Шамкир
| Қала | |
| Шамкир | |
| әз. Şəmkir | |
.jpg) | |
| Әкімшілігі | |
|---|---|
| Ел | |
| Аудан | |
| Тарихы мен географиясы | |
| Координаттары |
40°49′47″ с. е. 46°01′02″ ш. б. / 40.82972° с. е. 46.01722° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 40°49′47″ с. е. 46°01′02″ ш. б. / 40.82972° с. е. 46.01722° ш. б. (G) (O) (Я) |
| Алғашқы дерек |
V ғ. |
| Бұрынғы атаулары |
1818 жылға дейін — Шамкир |
| Қала статусы |
1944 |
| Орталығының биiктігі |
450 ± 1 м |
| Уақыт белдеуі | |
| Тұрғындары | |
| Тұрғыны |
43 415 адам |
| Сандық идентификаторлары | |
| Телефон коды |
+994 2230 |
| Пошта индексі |
AZ 5700 |
Шамкир шекарасы
| |
Шамкир (әз. Şəmkir) — Әзербайжандағы қала, Шамкир ауданының әкімшілік орталығы.[1] Шамкир халқының саны 43 415 адамды құрайды.[2]
Географиялық сипаттамасы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Кіші Кавказдың солтүстік етегінде, Тбилиси-Евлах тас жолындағы Жагырча өзенінің жағасында орналасқан. Далляр теміржол стансасы 4 км жерде, Бакуге дейінгі қашықтық 444 км.[3]
Тарихы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Әзербайжан тілінен аударғанда қала атауы «Жасыл желекпен көмкерілген жер» дегенді білдіреді. Қала атауының шығу тегі қазіргі қаладан 20 шақырым жерде, Мұхтариат ауылының маңында, VI ғасырда салынған ежелгі бекініспен байланысты. Ежелгі қала Шамкур деп аталған және үлкен Шамкир өзенінің жағасында орналасқан. Ежелгі қаланың орнында сегіз мұнарасы бар қамал болған. Өзен жағалаулары екі көпірмен байланыстырылған, олардың біреуінің қалдықтары әлі күнге дейін сақталған.
VII ғасырдың ортасында қаланы арабтар басып алды. IX-XII ғасырларда Шамкир гүлденген аумақ болды. Бұл уақытта ол селжүктердің билігінде болды. Эльдгиз билігі кезінде Шамкир қайта өрлеу кезеңін бастан кешірді. XIII ғасырда ежелгі қалаға моңғолдар қанды соғыстар әкелді.
1803 жылы Шамкир Ресей мемлекетінің құрамына кірді. 1920 жылдары қала аумағы неміс Аннино колониясымен біріктіріліп, нәтижесінде қаланың жаңа атауы пайда болды. 1937 жылы ол Шамхор деп өзгертілді. Тек 1991 жылы ғана оның тарихи атауы қалпына келтірілді. Қала мәртебесі 1944 жылы берілді.[4][5]
Экономикасы және инфрақұрылымы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Қалада коньяк және шарап зауыты, жергілікті өнеркәсіп кешені және көптеген кәсіпкерлерге тиесілі орындар орналасқан. Қалада тарихи мұражай, мешіт және кинотеатр бар. 2014 жылдан бастап жыл сайын марқұм ойыншы Вукар Хешимовтың құрметіне әлемдік деңгейдегі шахмат турнирі өткізіліп келеді. Шамкирде негізінен Көлік министрлігі басқаратын ірі қалалық көлік жүйесі бар. Шамкирде ауыл шаруашылығы саласы жақсы дамыған. Республикадағы барлық жылыжайлардың жартысы осы аймақта орналасқан. Бұл жылыжайларда өсірілген көкөністер, жемістер мен жидектер негізінен Ресейге және басқа елдерге экспортталады.
Қазіргі Шамкирдің туризм индустриясын дамытуға үлкен әлеуеті бар. XIX ғасырда салынған неміс отаршыларының тұрғын үйлері, шіркеу және басқа да бірнеше құрылыстар бүгінгі күнге дейін сақталған. Неміс отаршылары салған көшелердің бойында ғасырлар бойы өсіп келе жатқан шынар ағаштары өседі. Мұнда көптеген саябақтар мен жер асты каналдары орналасқан. Хеммель мен Вохрер отбасылары мұнда шарап жасауды дамытудың алғашқы бастамаларын жасады.
Жақында қала XIX ғасырда неміс отаршылары салған көшелерінің нәтижесінде ашық аспан астындағы мұражай мәртебесін алды. Әрбір үйдің терең, кең жертөлесі және бөлмелер мен қосалқы бөлмелердің ыңғайлы орналасуы бар. Барлық ғимараттар мен тұрғын үй құрылыстары готикалық стильде салынған және туристердің қызығушылығын тудырады.[6]
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ Города и районы Азербайджана. Тексерілді, 21 қаңтар 2026.
- ↑ Численность населения Шамкира (Азербайджан). Тексерілді, 21 қаңтар 2026.
- ↑ Город Шамкир — Азербайджан. Тексерілді, 21 қаңтар 2026.
- ↑ Азия. Азербайджан. Тексерілді, 21 қаңтар 2026.
- ↑ История Шамкира: древний город с немецким акцентом. Тексерілді, 21 қаңтар 2026.
- ↑ Многогранный Шамкир. Тексерілді, 21 қаңтар 2026.
| ||||||
