Химия саласында Нобель сыйлығының лауреаттарының тізімі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Химия саласында Нобель сыйлығы (швед. Nobelpriset i kemi) — Бес Нобель сыйлығының бірі, әр жылы Нобель қорымен химия саласындағы жетістіктері үшін ұсынылады.

Тарихы[өңдеу]

Химия саласында Нобель сыйлығын Альфред Нобель өзінің 1895 жылы 27 қарашада Парижде жазған өсиетінде жазып қалдырған, сол өсиетте химия екінші көрсетілген:

Quote.png
Бұл кірістер бес тең бөлікке бөлінуі тиіс, олар төмендегідей бөлінуі тиіс:<...>, екінші — химия саласында аса маңызды жаңалық ашқан немесе жетілдіру жасағанға,...
[1]
 

Химия саласында Нобель сыйлығы жыл сайын 1901 жылдан беріліп келеді және тек арасында сегіз рет үзілген, олар: 1916, 1917, 1919, 1924, 1933, 1940, 1941 және 1942 жылдары. Бірінші лауреат 1901 жылы Якоб Вант-Гофф атанды. Сол уақыттан бері химия саласында 162 адам 163 сыйлық алған.

Үміткерлерді іріктеу[өңдеу]

Нобель қорының жарғысына сәйкес, кандидаттарды ұсынуы мүмкін тұлғалар төмендегідей :[3][4][5]

  1. Корольдік Швед ғылым академиясының мүшелері;
  2. Химия саласындағы А. Нобель еске алу сыйлығының комитетінің мүшелері ;
  3. Химия саласы бойынша Нобельді еске алу сыйлығының лауреаттары;
  4. Швеция, Дания, Финляндия, Исландия және Норвегия жоғары оқу орындары мен колледждердің тиісті пәндер профессорлары болып тұрақты жұмыс істейтіндер;
  5. Ғылым академиясы арқылы таңдалған кем дегенде алты жоғары оқу орны немесе орындарында тиісті кафедралардың басшылары;
  6. Академия ұсыныстары қабылдануға тұрарлық деп есептейтiн басқа ғалымдар.

5 және 6-тармақтарында аталған оқытушылар мен ғалымдардың таңдауға қатысты шешімдер, қыркүйек айының соңына дейін жыл сайын қабылданады.


1960-шы · 1970-ші · 1980-ші · 1990-шы · 2000-шы · 2010-шы


Онжылдықтардағы лауреаттар тізімі[өңдеу]

1900-шы1910-шы1920-шы1930-шы1940-шы1950-ші1960-ші1970-ші1980-ші1990-шы2000-шы2010-шы


1900-шы[өңдеу]

Жыл Суреті Лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат көзі
1901 Якоб Хендрик Вант-Гофф Нидерланд Якоб Хендрик Вант-Гофф Химиялық динамика заңдары мен ерітінділердегі осмостық қысымды ашудың зор маңызын тану ретінде [6]
1902 Эмиль Фишер Германия Герман Эмиль Фишер Сахаридтік және пуриндік топтарымен қосылыстарды синтездеу бойынша эксперименттері үшін [7]
1903 Сванте Август Аррениус Швеция Сванте Август Аррениус Химияны дамытудағы электролиттік диссоциациялану теориясы үшін аса маңызын тану белгісі ретінде сыйлық берілді. [8]
1904 Уильям Рамзай Құрама Патшалық Уильям Рамзай Атмосферадағы түрлі инертті газдарды ашқаны үшін және олардың периодтық жүйедегі орнын анықтағаны үшін [9]
1905 Адольф фон Байер Германия Адольф фон Байер Органикалық химияны дамытуға сіңірген еңбегі үшін және химиялық өнеркәсіптегі органикалық бояғыштар мен гидроароматтар қосылыстары бойынша жұмысы үшін [10]
1906 Анри Муассан Франция Анри Муассан Фтор элементін алқаны және өзінің атындағы электр пешіне зертханалық және өндірістік практикаларды енгізгені үшін [11]
1907 Эдуард Бухнер Германия Эдуард Бухнер Биологиялық химия жөніндегі ғылыми-зерттеу жұмысын жүзеге асырғаны және жасушадан тыс ферменттеуді ашқаны үшін [12]
1908 Эрнест Резерфорд Құрама Патшалық Жаңа Зеландия Эрнест Резерфорд Радиоактивті заттар химиясындағы элементтердің ыдырауын зерттегені үшін [13]
1909 Вильгельм Оствальд Германия Вильгельм Оствальд Катализ бойынша жасаған жұмыстарын тану және химиялық тепе-теңдіктің басқару негізгі принциптерін және реакция жылдамдығын зерттегені үшін [14]

1910-шы[өңдеу]

