Швейцарияның федералдық кеңесі

Швейцарияның федералдық кеңесі
нем. *Schweizerischer Bundesrat*

итал. *Consiglio federale svizzero*
ромш. Cussegl federal svizzer
фр. *Conseil fédéral suisse*
Швейцарияның федералдық кеңесі; нем. Schweizerischer Bundesrat; итал. Consiglio federale svizzero; ромш. Cussegl federal svizzer; фр. Conseil fédéral suisse
Жалпы мағлұмат
Мемлекет	Швейцария
Құрылған уақыты	1848 жыл
Штаб-пәтері	Федералдық сарай, Иннере Штадт, Берн
Ресми сайты
	(ағылшын, неміс, итальян, француз және романш тілдерінде)

Швейцарияның федералдық кеңесі (нем. Schweizerischer Bundesrat, фр. Conseil fédéral suisse, итал. Consiglio federale svizzero, ромш. Cussegl federal svizzer) — Швейцарияның ұжымдық мемлекет басшысы және атқарушы биліктің жоғарғы органы. Кеңес жеті мүшеден тұрады, олардың әрқайсысы бір федералдық департаментті басқарады. Федералдық кеңес 1848 жылғы Конституция негізінде құрылған және елдің саяси тұрақтылығы мен консенсусқа негізделген басқару дәстүрінің негізгі институты болып саналады.

Құрылымы мен қызметі

Кеңес жеті мүшеден (федералдық кеңесшілерден) тұрады, олардың барлығы тең құқықты.^[1] Әрбір мүше бір федералдық департаментті басқарады және елдің атқарушы әкімшілігі осы жеті департамент арқылы жүзеге асырылады.^[2]

Кеңес мүшелерін Федералдық жиналыс төрт жыл мерзімге сайлайды. Президенттік қызмет жыл сайын ауысып отырады — кеңес мүшелерінің бірі бір жыл мерзімге президент болып сайланады, алайда оның өкілеттігі өзгелерден артық емес; ол тек «теңдердің ішіндегі біріншісі» (лат. primus inter pares) саналады.^[3]

Кеңес шешімдері көпшілік дауыспен немесе консенсус арқылы қабылданады. Барлық мүшелер қабылданған шешімдер үшін ұжымдық жауапкершілік көтереді және өзара сын айтпау дәстүрін ұстанады. Кеңес отырыстары құпия өтеді, ал дауыс беру нәтижелері 50 жылға дейін жарияланбайды.^[4]

Кеңесшілер тек өз департаменттерінің емес, сонымен қатар бүкіл үкімет қызметінің ортақ жұмысына да жауапты. Маңызды шешімдер алдын ала кең ауқымды талқылаудан өтеді — оған кантондар, саяси партиялар және ірі қоғамдық ұйымдар қатыса алады. Бұл жүйе елдегі консенсус пен саяси тұрақтылықты сақтауға бағытталған.^[5]

Тарихы

Федералдық кеңес 1848 жылы қабылданған Федералдық конституциямен бірге құрылды.^[6] Бір палаталы федералдық атқарушы билік идеясы кантондар арасындағы келісім мен тепе-теңдік негізінде пайда болды. Кеңестің жеті мүшеден тұратын құрылымы сол кезден бері өзгеріссіз сақталған.

1959 жылдан бастап «сиқырлы формула» (нем. Zauberformel) деп аталатын бейресми саяси келісім орнады: негізгі партиялар арасындағы кеңестегі орындар теңдей бөлінеді. Бұл тәжірибе елдің тұрақтылығын қамтамасыз етіп, саяси плюрализмді нығайтты.^[7]

Федералдық кеңес IX және XX ғасырларда Швейцарияның индустриялануы, бейтараптық саясаты мен әлеуметтік реформаларының негізгі үйлестірушісі болды. Кеңес құрылымы мен шешім қабылдау тәртібі осы күнге дейін ұжымдық жауапкершілік қағидатына негізделіп келеді.

Өкілеттіктері

Федералдық кеңес — Швейцарияның атқарушы билігінің жоғарғы органы. Оның негізгі міндеті — Федералдық жиналыс қабылдаған заңдарды орындау және федералдық әкімшіліктің тиімді жұмысын қамтамасыз ету.^[8]

Кеңес елдің ішкі және сыртқы саясатын үйлестіреді, федералдық бюджет пен экономикалық стратегияны бекітеді, халықаралық келісімдерге қол қояды және Швейцария атынан халықаралық ұйымдарда өкілдік етеді.

Сонымен қатар, Кеңес төтенше жағдайларда жарлықтар шығара алады және елдің бейтараптық саясатын сақтауға жауапты. Әрбір мүше өз департаментінің қызметіне жетекшілік етеді, бірақ барлық шешімдер ұжымдық түрде қабылданады — бұл «ұжымдық жауапкершілік» қағидаты; ол Швейцария үкіметінің негізгі принципі болып саналады.

