Шахмат жазуы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
ChessSet.jpg

Шахмат тақтасы немесе Шахмат нотациясы — шахмат тақтасындағы фигуралардың арлы-берлі қозғалысын қағазға түсіретін арнайы жазу белгілері жүйесі.

Шахмат тақтасының шаршы алаңдарының белгілеуі[өңдеу]

Вертикалынан латын әріптерімен белгіленген. Ол әріптер былай оқылады: (а, бэ, цэ, дэ, е, эф, жэ, аш).

Горизонталынан бірден сегізге дейін цифрлармен белгіленген. Есеп ақ бұрыштың сол жағындағы алаңынан басталынады. 64 шаршы алаңның әр қайсысының "аты" және "фамилиясы" бар. Олар әріптермен және сандармен белгіленген.

Фигуралардың белгілеуі[өңдеу]

Фигураларды жазудың мынадай қысқаша түрлері бар:

Фигура Қысқаша жазылуы Ағылшынша
Король Кр K (king)
Ферзь Ф Q (queen)
Ладья Л R (rook)
Конь К N (kNight)
Слон С B (bishop)
Пешка п немесе әріптермен белгіленбейді p (pawn) немесе әріптермен белгіленбейді

Жүрісті жазу[өңдеу]

Жүрістерді жазған, талдаған кезде шахмат кітаптары мен журналдарында төмендегідей шартты белгілер кездеседі:

: — фигураларды жеу
+ — шах
++ — қос шах
* — мат
0-0 — қысқа жаққа рокировка
0-0-0 — ұзын жаққа рокировка
! — күшті жүріс
!! — өте күшті жүріс
? — сәтсіз жүріс
?? — өте нашар жүріс
!? — алдап соғатын жүріс
?! — күдіктенетін жүріс
= — қарсыластардың мүмкіндіктері бірдей.

Жүрістерді толық жазған кезде фигураның тұрған "жері", баратын "орны" көрсетіледі. Жүрістерді қысқаша жазғанда тек фигуралардың келген "орны" жазылады[1].

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Шахмат - ақыл - ой тәрбиесі кітабы авторы Б.Түйебаев "Жебе" баспасы ISBN 9965-823-78-2