Жыл Суреті Лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат көзі
1910 Отто Валлах Германия Отто Валлах Органикалық химия және химия өнеркәсібі саласында, оның жетістіктерін тану, сондай-ақ оның алициклдық қосылыстар саласындағы бірінші операцияны жүзеге асырағаны үшін [15]
1911 Мария Кюри Франция Мария Кюри Химияның дамыуындағы көрнекті жетістіктері үшін: радий және полоний элементтерінің ашылуы, радий бөлінуі және осы тамаша элементі сипаты мен қосылыстарын зерттеу [16]
1912 Виктор Гриньяр Франция Виктор Гриньяр Органикалық химияның дамытуға ықпал еткен Гриньяр реактивін ашқаны үшін. [17]
Поль Сабатье Франция Поль Сабатье Органикалық химияның дамуын айтарлықтай ынталандырған жұқа ұсақталған металдар қатысуымен болатын органикалық қосылыстардың гидрогендеу әдісі үшін
1913 Альфред Вернер Швейцария Альфред Вернер Бейорганикалық химия саласындағы молекулалардағы атомдардың табиғаты туралы жұмысы үшін [18]
1914 Теодор Уильям Ричардс АҚШ Теодор Уильям Ричардс (1915 ж. берілді) Химиялық элементтердің үлкен сандарының атом салмағын нақты анықтағаны үшін [19]
1915 Рихард Мартин Вильштеттер Германия Рихард Мартин Вильштеттер Өсімдік пигменттерін, әсіресе хлорофиллді зерттегені үшін [20]
1916 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [21]
1917 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [22]
1918 Фриц Габер Германия Фриц Габер (1919 ж. берілді) Оның құрамдас элементтері арқылы аммиак синтезі үшін [23]
1919 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [24]

1920-шы[өңдеу]

Жыл Суреті Лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат көзі
1920 Вальтер Герман Германия Вальтер Герман Нернст (1921 ж. берілді) Термодинамика саласына сіңірген еңбегін мойындау [25]
1921 Frederick Soddy.jpg Құрама Патшалық Фредерик Содди (1922 ж. берілді) Радиоактивті заттардың химиясына қосқан үлесі үшін және де изотоптардың шығу тегін және табиғатын зерттегені үшін [26]
1922 Фрэнсис Уильям Астон Құрама Патшалық Фрэнсис Уильям Астон Ол өзінің жасаған масс-спектрограф көмегімен радиоактивті емес элементтердің изотоптарының үлкен санын ашқаны және бүтін сандардың ережелерін қалыптастырғаны үшін [27]
1923 Фриц Прегль Аустрия Фриц Прегль Органикалық заттардың микро-талдау әдісін ойлап тапқан өнертабысы үшін [28]
1924 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [29]
1925 Германия Рихард Адольф Зигмонди (1926 ж. берілді) Коллоидтық ерітінділер гетерогенді табиғатын құру және осыған қатысты әдістердің қазіргі заманғы коллоидты химиядағы іргелі маңызының болуы, органикалық өмірдің, сайып келгенде, протоплазаның коллоидтық ортасына байланысты болғаны үшін [30]
1926 Теодор Сведберг Швеция Теодор Сведберг Дисперстік жүйелері саласындағы жұмысы үшін [31]
1927 Генрих Отто Виланд Германия Генрих Отто Виланд (1928 ж. берілді) Өт қышқылдарын және көптеген байланысты заттардың құрылымын зерттегені үшін [32]
1928 Адольф Отто Рейнгольд Виндаус Германия Адольф Отто Рейнгольд Виндаус Стериндердің құрылымын зерттеу және витаминдер тобына олардың қарым-қатынасын зерттеуі үшін [33]
1929 Артур Гарден Құрама Патшалық Артур Гарден Қантты ферменттеу және ашыту ферменттерін зерттегені үшін [34]
Ханс фон Эйлер-Хельпин Швеция Ханс фон Эйлер-Хельпин

1930-шы[өңдеу]

Жыл Суреті Лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат көзі
1930 Ханс Фишер Германия Ханс Фишер Гемин және хлорофиллді жобалаудағы зерттеулері, әсіресе гемин синтезі үшін [35]
1931 Карл Бош Германия Карл Бош Химиялық инженерия саласындағы елеулі кезең болған химиядағы жоғары қысымды енгізген және дамытқан еңбегі үшін [36]
Фридрих Бергиус Германия Фридрих Бергиус
1932 Ирвинг Ленгмюр АҚШ Ирвинг Ленгмюр Беткі құбылыстар химиясы саласындағы жаңалықтары мен зерттелері үшін [37]
1933 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [38]
1934 Гарольд Клейтон Юри АҚШ Гарольд Клейтон Юри Ауыр сутегісін ашқаны үшін (дейтерий, ядролық реакторларда баяулатқыш, сондай-ақ тірі тіндердегі биохимиялық реакцияларда индикатор ретінде қолданылатын - ауыр су дайындау үшін пайдаланылады). [39]
1935 Фредерик Жолио-Кюри Франция Фредерик Жолио-Кюри Жаңа радиоактивті элементтердің синтезін орындағаны үшін [40]
Ирен Жолио-Кюри Франция Ирен Жолио-Кюри
1936 Петер Йозеф Вильгельм Дебай Нидерланд Петер Йозеф Вильгельм Дебай Газдардағы электрондардың және рентген сәулелердің дифракциясын зерттеу және дипольдік құбылыстардың барысында молекулалық құрылымын түсінуге сіңірген еңбегі үшін [41]
1937 Уолтер Норман Хоуорс Құрама Патшалық Уолтер Норман Хоуорс Көмірсулар мен С дәруменін зерттегені үшін [42]
Пауль Каррер Швейцария Пауль Каррер Каротиноидтер және флавиндерді зерттегені, сондай-ақ витаминдер А және В2 зерттеегені үшін
1938 Рихард Кун Германия Рихард Кун (1939 ж. берілді) Каротиноидтер мен дәрумендер бойынша оның жұмысын тану ретiнде [43]
1939 Германия Адольф Фридрих Иоганн Бутенандт Жыныстық гормондар бойынша жұмысы үшін [44]
Леопольд Ружичка Швейцария Леопольд Ружичка Полиметилен және жоғары терпендермен жұмысы үшін

