Энтелоп каньоны

Антилопа каньоны (ағылш. Antelope Canyon) — АҚШ-тың Аризона штатындағы Навахо ұлтының аумағында орналасқан тар әрі әсем шөл каньоны. Ол әлемдегі ең танымал жарық сәулелерімен (light beams) әйгілі шөл каньондарының бірі болып саналады. Каньон ерекше табиғи эрозия нәтижесінде құмтас жыныстарынан түзілген.

География

Антилопа каньоны АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы Аризона штатының Пейдж қаласына жақын маңда орналасқан. Каньон Колорадо үстіртінің құмтас қабатында пайда болған және екі негізгі бөліктен тұрады:

Жоғарғы Антилопа каньоны (Upper Antelope Canyon) — ең танымал және жарық сәулелері жиі түсетін бөлігі.
Төменгі Антилопа каньоны (Lower Antelope Canyon) — тарлау, бұралмалы құрылымы күрделі, түсу-шығуы баспалдақпен жүзеге асады.

Қалыптасуы

Каньон мыңдаған жылдар бойы болған су тасқындары мен жел эрозиясы нәтижесінде пайда болды. Нөсер жауындар кезіндегі су ағыны жыныстардың ішін тіліп, тар әрі толқынды пішіндерді қалыптастырған. Құмтас жыныстарының түстері күн сәулесіне байланысты сарғылттан қызғылт-қызылға дейін өзгереді.

Туризм

Антилопа каньоны — АҚШ-тың ең көп келуші тартатын табиғи нысандарының бірі. Навахо ұлтының қорғалатын аумағы болғандықтан, каньонға тек ресми гид арқылы кіріледі.

Туристерді қызықтыратын ерекшеліктер:

Күн сәулесі тік түскен кезде пайда болатын жарық бағандары (light beams).
Құмтас қабырғаларының түрлі түске боялған табиғи бедері.
Фотографтар үшін әлемдегі ең қолайлы жарық пен табиғи рельеф үйлесімі.

Жоғарғы каньон кеңірек әрі жарық, сондықтан фототурлар үшін танымал. Төменгі каньон приключение форматына жақын және тар өткелдерімен ерекшеленеді.

Климат

Аймақтың климаты шөлді. Жазда температура +35–40°C-қа дейін жетеді, қыста салыстырмалы түрде жұмсақ. Ең қауіпті кезең — жаңбырлы маусым, өйткені кенеттен су тасқындары (flash floods) каньон ішінде өте қауіпті болуы мүмкін.

Флора және фауна

Каньонның ішінде өсімдіктер аз кездеседі, алайда айналадағы шөлді аймақта шөл бұталары, кактустар өседі. Фаунасы — шөлге бейімделген кесірткелер, майда кеміргіштер және құстар.

Мәдени маңызы

Антилопа каньоны Навахо халқы үшін қасиетті орын болып саналады. Олар бұл жерді табиғаттың рухани күші мен тыныштығы тоғысқан мекен ретінде құрметтейді. Tsé bighánílíní («Суда ағып жатқан жарқыраған тастар») деген атауы да осыған байланысты.

Қызықты деректер

Каньонның фотосуреттері әлемдегі ең танымал табиғи пейзаждардың бірі.
2014 жылы Антилопа каньонының фотосуреті аукционда миллион доллардан аса бағамен сатылған.
Нөсер жауын кезіндегі су тасқындары каньон бедерін әлі күнге дейін өзгерте береді.

Қараңыз