Этилбензол
| Этилбензол | |||
 | |||
| |||
| Жалпы мәліметтері | |||
|---|---|---|---|
| Химиялық формуласы |
C8H10 | ||
| Физикалық қасиеттері | |||
| Күйі |
сұйықтық | ||
| Мольдік массасы |
106,167 г/моль | ||
| Тығыздығы |
0,8665 г/см³ | ||
| Жылу қасиеттері | |||
| Балқу t |
-95 °C | ||
| Қайнау t |
136 °C | ||
| Классификациясы | |||
| CAS нөмірі |
100-41-4 | ||
| PubChem | |||
| EINECS нөмірі |
202-849-4 | ||
| SMILES |
CCC1=CC=CC=C1 (3D-моделі)
| ||
| InChI |
InChI=1S/C8H10/c1-2-8-6-4-3-5-7-8/h3-7H,2H2,1H3
YNQLUTRBYVCPMQ-UHFFFAOYSA-N
| ||
| RTECS |
DA0700000 | ||
| ChEBI |
16101 | ||
| ChemSpider | |||
| Егер басқаша көрсетілмесе, деректер стандартты жағдайлар (25 °C, 100 кПа) үшін беріледі. | |||
Этилбензол — C8H10 немесе C6H5CH2CH3 формуласымен берілген органикалық қосылыс. Ол өте отқа төзімді, түссіз сұйықтық болып, иісі бензинге ұқсас. Бұл моноциклді ароматты көмірсутек петрохимиялық өнеркәсіпте маңызды рөл атқарады, себебі ол стирол өндірісінде реакция аралық өнім болып табылады. Стирол — жалпы қолданылатын пластмасса материал полистиролдың прекурсоры. 2012 жылы өндірілген этилбензолдың 99%-дан астамы стирол өндірісінде пайдаланылды.
Табиғи кездесуі және қолданылуы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Этилбензол табиғатта көмір шайыры мен мұнайда кездеседі.[1]
Этилбензолдың басты қолданылуы — полистирол өндірісінде аралық өнім ретінде қолданылуы. Этилбензолды каталитикалық дегидрогенизациялау кезінде сутегі және стирол түзіледі:
- C6H5CH2CH3 → C6H5CH=CH2 + H2
2012 жылғы мамыр айына қарай өндірілген этилбензолдың 99%-дан астамы осы мақсатта қолданылды.
Этилбензол гидроперекисі, реагент және радикалды инициатор, этилбензолдың автооксидациясы арқылы өндіріледі:
- C6H5CH2CH3 + O2 → C6H5CH(O2H)CH3
Арнайы қолданылуы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Этилбензол бензинге антидетонациялық агент ретінде қосылады, бұл қозғалтқыштың детонациясын азайтып, октан санын арттырады. Этилбензол басқа өнімдерде де кездеседі: пестицидтер, целлюлоза ацетаты, синтетикалық резеңке, бояулар мен сияларда.[1] Табиғи газды қалпына келтіру кезінде этилбензол жерге енгізілуі мүмкін.
Өндірісі
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Этилбензолды кең ауқымда бензол және этилен қосу арқылы, қышқыл катализаторымен жүретін химиялық реакция барысында өндіреді:
- C6H6 + C2H4 → C6H5CH2CH3
Этилбензолдың аз мөлшері ксилолдар қоспасынан суперфракциялау арқылы қалпына келтіріледі, бұл дистилляция процесінің кеңейтілген түрі.[2]
1980 жылдары бу фазалы алкилирлеу әдісін қолданатын цеолит негізіндегі процесс жоғары тазалық пен өнімділік берді. Кейін цеолит катализаторларын қолданатын сұйық фазалы процесс енгізілді. Бұл бензол бен этиленнің төмен арақатынасына мүмкіндік береді, қажетті жабдық көлемін азайтады және жанама өнімдердің түзілуін төмендетеді.[3]
Өнеркәсіптік апаттар
[өңдеу | қайнарын өңдеу]2014 жылғы 3 маусымда Нидерландтағы Moerdijk өнеркәсіп аймағында жарылыс болды. Бұл Shell компаниясына тиесілі химиялық реакторда металл оксиды катализаторы мен этилбензол арасындағы экзотермиялық қашу реакциясының салдарынан реактордың қызып кетуі нәтижесінде болды.[4]
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ a b Ethylbenzene ToxFAQs. Agency for Toxic Substances and Disease Registry.
- ↑ ETHYLBENZENE : ENVIRONMENTAL, HEALTH & SAFETY GUIDELINES. CEFIC.
- ↑ Ethylbenzene (EB) Production and Manufacturing Process. PIERS.
- ↑ Summary shell moerdijk Мұрағатталған 30 қыркүйектің 2023 жылы. onderzoeksraad.nl July 2018
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