1940-шы[өңдеу]

Жыл Суреті Лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат көзі
1940 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне (2/3) және Нобель қорына (1/3) енгізілген. [45]
1941 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне (2/3) және Нобель қорына (1/3) енгізілген. [46]
1942 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне (2/3) және Нобель қорына (1/3) енгізілген. [47]
1943 Дьердь де Хевеши Мажарстан Дьердь де Хевеши (1944 ж. берілді) Химиялық процестерді зерттеу кезінде таңбаланған атомдар ретінде изотоптарды пайдалану туралы жұмысы үшін [48]
1944 Отто Ган Германия Отто Ган (1945 ж. берілді) Ауыр ядролардың бөлінуін ашқаны үшін [49]
1945 Арттури Илмари Виртанен Финляндия Арттури Илмари Виртанен Ауыл шаруашылығы мен қоректік заттар химиясы саласындағы ғылыми-зерттеулері мен жетістіктері үшін, әсіресе жем сақтау әдісі үшін берілді [50]
1946 Джеймс Самнер АҚШ Джеймс Самнер (сыйлықтың 1/2-і) Ферменттердің кристалдануын ашқаны үшін [51]
Джон Говард Нортроп АҚШ Джон Говард Нортроп (1/4-і) Таза түрде вирустық ақуыздарды алғаны үшiн
Уэнделл Мередит Стэнли АҚШ Уэнделл Мередит Стэнли (1/4-і)
1947 Роберт Робинсон Құрама Патшалық Роберт Робинсон Биологиялық маңыздылығы жоғары өсімдік өнімдерін, әсіресе алкалоидтарды зерттегені үшін [52]
1948 Арне Тиселиус Швеция Арне Тиселиус Электрофорез және адсорбциялық талдауларға жасаған зерттеулері үшiн, әсіресе сарысу белогының кешенді сипатына байланысты оның ашылулары үшін [53]
1949 Nobel prize medal grey.png АҚШ Уильям Джиок Химиялық термодинамика қосқан үлесі үшін, әсіресе өте төмен температурада заттардың жағдайын зерттейтін облысындағы үлесі үшін [54]

1950-ші[өңдеу]

Жыл Суреті Лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат көзі
1950 Отто Поль Херманн Дильс Германия Федеративтік Республикасы(1990 жылға дейін) Отто Поль Херманн Дильс Диен синтезін ашқаны және дамытқаны үшін [55]
Курт Альдер Германия Федеративтік Республикасы(1990 жылға дейін) Курт Альдер
1951 Эдвин Маттисон Макмиллан АҚШ Эдвин Маттисон Макмиллан Трансурандық элементтер химиясындағы ашылулары үшін [56]
Гленн Теодор Сиборг АҚШ Гленн Теодор Сиборг
1952 Арчер Джон Портер Мартин Құрама Патшалық Арчер Джон Портер Мартин Үлестіруші хроматография әдісі үшін [57]
Ричард Лоуренс Миллингтон Синг Құрама Патшалық Ричард Лоуренс Миллингтон Синг
1953 Герман Штаудингер Германия Федеративтік Республикасы(1990 жылға дейін) Герман Штаудингер Жоғары молекулалық заттардың химиясы саласындағы зерттеулері үшін [58]
1954 Лайнус Карл Полинг АҚШ Лайнус Карл Полинг Қосылыстардың құрылымын анықтау үшін химиялық байланыстың табиғатын және оның қолдану сипатын зерттегені үшін [59]
1955 АҚШ Винсент дю Виньо Биологиялық белсенді қосылыстармен жұмысы үшін, және, ең алдымен, бірінші рет полипептидтік гормонының синтезін жүзеге асырғаны үшін [60]
1956 Сирил Норман Хиншелвуд Құрама Патшалық Сирил Норман Хиншелвуд Химиялық реакциялардың механизмі саласындағы зерттеулер үшін [61]
Николай Николаевич Семенов (оң жағында) КСРО Николай Николаевич Семенов
1957 Александер Тодд Құрама Патшалық Александер Тодд Нуклеотидтер және нуклеотидті коэнзимдер бойынша жұмысы үшін [62]
1958 Фредерик Сенгер Құрама Патшалық Фредерик Сенгер Ақуыздардың құрылымдарының орнатылуын, әсіресе инсулин бойынша жұмысы үшін [63]
1959 Ярослав Гейровский Чехословакия Ярослав Гейровский Полярографиялық талдау әдістерін ашқаны үшін және дамытқаны үшін [64]

