-5 -2 2
Перу Перу 2 0 0 2 1-4 -3 0
14 шілде
14:50
 Румыния {{{есеп}}}  Перу
Адальберт Дешу 1'
Штефан Барбу 85'
Константин Станчу 85'
Голдар Луис Соуза-Феррейра 75'
Гран Парке Сентраль, Монтевидео
Көрермендер: 2,000
Төреші: Чили Альберто Варнкен
18 шілде
14:30
 Уругвай {{{есеп}}}  Перу
Эктор Кастро 65' Голдар
Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~85,000
Төреші: Бельгия Джон Лангенус
21 шілде
14:50
 Уругвай {{{есеп}}}  Румыния
Пабло Дорадо 7'
Эктор Скароне 26'
Хуан Перегрино Ансельмо 31'
Педро Сеа 35' 
Голдар  
Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~80,000
Төреші: Бразилия Жилберто Рего

D тобы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Бұл топта парагвайлықтар мен бельгиялықтарды ірі есеппен жеңген АҚШ құрамасы топ жеңімпазы атанды.

Команда Ойын Ұтыс Тең Жеңіліс Доп саны ± Ұпай
Америка Құрама Штаттары АҚШ 2 2 0 0 6-0 +6 4
Парагвай Парагвай 2 1 0 1 1-3 -2 2
Бельгия Бельгия 2 0 0 2 0-4 -4 0
13 шілде
15:00
 АҚШ {{{есеп}}}  Бельгия
Барт Макги 41', 45'
Берт Пэтноуд 85'
Голдар
Гран Парке Сентраль, Монтевидео
Көрермендер: 15,000
Төреші: Аргентина Хосе Масиас
17 шілде
14:45
 АҚШ {{{есеп}}}  Парагвай
Берт Пэтноуд 10', 15', 50' Голдар
Гран Парке Сентраль, Монтевидео
Көрермендер: ~20,000
Төреші: Аргентина Хосе Масиас
20 шілде
15:00
 Парагвай {{{есеп}}}  Бельгия
Луис Варгас Пенья 40'   Голдар ;
Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~10,000
Төреші: Уругвай Рикардо Вальярино

Жартылай финал[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Жартылай финалда оңтүстікамерикалық командалар басқа құрлықтағы қарсыластарын тас-талқан қылып ұтты. Югославиялықтар Уруруай құрамасымен болған ойында ең бірінші болып есеп ашып, тағы сенсация болады деген ойда болған, алайда, уругуайлықтар артынан қарсыластар қақпасына жауапсыз 6 доп соқты. Аргентиналықтар 1 сағаттай уақыт бойы доп 1 доп соқсада, басқа мүмкіндіктерді мүлт жіберумен болды, алайда, қалған жарты сағатта қарсыластар қақпасына 5 доп соғып, өз қақпасына 1 доп жіберді.

27 шілде
14:45
 Аргентина {{{есеп}}}  АҚШ
Луис Монти 10'
Алехандро Скопелли 56'
Гильермо Стабиле 69', 87'
Карлос Пеуселье 80', 85
Голдар Джим Браун 89'
Гран Парке Сентраль, Сентенарио
Көрермендер: ~60,000
Төреші: Бельгия Джон Лангенус
27 шілде
14:45
 Уругвай {{{есеп}}}  Югославия
Педро Сеа 18', 67', 82'
Хуан Перегрино Ансельмо 21', 31'
Сантос Ириарте 63'
Голдар Бранислав Секулич 4;
Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~80,000
Төреші: Бразилия Жилберто Рего

Финал[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Финалда ойнаған доптар: сол жақта - аргентиналық доп, оң жақта - уругуайлық доп

Финалдық кездесу маусымның 30-ы күні Сентенарио стадионында өтті. Ойын кешігіңкіреп басталды, себебі, командалар аргентиналық пен урувайлық доптың қайсысымен ойнарын келісе алмады. Ақырында ойын төрешісі Джон Лангенус 1-ші таймда аргентиналық доппен, 2-ші таймда уругвайлық доппен ойнайтын қылып шешті. Есепті уругвайлықтар ашты, алайда, бірінші таймда олар 2:1 есебін жеңіліп жатты. Екінші таймның басында Педро Сеа мен Сантос Ириарте соққан доптар ойынды құтқарып қалды; ойынның соңғы минуттарында Эктор Кастро ойынды қорытындылады. 90 мың көркрмен тұңғыш әлем кубогы Уругуайға табысталғанын өз көзімен көрді. Осы күндері сол финалда қатысқан ойншылардың біреуіде тірі емес. Ең соңғысы болып, 2010 жылы 21-ші тамызда 100 жасқа келген кезде Аргентина шабуылшысы - Франсиско Варальо болды.

30 шілде
15:30
 Уругвай {{{есеп}}}  Аргентина
Пабло Дорадо 12'
Педро Сеа 57'
Сантос Ириарте 68'
Эктор Кастро 89'
Голдар Карлос Пеуселье 20'
Гильермо Стабиле 17'
Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: 93,000
Төреші: Бельгия Джон Лангенус

Үздік сұрмергендер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

8 гол

5 гол

4 гол

3 гол

2 гол

1 гол

Автогол

Қызық айғақтар[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Сілтемелер[өңдеу | қайнарын өңдеу]