Хаапсалу қамалы

Хаапсалу қамалы (эст. Haapsalu piiskopilinnus) — Эстониядағы қамал, ескі қалада орналасқан және 13 ғасырдағы сәулет ескерткіші болып табылады. Ол Сааре-Ляэнеск епископының орталығы ретінде салынған және қазір Эстониядағы ең жақсы сақталған қамалдардың бірі. Кейінірек қамалдың айналасында Хаапсалу қаласы пайда болды.^[1]

Тарихы

Қамалдың құрылысы епископ құру және жергілікті азаматтарды жаулардан қорғау қажеттілігінен туындады. XIII ғасырда Епископ Рим империясының вассалды губернаторлығына айналды. Содан кейін Лихула деп аталатын жерде болды және Меченос орденімен қақтығыспау үшін олар өздерінің шіркеулерін Пярна қаласына көшірді. Литвалықтар өздерінің резиденциясын өртеп жібергеннен кейін, қамал салынған Хаапсалу қаласында епископия құру туралы шешім қабылданды.

Ливон соғысы кезінде оның қабырғаларында Князь Томаковтың басшылығымен алты мыңдық әскер тоқтаған кезде құрылым қатты зардап шекті, оның әскерлеріне орыстар мен татарлар да кірді. Қамал иелері көп күндік шабуылға төтеп бере алатын өнімдерге ие болса да, ол үлкен армияға қарсы тұра алмады. Соғыстан кейін епископ шведтерге өтті.

XVII ғасырда билік шведтерге өткен кезде қамал жауынгерлік функцияларды тоқтатты. Содан кейін шведтік де ла Гарди отбасы осы тарихи ескерткішті иемденіп, бекініс қайтадан қалпына келтіріле бастады. Алайда, ғасырдың аяғында қамал өртеніп кетті.

Уақыт өте келе, ХІХ ғасырда Хаапсалу қаласы, қамалдың жанында әдемі саябақ салу туралы шешім қабылданды. Дәл осы сәттен бастап қамал бөлмелерінде ауқымды қалпына келтіру жұмыстары басталды.^[2]^[3]

Сипаттама

Қамал қазіргі бейнесін тек XVI ғасырда, Епископ Иоганн IV бекіністі басқарған кезде алды. Ол сондай-ақ биіктігі 12 метр, қалыңдығы 2 метрге жуық қуатты дуалдың құрылысын аяқтап, шығыс бөлігіндегі бөренені кеңейтті.

Қабырға атыс қаруы орналасқан мұнаралармен нығайтылған. Ғимараттың ауданы 800 метрді құрап, 7 мұнарадан тұрды. Сондай-ақ жаңа қақпалар мен епископтың елтаңбасы бар рельефті тақтаны орнатуға бұйрық берілді. Бекініс 3 гектар жерді алып жатыр. Қамалдың ең сақталған ескі бөлігінің бірі XIII ғасырдың ортасында салынған Домской соборы.

Қамал алаңында орналасқан 38 метр биіктіктегі қоңырау мұнарасы қаланың және оның маңындағы аудандардың әдемі көріністерін тамашалауға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта, қамал алаңдарында музыкалық фестивальдар мен спорттық іс-шаралар өтеді. Экскурсиялық бағдарламада туристерге арналған мәдени бағдарламалар да кіреді. Жаңадан ашылған мұражай кешенінде ортағасырлық қару-жарақ көрмесін көріп, қамалдың салыну тарихымен танысуға болады.^[4]^[5]