1960-ші[өңдеу]

Жыл Суреті Лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат көзі
1960 Nobel prize medal grey.png АҚШ Уиллард Франк Либби Археологияда, геофизикада және ғылымның өзге де салаларында жасты анықтау үшін Көміртек-14-ті пайдалану әдісін енгізген үшін [65]
1961 Мелвин Калвин АҚШ Мелвин Калвин Өсімдіктердің көмірқышқыл газын игеруін зерттегені үшін [66]
1962 Макс Фердинанд Перуц Құрама Патшалық Макс Фердинанд Перуц Шаркөріністі ақуыздардың құрылымына жасаған зерттеулері үшін [67]
Джон Кодери Кендрю Құрама Патшалық Джон Кодери Кендрю
1963 Карл Циглер Германия Федеративтік Республикасы(1990 жылға дейін) Карл Циглер Изотактикалық полипропиленді ашқаны үшін [68]
Джулио Натта Италия Джулио Натта
1964 Дороти Кроуфут Ходжкин Құрама Патшалық Дороти Кроуфут Ходжкин Рентгендік сәулелердің көмегімен биологиялық белсенді заттардың құрылымдарын анықтағаны үшін [69]
1965 Роберт Бернс Вудворд АҚШ Роберт Бернс Вудворд Органикалық синтезге қосқан орасан үлесі үшін [70]
1966 Роберт Сандерсон Малликен АҚШ Роберт Сандерсон Малликен Химиялық байланыстар табиғатына және молекулалық орбиталық әдіспен молекулалардың электрондық құрылымына іргелі зерттеулер жасағаны үшін [71]
1967 Манфред Эйген Германия Федеративтік Республикасы(1990 жылға дейін) Манфред Эйген (сыйлықтың 1/2-і) Өте қысқа импульспен тепе-теңдікті бұзу арқылы ынталандыратын төтенше өте тез химиялық реакцияларды зерттегені үшін [72]
Nobel prize medal grey.png Құрама Патшалық Рональд Джордж Рейфорд Норриш (1/4-і) Молекулярлық тепе-теңдікті өте қысқа импульспен ауыстыру арқылы өте тез химиялық реакцияларға жасаған зерттеулері үшін
Джордж Портер Құрама Патшалық Джордж Портер (1/4-і)
1968 Ларс Онсагер АҚШ Ларс Онсагер Қайтымсыз процестер термодинамикасында шешуші мәнге ие қайтымсыз процестердің өзара әрекеттесуін ашқаны үшін [73]
1969 Құрама Патшалық Дерек Харолд Ричард Бартон Конформациялық тұжырымдаманың дамуына қосқан үлесі және оның химияда қолданғаны үшін [74]
Nobel prize medal grey.png Норвегия Одд Хассель

1970-ші[өңдеу]

Жыл Суреті Лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат көзі
1970 Луис Федерико Лелуар Аргентина Луис Федерико Лелуар Бірінші қант нуклеотидын ашқаны және қанттың айналуының функцияларын және күрделі көмірсулардың биосинтезін зерттегені үшін [75]
1971 Герхард Херцберг Канада Герхард Херцберг Молекулалардың электрондық құрылымын және құрылысын түсінуге, әсіресе еркін радикалдарға қосқан үлесі үшін [76]
1972 Кристиан Бемер Анфинсен АҚШ Кристиан Бемер Анфинсен (сыйлықтың 1/2-і) Рибонуклеазды зерттеуген жұмысы үшін, әсіресе амин қышқылының реттілігі мен оның биологиялық белсенді конферменттері арасындағы қарым-қатынас үшін [77]
АҚШ Станфорд Мур (1/4-і) Рибонуклеазды молекуланың белсенді орталығының химиялық құрылымын және каталитикалық әрекеті арасындағы қарым-қатынастарын түсіндіруге қосқан үлесі үшін
Nobel prize medal grey.png АҚШ Уильям Хоуард Стайн (1/4-і)
1973 Nobel prize medal grey.png Германия Федеративтік Республикасы(1990 жылға дейін) Эрнст Отто Фишер Металлоорганикалық химия саласында бір-біріне тәуелсіз, сандвич деп аталатын қосылыстар туралы жаңашыл атқарған жұмыстары үшін [78]
Джефри Уилкинсон Құрама Патшалық Джефри Уилкинсон
1974 Пол Джон Флори АҚШ Пол Джон Флори Макромолекулалық физикалық химия теориясы және тәжірибесіндегі іргелі жетістіктері үшін [79]
1975 Nobel prize medal grey.png Аустралия Құрама Патшалық Джон Уоркап Корнфорт Ферментті катализ реакциясының стереохимиясын зерттегені үшін [80]
Владимир Прелог Швейцария Владимир Прелог Органикалық молекулалар мен реакциялардың стереохимиясын зерттегені үшін
1976 Уильям Нанн Липскомб АҚШ Уильям Нанн Липскомб Химиялық байланыстар мәселесін нақтылауда борандардың (боргидриттер) құрылымын зерттегені үшін [81]
1977 Nobel prize medal grey.png Бельгия Илья Пригожин Термодинамикадағы қайтымсыз процестерге жасаған жұмысы, әсіресе диссипативтік құрылымдар теориясы үшін [82]
1978 Nobel prize medal grey.png Құрама Патшалық Питер Деннис Митчелл Хемиосмотикалық теориясын құру арқылы жасалған биологиялық энергияны беруді түсінуге қосқан үлесі үшін [83]
1979 Nobel prize medal grey.png АҚШ Герберт Чарлз Браун Тиісінше, бор және фосфор қосылыстарын, органикалық синтез үшін маңызды реагенттерге түрлендіруге қосқан үлесі үшін [84]
Nobel prize medal grey.png Германия Федеративтік Республикасы(1990 жылға дейін) Георг Виттиг

