Эвендер

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
A.
Эвендер.

Эвендер (өзд. атауы – эвэн), тұңғұстар, ламуттар (бұрынғы атауы) – Ресей Федерациясындағы халық. Солтүстік Сібірде, Магадан мен Камчатка облыстарының кейбір аудандарында, Хабаровск өлкесіндегі Охота маңы мен Якутияның солтүстік-шығыс аудандарында тұрады. Жалпы саны 13,9 мың адам (2006). Антропология жағынан үлкен моңғол нәсілінің байкал тобына жатады. Тұңғұс-маньчжур тобындағы эвен тілінде сөйлейді. Жазуы кириллицаға негізделген. Шығу тегі мен мәдениеті жағынан Эвендер өздерімен туыстас эвенкілердің солтүстік-шығыс тармағын құрайды. Юкагир, коряк және чукча сынды халықтармен тығыз байланыста өмір сүргендіктен бұлармен антропология және этнография ұқсастықтары көп. Кейінгі орта ғасырларда Эвендердің көпшілігі Охота т. жағалауында, Верхоян жотасында көшіп жүрген. Ұзақ уақыт негізгі шаруашылығы – бұғы өсіру мен аңшылық болды. Ал жағалауда тұратын Эвендер теңіз кәсібімен және балық аулаумен айналысты. Киіз үй, чум сынды баспаналарда өмір сүрген, дәстүрлі киімдерін аң терілерінен тікті. Әйелдер де, ерлер де тері кафтан, кеудеше киген. Киімдері ұлттық ою-өрнектермен нақышталып, түрлі ұсақ тастармен (бисер) әшекейленді. Ұзақ уақыт дәстүрлі наным-сенімдерін сақтап келді. 20 ғасырда Эвендердің өмірі түбегейлі өзгеріп, ассимиляцияға ұшырай бастады. Қазіргі таңда олар өз болмыс-бітімін жоғалта бастаған.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том;