Эммелин Панкхёрст

Эммелин Панкхёрст (ағылш. Emmeline Pankhurst; 15 шілде 1858, Манчестер, Англия – 14 маусым 1928) – британдық қоғам және саяси қайраткер, әйелдер құқығын қорғаушы, британдық суфражистер қозғалысының көшбасшысы, әйелдердің сайлау құқығы үшін күресте маңызды рөл атқарған тұлға. Оның қыздары Сильвия, Адела және Кристабель анасының ісін жалғастырды.

1999 жылы «Тайм» журналы Панкхёрсті ХХ ғасырдағы ең көрнекті жүз адамның қатарына қосып: «Ол біздің заманымыздың әйел бейнесін қалыптастырып, қоғамды жаңа өлшемге алып келді, бұл жерден кері қайту мүмкін емес» деп атап өтті.^[1] Ол өзінің агрессивті, жауынгерлік стиліне байланысты жиі сынға ұшырағанымен, оның өмірлік жетістіктері Ұлыбританиядағы әйелдердің сайлау құқығын кеңейту ісіндегі негізгі факторлардың бірі ретінде мойындалды. Дегенмен, оның қызметінің қоғамдағы сайлау құқығы үшін күреске нақты ықпалы туралы тарихшылар арасында бірыңғай пікір жоқ.

Эммелин Панкхёрст Манчестерде дүниеге келіп, сол жерде өсті. Оның ата-анасы Ұлыбританиядағы саяси белсенді топтардың қатарынан болған, сондықтан Эммелин суфражистік қозғалыспен алғаш рет сегіз жасында танысты. Ата-анасы оны тыныш отбасылық өмірге, жұбайы мен анасының рөліне дайындады, бірақ бұл оған Париждегі педагогикалық мектепте білім алуға кедергі болмады. 1878 жылы ол әйелдердің сайлау құқығы үшін күресті қолдайтын белгілі барристер Ричард Панкхёрстке тұрмысқа шықты; бұл некеден ол бес бала сүйді. Панкхёрст әйелдердің қоғамдық өмірге араласуын белсенді түрде қолдап, 1889 жылы ерлі-зайыптылар Әйелдердің сайлау құқығы лигасын құрды. Ұйым тарағаннан кейін Эммелин солшыл Тәуелсіз лейбористік партияға кіруге тырысты, бірақ социалист К. Харди сияқты достық байланыстарына қарамастан, жергілікті партия бөлімшелерінің бірі оны жынысына байланысты қабылдаудан бас тартты. Сонымен қатар, ол кедейлер ісі жөніндегі қамқоршылық кеңесінде жұмыс істеп, Манчестердегі жұмыс үйіндегі қорқынышты жағдайларды көріп, таңғалды.

Әйелдердің сайлау құқығы лигасы

1888 жылы Ұлыбританиядағы алғашқы жалпыұлттық әлеуметтік топтар коалициясы (Әйелдердің сайлау құқығы жөніндегі ұлттық қоғам) оның мүшелерінің көпшілігі бар партияларға кіруге шешім қабылдағаннан кейін ыдырады. Осыған ашуланған кейбір мүшелер, соның ішінде Лидия Беккер мен Миллисент Фосетт, жиналыстан шығып, «ескі ережелерді» жақтаушылардан тұратын балама ұйым құрды. Панкхёрст өзін «жаңа тәртіп» деп аталатын топтың айналасында қалыптастырды, ол өз штаб-пәтері орналасқан көше атауына байланысты «Парламент-стрит қоғамы» (ағылш. Parliament Street Society (PSS)) деп аталды. Ұйым мүшелерінің кейбірі әйелдердің сайлау құқығы үшін күресте біртіндеп қадам жасауды жақтады. Сол кездегі британдық қоғамның көпшілігі үшін үйленген әйелдерге сайлауға қатысудың қажеті жоқ болып көрінді, өйткені олардың атынан күйеулері «дауыс береді». Сондықтан PSS-тің кейбір мүшелері ең болмағанда бойдақ әйелдер мен жесірлерге дауыс беру құқығын беру – шынайы әрі практикалық қадам деп санады. PSS ішінде барлық ересек әйелдер үшін сайлау құқығы үшін күресуге дайындықтың жоқтығы айқын болған кезде, Панкхёрст пен оның күйеуі жалпыға бірдей сайлау құқығын орнатуға шақырған жаңа топ құруға көмектесті.^[2]

Дереккөздер

↑ Warner, Marina (14 июня 1999). Emmeline Pankhurst – Time 100 People of the Century. Time Magazine. Архивировано 26 августа 2013.
↑ Purvis 2002, pp. 29-30; Bartley, pp. 38-39; Pugh, pp. 53-54; E.S. Pankhurst 1931, pp. 94-95.

[1] Warner, Marina (14 июня 1999). Emmeline Pankhurst – Time 100 People of the Century. Time Magazine. Архивировано 26 августа 2013.

[2] Purvis 2002, pp. 29-30; Bartley, pp. 38-39; Pugh, pp. 53-54; E.S. Pankhurst 1931, pp. 94-95.

[1]

[2]