Ханука

Ханука
	Дрейдлдер, ханукия мен суфганиялар
Ресми атауы	חֲנֻכָּה‎, не חֲנוּכָּה‎; Қазақша атауы:; (Иерусалим храмының); 'Негізделуі', 'Арналуы';
Қайда өткізіледі	раввиндік еврейлер
Түрі	діни мереке
Басталуы	25 кислев
Аяқталуы	2 тебет, не 3 тебет
Күн-айы	9 күннің 8-і: 25 кислев, 26 кислев, 27 кислев, 28 кислев, 29 кислев, кейде 30 кислев, 1 тебет, 2 тебет, кейде 3 тебет
Мейрамдауы	Әр түні балауыз шам жағу. Арнайы ән айту. Галель дұғасын оқу. Майға қуырылған тамақ, мысалға латкес, суфгания мен сүт өнімдерін жеу. Дрейдл ойнау.

Ханука^[d] (ханукка; ивр. חֲנֻכָּה‎‎, Ḥănukkā, оқылуы (ақп.)) — раввиндық иудаизмдегі мереке; еврей халқының б.з.б. II ғасырда Селевкидтер мемлекетіне қарсы көтерілісте Иерусалимді қайтарғанын тойлайды.^[1]^[2]

Ханука еврей күнтізбесіндегі кислев айының 25-күнінен басталып, сегіз түн мен күн тойланады. Бұл күн Григориан күнтізбесінде түрлі жылдарда 28 қарашадан 27 желтоқсанға дейін күні түсе алады. Мереке тұсында тойлайтындар тоғызшамды ханукия, не менора делінетін канделябр жағады. Балауыз шамдарының біреуі басқалардан биік болады да, оның оты қалғандарын жағу үшін қолданылады. Бұл ерекше шам шаммаш (שַׁמָּשׁ‎) делінеді. Шаммаш көмегімен әр түні бір-бір шам жағылады да, мерекенің соңғы күнінде ханукия толық жанады.^[3] Бұл — бір айда басталып (кислев), келесі айда (тебет) аяқталатын еврей мерекесінің жалғызы.

Ханука мерекесі кезінде тойлаушылар, оған қоса, түрлі ән айтады, дрейдл ойнайды, латкес, суфгания сияқты майға қуырылған тағам, сүт өнімдерін жейді. 1970 жылдардан бері хабад хасидим қауымы түрлі елдерде ханукия жағу рәсімін жария жүргізетін болды.^[4]^[5]

Дін көзқарасынан қарасақ, ханука ешқашан да ірі мереке болып көрмеген. Алайда соңғы кездері, әсіресе Солтүстік Америкада ол Рождествоға хронологиялық жақындығынан біраз назарға тап болды.^[6]

Ескертпелер

↑ See Ktiv hasar niqqud for the reason behind the different variations in the spelling
↑ ^a ^b Кислевте 30 күн болған жылдарда
↑ ^a ^b Кислевте 28 күн болған жылдарда
↑ Көбіне заманауи ивритте חֲנוּכָּה‎ ([χanuˈka]) деп жазылады. Идиш тілінде [ˈχanukə], [ˈχanikə] деп оқылады.

Дереккөздер

↑ What Is Hanukkah?. Chabad-Lubavitch Media Center.
↑ Bible_(King_James)/2_Maccabees#Chapter_10. Уикиқайнар. Тексерілді, 15 желтоқсан 2025.
↑ How to Light the Menorah (ағыл.). chabad.org. Тексерілді, 6 қазан 2018. Мұрағат көшірмесі 5 маусымның 2017 Wayback Machine мұрағатында
↑ JTA NEWS (ағыл.). Joi.org. Мұрағат көшірмесі 6 қазанның 2007 Wayback Machine мұрағатында
↑ Posner, Menachem Public Menorah Lightings (ағыл.). Chabad.org. Тексерілді, 26 қазан 2025.
↑ Moyer, Justin The Christmas effect: How Hanukkah became a big holiday (ағыл.). The Washington Post (22 December 2011). Тексерілді, 30 желтоқсан 2019. Мұрағат көшірмесі 7 желтоқсанның 2020 Wayback Machine мұрағатында

[1] See Ktiv hasar niqqud for the reason behind the different variations in the spelling

[Kislev_30-2] Кислевте 30 күн болған жылдарда

[Kislev_29-3] Кислевте 28 күн болған жылдарда

[4] Көбіне заманауи ивритте חֲנוּכָּה‎ ([χanuˈka]) деп жазылады. Идиш тілінде [ˈχanukə], [ˈχanikə] деп оқылады.

[5] What Is Hanukkah?. Chabad-Lubavitch Media Center.

[6] Bible_(King_James)/2_Maccabees#Chapter_10. Уикиқайнар. Тексерілді, 15 желтоқсан 2025.

[7] How to Light the Menorah (ағыл.). chabad.org. Тексерілді, 6 қазан 2018. Мұрағат көшірмесі 5 маусымның 2017 Wayback Machine мұрағатында

[8] JTA NEWS (ағыл.). Joi.org. Мұрағат көшірмесі 6 қазанның 2007 Wayback Machine мұрағатында

[9] Posner, Menachem Public Menorah Lightings (ағыл.). Chabad.org. Тексерілді, 26 қазан 2025.

[ChristmasEffect-10] Moyer, Justin The Christmas effect: How Hanukkah became a big holiday (ағыл.). The Washington Post (22 December 2011). Тексерілді, 30 желтоқсан 2019. Мұрағат көшірмесі 7 желтоқсанның 2020 Wayback Machine мұрағатында

[a]

[b]

[c]

[d]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

Ханука

Дрейдлдер, ханукия мен суфганиялар
Ресми атауы	חֲנֻכָּה‎, не חֲנוּכָּה‎^[a] Қазақша атауы: (Иерусалим храмының) 'Негізделуі', 'Арналуы'
Қайда өткізіледі	раввиндік еврейлер
Түрі	діни мереке
Басталуы	25 кислев
Аяқталуы	2 тебет,^[b] не 3 тебет^[c]
Күн-айы	9 күннің 8-і: 25 кислев, 26 кислев, 27 кислев, 28 кислев, 29 кислев, кейде 30 кислев,^[b] 1 тебет, 2 тебет, кейде 3 тебет^[c]
Мейрамдауы	Әр түні балауыз шам жағу. Арнайы ән айту. Галель дұғасын оқу. Майға қуырылған тамақ, мысалға латкес, суфгания мен сүт өнімдерін жеу. Дрейдл ойнау.