Шонжы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Ауыл
Шонжы
Әкімшілігі
Ел

 Қазақстан

Статусы

Аудан орталығы

Облысы

Алматы

Ауданы

Ұйғыр

Ауылдық округі

Шонжы

Тарихы мен географиясы
Координаттары

43°32′22″ с. е. 79°27′42″ ш. б. / 43.53944° с. е. 79.46167° ш. б. / 43.53944; 79.46167 (G) (O) (Я)Координаттар: 43°32′22″ с. е. 79°27′42″ ш. б. / 43.53944° с. е. 79.46167° ш. б. / 43.53944; 79.46167 (G) (O) (Я)

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Тұрғындары
Тұрғыны

18008 адам (2009)

Сандық идентификаторлары
Автомобиль коды

05

ШонжыАлматы облысы Ұйғыр ауданындағы ауыл, аудан және Шонжы ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Облыс орталығы - Қонаев қаласынан шығысқа қарай 265 км-дей жерде, Қарадала алқабының солтүстік бөлігінде орналасқан.

Халқы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

1999 жылы тұрғындар саны 20095 адам (9834 ер адам және 10261 әйел адам) болса, 2009 жылы 18008 адамды (8805 ер адам және 9203 әйел адам) құрады.[1]

Тарихы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Шонжыда 1932-1934 жылдары ұжымшар құрылды, 1957 жылы бұл шаруашылық ірілендірілді. 1996 жылы оның негізінде Шонжыда “Телремстрой”, “Жолаушы”, “КазРосБройлер”, “Әлнұр” ЖШС-тері және мемлекеттік “Шарын” құс фабрикасы, т.б. шаруа қожалықтары құрылды.

Жол қатынасы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Шонжы арқылы халықаралық дәрежедегі АлматыЖаркентҚорғас автомобильдік жолы өтеді.[2]

Атауы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Шонжы атауының шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Тарихшы Дәулет Күнікеевтің зерттеуінше, Шонжы ауылының атауы XVI ғасырда болған Жоңғар - Қазақ шайқасына байланысты екені анықталады.[3] Оның жазуы бойынша: “Әлқисса, сонау 1643 жылдан бастап «Орбұлақ» шайқасындағы жеңістен кейінгі, ірі ұрыс осы Қарадала алқабындағы 1683 жылғы Жоңғар – Қазақ шайқасы. Себебі, жоңғар батыры Шонжының 10 мың әскерін Әлмерек батыр қолбасшылық еткен 6 мың әскердің ойсыратуы тарихта жазылмаған тарихи жеңіс еді.” Сол жазылмаған тарихи жеңісте, Әлмелек батыр кең байтақ майданда Ғалдан Бошоктың Шығыс Жетісу қолбасшысы, әрі қас батыры Шонжыны жекпе-жек шайқасында басын алады. Осы оқиға Дәулет Күнікеевтің дерегі бойынша қазіргі Шонжы елді мекенінде өтеді. Жергілікті халық осылай кең алқапты “Шонжы өлген” жер деп атап кетеді.[3] Ал моңғол тілін зерртеуші Нәпіл Базылханнның жұмыстарына тоқталып, Әлімғазы Дәулетхан “Шонжы” атауына осындай сілтемелер қалдырды: "Шыңғыс қаған тақ мұрагерлері салғызып әскери, әрі сауда жолының амандығын бақылайтын (бекет, өртең - Ленгер-Шонжы аталған) тоғыз жолдың торабындағы бекіністің соңғы топонимикалық атауы "Шонжы" ретінде бізге жетіп отыр. "Қазіргі моңғол тілінде: Conji > Чонжы, Цонж түрінде кездеседі. Қазақ тілінде "Шонжы" тұлғасында топоним ретінде кездеседі. Моңғол тіліндегі "Чонжы-Цонж" сөзінің мағынасы: 1. Алысты қарауылдайтын биік жартас. 2. (Ауыспалы) Шекара аумақтарды қорғаушы қорған, бекініс". Осылайша, Чонжы, Цонж сөздері қазақшаланып қазіргі таңда “Шонжы” ретінде қолданылады.[4]

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]