1980-ші[өңдеу]

Жыл Суреті Лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат көзі
1980 Пол Берг АҚШ Пол Берг (сыйлықтың 1/2-і) Нуклеин қышқылдарының биохимиялық қасиеттеріне, атап айтқанда, рекомбинантты ДНҚ-ға жасаған іргелі зерттеулері үшін [85]
Уолтер Гилберт АҚШ Уолтер Гилберт (1/4-і) Нуклеин қышқылдарының биохимиялық қасиеттеріне, атап айтқанда, рекомбинантты ДНҚ-ға жасаған іргелі зерттеулері үшін
Фредерик Сенгер Құрама Патшалық Фредерик Сенгер (1/4-і)
1981 Nobel prize medal grey.png Жапония Кэнъити Фукуи Химиялық реакциялар теориясын дамытқаны үшін [86]
Роалд Хоффман АҚШ Роалд Хоффман
1982 Аарон Клуг Құрама Патшалық Аарон Клуг Кристаллографиялық электрондық микроскопия әдісін дамытқаны үшін және биологиялық маңызды нуклеин қышқылы - ақуыз кешендерін құрылымын нақтылағаны үшін [87]
1983 Nobel prize medal grey.png АҚШ Генри Таубе Электрондық өту реакцияларының механизмдерін зерттегені үшін, әсіресе металл кешендері үшін берілді [88]
1984 Nobel prize medal grey.png АҚШ Роберт Брюс Меррифилд Қатты матрицада химиялық синтез үшін ұсынылған әдістемені дамытқаны үшін [89]
1985 Херберт Аарон Хауптман АҚШ Херберт Аарон Хауптман Құрылымдардың кодын шешудің тікелей әдісін дамытудағы іргелі жетістіктері үшін [90]
Джером Карле АҚШ Джером Карле
1986 Дадли Роберт Хершбах АҚШ Дадли Роберт Хершбах Химиялық қарапайым процестердің динамикасын зерттеуінің дамуына қосқан үлесі үшін [91]
Ли Юаньчжэ ТайваньАҚШ Ли Юаньчжэ
Nobel prize medal grey.png Канада Джон Чарлз Полани
1987 Nobel prize medal grey.png АҚШ Доналд Джеймс Крам Жоғары селективті өзара әрекеттесуші құрылымдық-арнайы молекулаларды дамытқаны үшін және пайдалану үшін [92]
Жан Мари Лен Франция Жан Мари Лен
Nobel prize medal grey.png АҚШ Чарлз Педерсен
1988 Nobel prize medal grey.png Германия Федеративтік Республикасы(1990 жылға дейін) Иоганн Дайзенхофер Фотосинтездеуші реакцияның үш өлшемді құрылымын құрғаны үшін [93]
Nobel prize medal grey.png Германия Федеративтік Республикасы(1990 жылға дейін) Хартмут Михель
Роберт Хубер Германия Федеративтік Республикасы(1990 жылға дейін) Роберт Хубер
1989 Сидней Олтмен Канада АҚШ Сидней Олтмен Рибонуклеинді қышқылдардың каталитикалық қасиеттерін ашқаны үшін [94]
Томас Роберт Чек АҚШ Томас Роберт Чек

1990-шы[өңдеу]

Жыл Суреті Лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат көзі
1990 Элайс Джеймс Кори АҚШ Элайс Джеймс Кори Органикалық синтез теориясы мен әдістемесі дамытқаны үшін [95]
1991 Рихард Эрнст Швейцария Рихард Эрнст Ажыратымдылығы жоғары ядролық магниттік-резонанстық спектроскопия әдістемесін дамытуға үлес қосқаны үшін [96]
1992 Рудольф Маркус АҚШ Рудольф Маркус Химиялық жүйелердегі электрондарды аудару реакциялар теориясын дамытқаны үшін [97]
1993 Кэри Муллис АҚШ Кэри Муллис Полимеразалық тізбекті реакцияны әдісін ойлап тапқаны үшін [98]
Nobel prize medal grey.png Канада Майкл Смит Ақуыздарды зерттеу үшін олигонуклеотидке негізделген, жергілікті негізделген мутагенезді орнатуға және оның дамуына іргелі үлес қосқаны
1994 Джордж Олах АҚШ Джордж Олах Карбокатиондар химиясына қосқан үлесі үшін [99]
1995 Пауль Крутцен Нидерланд Пауль Крутцен Оның атмосфералық химиядағы және әсіресе, озон қабатын қалыптасу және жойылу процестеріне жасаған жұмысы үшін [100]