Кеңес мүшелерінің шетелдік сапарлары ұзақ уақыт бойы сирек болған, себебі мемлекет басшысы ретінде кеңестің бүкіл құрамы біртұтас орган ретінде қаралады. Бұрын халықаралық деңгейде елдің ресми өкілі ретінде негізінен дипломаттар қызмет атқарған.^[9]

1963 жылы АҚШ президенті Джон Кеннедидің қастандықпен өлтірілуінен кейін Кеңес шұғыл отырыс өткізіп, Швейцария үкіметінің өкілі ретінде Фридрих Траугот Валленді Вашингтонға жіберу туралы шешім қабылдады. Осы сапар барысында ол АҚШ мемлекеттік хатшысы Дин Раскпен сауда баждары жөнінде келіссөздер жүргізді. Кеңес мүшелерінің шетелдік ресми сапарлары тек КСРО ыдырағаннан кейін қалыпты тәжірибеге айналды.^[10]

Резиденция

Федералдық кеңестің ресми резиденциясы — Берн қаласындағы Федералдық Сарай (нем. Bundeshaus). Кеңестің апталық отырыстары осы ғимараттың Батыс қанатында өтеді, мұнда сондай-ақ Федералдық жиналыс палаталары да орналасқан.

Кеңес құрамы

2025 жылғы жағдай бойынша кеңес құрамына келесі мүшелер кіреді:^[11]

Карин Келлер-Зуттер (президент) — Қаржы департаментінің басшысы
Ги Пармелен (вице-президент) — Экономика, білім және зерттеу департаментінің басшысы
Иньяцио Кассис — Сыртқы істер департаментінің басшысы
Альберт Рёшти — Қоршаған орта, көлік, энергетика және коммуникация департаментінің басшысы
Элизабет Бом-Шнайдер — Ішкі істер департаментінің басшысы
Беат Янс — Әділет және полиция департаментінің басшысы
Мартин Пфистер — Қорғаныс, азаматтық қорғау және спорт департаментінің басшысы

Дереккөздер

↑ The seven members of the Federal Council (ағыл.). The portal of the Swiss government.
↑ The federal government (ағыл.). A service of the Confederation, cantons and communes.
↑ The seven members of the Federal Council (ағыл.). Swiss Government – admin.ch.
↑ Swiss Federal Council (ағыл.). École Polytechnique Fédérale de Lausanne.
↑ Decision-taking at meetings of the Federal Council (ағыл.). Swiss Government – admin.ch.
↑ [[1](https://www.ch.ch/en/political-system/government) The Federal Council: Switzerland’s government] (ағыл.). A service of the Confederation, cantons and communes.
↑ Parties in the Federal Council since 1848 (ағыл.). The portal of the Swiss government.
↑ The tasks (ағыл.). The portal of the Swiss government.
↑ [[2](https://www.tagesanzeiger.ch/erst-eine-leiche-hat-die-schweizer-aussenpolitik-veraendert-236686291212) Erst eine Leiche hat die Schweizer Aussenpolitik verändert] (нем.). Tages-Anzeiger.
↑ [[3](https://www.nzz.ch/schweiz/das-kennedy-attentat-und-der-bundesrat-ld.838848?reduced=true) Das Kennedy-Attentat und der Bundesrat] (нем.). Neue Zürcher Zeitung.
↑ The seven members of the Federal Council (ағыл.). Swiss Government – admin.ch.

[:0-1] The seven members of the Federal Council (ағыл.). The portal of the Swiss government.

[2] The federal government (ағыл.). A service of the Confederation, cantons and communes.

[3] The seven members of the Federal Council (ағыл.). Swiss Government – admin.ch.

[4] Swiss Federal Council (ағыл.). École Polytechnique Fédérale de Lausanne.

[5] Decision-taking at meetings of the Federal Council (ағыл.). Swiss Government – admin.ch.

[6] [[1](https://www.ch.ch/en/political-system/government) The Federal Council: Switzerland’s government] (ағыл.). A service of the Confederation, cantons and communes.

[7] Parties in the Federal Council since 1848 (ағыл.). The portal of the Swiss government.

[8] The tasks (ағыл.). The portal of the Swiss government.

[9] [[2](https://www.tagesanzeiger.ch/erst-eine-leiche-hat-die-schweizer-aussenpolitik-veraendert-236686291212) Erst eine Leiche hat die Schweizer Aussenpolitik verändert] (нем.). Tages-Anzeiger.

[10] [[3](https://www.nzz.ch/schweiz/das-kennedy-attentat-und-der-bundesrat-ld.838848?reduced=true) Das Kennedy-Attentat und der Bundesrat] (нем.). Neue Zürcher Zeitung.

[11] The seven members of the Federal Council (ағыл.). Swiss Government – admin.ch.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]