Марио Молина

АҚШ Марио Молина
Шервуд Роуланд АҚШ Шервуд Роуланд
1996 Nobel prize medal grey.png АҚШ Роберт Керл Фуллерендерді ашқаны үшін [101]
Харолд Крото Құрама Патшалық Харолд Крото
Ричард Смелли АҚШ Ричард Смелли
1997 Nobel prize medal grey.png АҚШ Пол Бойер (1/4-і) Аденозин-фосфат синтезінің негізінде жатқан энзимдік механизм тетіктерін түсіндіргені үшін [102]
Nobel prize medal grey.png Құрама Патшалық Джон Уокер (1/4-і)
Йенс Скоу Дания Йенс Скоу (сыйлықтың 1/2-і) Ионды-таратушы энзимдерді ашқаны үшін
1998 Вальтер Кон АҚШ Вальтер Кон Тығыздықтың функционалдық теориясын дамытқаны үшін [103]
Nobel prize medal grey.png Құрама Патшалық Джон Попл Кванттық химия саласындағы есептеу әдістерін дамытқаны үшін
1999 Ахмед Зевейл Египет АҚШ Ахмед Зевейл Фемтосекундной технологиясын пайдаланып химиялық реакциялардың барысында пайда болатын өтпелі күйлерді зерттегені үшін [104]

2000-шы[өңдеу]

Жыл Суреті Лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат көзі
2000 Heeger, Alan J. (1936).jpg АҚШ Алан Хигер Полимерлердің өткізгіштігін ашқаны үшін [105]
Alan MacDiarmid 2005.017.004e crop.tif АҚШ Жаңа Зеландия Алан Мак-Диармид
Nobel prize medal grey.png Жапония Хидэки Сиракава
2001 Уильям Ноулз (четвертый слева) АҚШ Уильям Ноулз (1/4-і) Хиральды катализаторлардағы гидрогенизация реакцияларымен жұмысы үшін [106]
Редзи Ноери Жапония Редзи Ноери (1/4-і)
Nobel prize medal grey.png АҚШ Барри Шарплесс (сыйлықтың 1/2-і) Хиральды катализаторлардағы тотығу реакцияларымен жұмысы үшін
2002 Джон Фенн АҚШ Джон Фенн (1/4-і) Биологиялық макромолекулаларды анықтау мен құрылымдық талдау әдістерін дамытқаны үшін, және, атап айтқанда, биологиялық макромолекулалардың бұқаралық спектрометриялық талдау әдістерін дамытқаны үшін [107]
Nobel prize medal grey.png Жапония Коити Танака (1/4-і)
Курт Вютрих Швейцария Курт Вютрих (сыйлықтың 1/2-і) Ерітіндідегі биологиялық макромолекулалардың үш өлшемді құрылымдарын анықтау үшін ЯМР-спектроскопияны қолдануды дамытқаны үшін
2003 Питер Агре (второй справа) АҚШ Питер Агре Су арнасын ашқаны үшін [108]
Родерик Маккинон АҚШ Родерик Маккинон Иондық арналардың құрылымы мен механизмін зерттегені үшін
2004 Аарон Чехановер Израиль Аарон Чехановер Убиквитин-делдалдық ақуыз тозуын ашқаны өзінің [109]
Аврам Гершко Израиль Аврам Гершко
Ирвин Роуз АҚШ Ирвин Роуз
2005 Роберт Граббс АҚШ Роберт Граббс Органикалық синтездегі метатезис әдісінің дамуына үлес қосқаны үшін [110]
R. Schrock - IChO 2012 Opening Ceremony.JPG
АҚШ Ричард Шрок
Nobel prize medal grey.png Франция Ив Шовен
2006 Роджер Корнберг АҚШ Роджер Корнберг Эукариоттық транскрипциясына молекулалық негіздегі жұмысы үшін [111]
2007 Герхард Эртль Германия Герхард Эртль Қатты беттердегі химиялық процестерді зерттегені үшін [112]
2008 Осаму Симомура АҚШ Осаму Симомура Жасыл флуоресцентті ақуызды ашқаны және дамытқаны үшін [113]
Мартин Чалфи АҚШ Мартин Чалфи
Роджер Тсьен АҚШ Роджер Тсьен
2009 Венкатраман Рамакришнан Құрама Патшалық Венкатраман Рамакришнан Рибосомалардың функцияларының құрылымдарына зерттегеулері үшін [114]
Томас Стейц АҚШ Томас Стейц
Ада Йонат Израиль Ада Йонат

2010-шы[өңдеу]

Жыл Суреті Лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат көзі
2010 Ричард Хек АҚШ Ричард Хек Органикалық синтезде палладий-катализді кросс-тіркелу реакциялары үшін [115]
Эйити Нэгиси Жапония Эйити Нэгиси
Акира Судзуки Жапония Акира Судзуки
2011 Дан Шехтман Израиль Дан Шехтман Квазикристаллдарды ашқаны үшін [116]
2012 Роберт Лефковиц АҚШ Роберт Лефковиц G-белоктармен жалғасатын рецепторларды зерттегені үшін. [117]
Брайан Кобылка АҚШ Брайан Кобилка
2013 Martin Karplus Nobel Prize 22 2013.jpg АҚШАустрия Мартин Карплус Күрделі химиялық жүйелердегі көпмасштабты модельдерді дамытқаны үшін [118]
Майкл Левитт АҚШҚұрама ПатшалықИзраиль Майкл Левитт
Арье Варшель АҚШИзраиль Арье Варшель
2014 Эрик Бетциг АҚШ Эрик Бетциг Ажыратымдылығы жоғары флуоресцентті микроскопияны құрғаны үшін [119]
Уильям Мернер АҚШ Уильям Мернер
Штефан Хелль Германия Штефан Хелль
2015 Томас Линдаль Швеция Құрама Патшалық Томас Линдаль

ДНҚ жөндеудегі механикалық зерттеулері үшін

[120]
Пол Модрич АҚШ Пол Модрич
Азиз Санджар ТүркияАҚШ Азиз Санджар
2016 Франция Жан-Пьер Соваж

Молекулалық машиналарды жобалағаны және синтездегені үшін

[121]
АҚШ Джеймс Фрейзер Стоддарт
Бернард Феринга Нидерланд Бернард Феринга
2017 Nobel prize medal grey.png Швейцария Жак Дюбоше

(1942)

Ерітіндідегі биомолекулалардың құрылымын анықтау үшін жоғары ажыратымдылықты криоэлектрон микроскопиясын жасағаны үшін [122]
Nobel prize medal grey.png АҚШ Иоахим Франк

(1940)

Nobel prize medal grey.png Құрама Патшалық Ричард Хендерсон

(1945)


1900-шы1910-шы1920-шы1930-шы1940-шы1950-ші1960-ші1970-ші1980-ші1990-шы2000-шы2010-шы


Ел бойынша статистика[өңдеу]

АҚШ Германия Құрама Патшалық Франция Швейцария Жапония Израиль Канада Швеция Нидерланд Аустрия Жаңа Зеландия Аустралия Аргентина Бельгия Мажарстан Дания Италия Финляндия Египет Тайвань Норвегия Ресей
КСРО
Чехословакия
Бір азаматтығы ғана бар лауреаттар
Бір мемлекетке ғана тиесілі емес лауреаттар

Қайнары[өңдеу]

  1. Завещание Альфреда Нобеля  (орыс.). nobeliat.ru. Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 тамыз 2012. Тексерілді, 6 шілде 2012.
  2. Alfred Nobels testamente  (швед.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 тамыз 2012. Тексерілді, 6 шілде 2012.
  3. Nomination of the Laureates in Economics. The Nobel Foundation. Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 шілде 2011. Тексерілді, 14 қазан 2012.
  4. Statutes for The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel approved by the Crown on the 19th day of желтоқсан 1968. The Nobel Foundation. Басты дереккөзінен мұрағатталған 20 қазан 2007. Тексерілді, 18 қазан 2007.
  5. Nomination and Selection of the Laureates in Economics. The Nobel Foundation. Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 қазан 2007. Тексерілді, 18 қазан 2007.
  6. The Nobel Prize in Chemistry 1901  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  7. The Nobel Prize in Chemistry 1902  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  8. The Nobel Prize in Chemistry 1903  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  9. The Nobel Prize in Chemistry 1904  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  10. The Nobel Prize in Chemistry 1905  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  11. The Nobel Prize in Chemistry 1906  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  12. The Nobel Prize in Chemistry 1907  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  13. The Nobel Prize in Chemistry 1908  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  14. The Nobel Prize in Chemistry 1909  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  15. The Nobel Prize in Chemistry 1910  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  16. The Nobel Prize in Chemistry 1911  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  17. The Nobel Prize in Chemistry 1912  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  18. The Nobel Prize in Chemistry 1913  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  19. The Nobel Prize in Chemistry 1914  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  20. The Nobel Prize in Chemistry 1915  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  21. The Nobel Prize in Chemistry 1916  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  22. The Nobel Prize in Chemistry 1917  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  23. The Nobel Prize in Chemistry 1918  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  24. The Nobel Prize in Chemistry 1919  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  25. The Nobel Prize in Chemistry 1920  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  26. The Nobel Prize in Chemistry 1921  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  27. The Nobel Prize in Chemistry 1922  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  28. The Nobel Prize in Chemistry 1923  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  29. The Nobel Prize in Chemistry 1924  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  30. The Nobel Prize in Chemistry 1925  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  31. The Nobel Prize in Chemistry 1926  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  32. The Nobel Prize in Chemistry 1927  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  33. The Nobel Prize in Chemistry 1928  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  34. The Nobel Prize in Chemistry 1929  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  35. The Nobel Prize in Chemistry 1930  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  36. The Nobel Prize in Chemistry 1931  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  37. The Nobel Prize in Chemistry 1932  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  38. The Nobel Prize in Chemistry 1933  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  39. The Nobel Prize in Chemistry 1934  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  40. The Nobel Prize in Chemistry 1935  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  41. The Nobel Prize in Chemistry 1936  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  42. The Nobel Prize in Chemistry 1937  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  43. The Nobel Prize in Chemistry 1938  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  44. The Nobel Prize in Chemistry 1939  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  45. The Nobel Prize in Chemistry 1940  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  46. The Nobel Prize in Chemistry 1941  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  47. The Nobel Prize in Chemistry 1942  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  48. The Nobel Prize in Chemistry 1943  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  49. The Nobel Prize in Chemistry 1944  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  50. The Nobel Prize in Chemistry 1945  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  51. The Nobel Prize in Chemistry 1946  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  52. The Nobel Prize in Chemistry 1947  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  53. The Nobel Prize in Chemistry 1948  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  54. The Nobel Prize in Chemistry 1949  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  55. The Nobel Prize in Chemistry 1950  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  56. The Nobel Prize in Chemistry 1951  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  57. The Nobel Prize in Chemistry 1952  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  58. The Nobel Prize in Chemistry 1953  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  59. The Nobel Prize in Chemistry 1954  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  60. The Nobel Prize in Chemistry 1955  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  61. The Nobel Prize in Chemistry 1956  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  62. The Nobel Prize in Chemistry 1957  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  63. The Nobel Prize in Chemistry 1958  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  64. The Nobel Prize in Chemistry 1959  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  65. The Nobel Prize in Chemistry 1960  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  66. The Nobel Prize in Chemistry 1961  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  67. The Nobel Prize in Chemistry 1962  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  68. The Nobel Prize in Chemistry 1963  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  69. The Nobel Prize in Chemistry 1964  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  70. The Nobel Prize in Chemistry 1965  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  71. The Nobel Prize in Chemistry 1966  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  72. The Nobel Prize in Chemistry 1967  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  73. The Nobel Prize in Chemistry 1968  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  74. The Nobel Prize in Chemistry 1969  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  75. The Nobel Prize in Chemistry 1970  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  76. The Nobel Prize in Chemistry 1971  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  77. The Nobel Prize in Chemistry 1972  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  78. The Nobel Prize in Chemistry 1973  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  79. The Nobel Prize in Chemistry 1974  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  80. The Nobel Prize in Chemistry 1975  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  81. The Nobel Prize in Chemistry 1976  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  82. The Nobel Prize in Chemistry 1977  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  83. The Nobel Prize in Chemistry 1978  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  84. The Nobel Prize in Chemistry 1979  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  85. The Nobel Prize in Chemistry 1980  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  86. The Nobel Prize in Chemistry 1981  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  87. The Nobel Prize in Chemistry 1982  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  88. The Nobel Prize in Chemistry 1983  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  89. The Nobel Prize in Chemistry 1984  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  90. The Nobel Prize in Chemistry 1985  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  91. The Nobel Prize in Chemistry 1986  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  92. The Nobel Prize in Chemistry 1987  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  93. The Nobel Prize in Chemistry 1988  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  94. The Nobel Prize in Chemistry 1989  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  95. The Nobel Prize in Chemistry 1990  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  96. The Nobel Prize in Chemistry 1991  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  97. The Nobel Prize in Chemistry 1992  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  98. The Nobel Prize in Chemistry 1993  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  99. The Nobel Prize in Chemistry 1994  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  100. The Nobel Prize in Chemistry 1995  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  101. The Nobel Prize in Chemistry 1996  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  102. The Nobel Prize in Chemistry 1997  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  103. The Nobel Prize in Chemistry 1998  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  104. The Nobel Prize in Chemistry 1999  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  105. The Nobel Prize in Chemistry 2000  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  106. The Nobel Prize in Chemistry 2001  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  107. The Nobel Prize in Chemistry 2002  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  108. The Nobel Prize in Chemistry 2003  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  109. The Nobel Prize in Chemistry 2004  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  110. The Nobel Prize in Chemistry 2005  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  111. The Nobel Prize in Chemistry 2006  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  112. The Nobel Prize in Chemistry 2007  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  113. The Nobel Prize in Chemistry 2008  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  114. The Nobel Prize in Chemistry 2009  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  115. The Nobel Prize in Chemistry 2010  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  116. The Nobel Prize in Chemistry 2011  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 28 тамыз 2012.
  117. The Nobel Prize in Chemistry 2012  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қазан 2012. Тексерілді, 10 қазан 2012.
  118. The Nobel Prize in Chemistry 2013  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 мамыр 2014. Тексерілді, 9 қазан 2013.
  119. The Nobel Prize in Chemistry 2014  (ағыл.). Нобель қоры.
  120. The Nobel Prize in Chemistry 2015  (ағыл.). Нобелевский фонд.
  121. The Nobel Prize in Chemistry 2016  (ағыл.). Нобелевский фонд.
  122. The Nobel Prize in Chemistry 2017  (ағыл.). Нобелевский фонд.

Әдебиет[өңдеу]

  • Чолаков В. Нобель сыйлықтары: Ученые және открытия / Валерий Чолаков; болг. тілінен ауд. А. С. Никольский; Ред. және алғыс. хим. ғыл. д-ры А. Н. Шаминдікі — М.. — (Библиотечная серия). — Қос. тир. 100 000 дана. (ауд.)

Сілтемелер[өңдеу]