Юра кезеңінің саябағы (фильм)

	Юра кезеңінің саябағы
	ағылш. Jurassic Park
Жанры	Ғылыми фантастика, атыс-шабыс, шытырман оқиғалы
Режиссёрі	Стивен Спилберг
Продюсері	Кэтлин Кеннеди; Джералд Молен
Сценарийдің авторы	Майкл Крайтон; Дэвид Кепп
Операторы	Дин Канди
Сазгері	Джон Уильямс
Кинокомпания	Universal Pictures; Amblin Entertainment
Ұзақтығы	127 мин
Бюджеті	63 млн $
Кассалық түсімі	1058 млн $
Мемлекет	АҚШ
Тілі	ағылшын тілі
Шыққан жылы	1993 жыл
Келесі фильм	Юра кезеңінің саябағы: Ғайып болған әлем
IMDb	ID 0107290
	Ортаққордағы Юра кезеңінің саябағы

«Юра кезеңінің саябағы» — Майкл Крайтонның сол аттас романы негізінде Стивен Спилберг түсірген 1993 жылғы блокбастер.

Фильмде Орталық Американың Тынық мұхит жағалауында орналасқан әлдебір аралдағы генетик ғалымдардың көмегімен құрылған динозаврлар мекендейтін сауық-сайран саябағы туралы баяндалады.

Фильм экрандарға 1993 жылдың маусымында шықты. Әлем бойынша 914 миллион доллар жинап, ол Спилбергтің Жатпланеталық фильмінен асып түсті және сол уақыттың ең табысты кинотуындысы атанды. 2013 жылы оның 3D-нұсқасы көрсетіліп, жалпы табысы 1 млрд доллардан асты, сөйтіп ол осы көрсеткіштен асқан ең ескі фильм болып табылады.

Жылдар өте фильм жаңа кинофраншизаның пайда болуына әкелді. Бүгінгі күнге оған жеті фильм, мультсериалдар, видео-ойындар және т.б. кіреді.

2018 жылы «Юра кезеңінің саябағы» АҚШ Конгресс кітапханасының Ұлттық фильмдер регистріне енгізілді.^[2]

Желісі

Джон Хаммонд құрған компания гендік инженерияға сүйеніп, Юра кезеңінде тіршілік еткен көне жануарларды тірілтеді және пайда табу мақсатымен тропикалық аралда жаңа саябақ салады.

Велоцирапторларды тасымалдау барысында олар жұмысшылардың біреуін жеп қояды. Енді саябақтың ресми ашылуына дейін оның қоғамға деген қауіпсіздігін дәлелдеу мақсатымен ішіне арнайы топ адам кіргізіледі.

Сол адамдар брахиозаврлар мен паразауролофтарды көргенде таң қалады, олардың янтарьда табылған москиттерден алынған динозавр қанынан ДНҚ алу нәтижесінде дүниеге келгенін біліп шығады. Дегенмен саябақтың қаншалықты дұрыс бастама болғанына бәрі де әлі күмәнданады. Тираннозавр мекендейтін қорада жазатайым оқиға орын алған соң, адамдардың сол аралда қалуы өте қауіпті мәселеге айналады.

Актёрлер

Сэм Нилл — доктор Алан Грант, палеонтолог.
Лора Дерн — доктор Элли Сэттлер, палеоботаник, Аланның аспиранты.
Джефф Голдблюм — доктор Ян Малкольм, математик.
Ричард Аттенборо — Джон Хаммонд, InGen компаниясының бастығы, саябақтың құрылтайшысы.
Ариана Ричардс — Лекси Мёрфи, Хаммондтың вегетариан немересі.
Джозеф Маццелло — Тимми Мёрфи, Лексидің інісі.
Уэйн Найт — Деннис Недри, саябақтың бағдарламалаушысы.
Сэмюэл Лерой Джексон — Рэй Арнольд, саябақтың бас инженері.
Боб Пек — Роберт Малдун, саятшы, Хаммондтың кеңесшісі.
Мартин Ферреро — Дональд Дженнаро, заңгер.
Б. Д. Вонг — доктор Генри Ву, саябақтың бас генетигі.
Кэмерон Тор — Льюис Доджсон, Хаммондтың бәсекелесі.
Джералд Молен — Джерри Хардинг, саябақтағы ветеринар.

Түсірілуі

Майкл Крайтон басында шығарманы сценарий ретінде дайындаған болатын. 1990 жылы роман ретінде шығарылғанға дейін-ақ оны экрандауға бірнеше студия таласып, Universal Studios Стивен Спилбергке барлық қажетті құқықтарды 1,5 миллион долларға сатып алуға көмектесті.

Экрандау құқықтарын сатып алуға тырысқандардың ішінде Тим Бёртон, Джо Данте және Джеймс Кэмерон де болған.^[3]^[4]

Жаңа сценарийді жазуға Майкл Крайтонның өзі шақырылды. Бірақ соңғы нұсқасын Дэвид Кепп жазып бітірді. Ол сценарийге Спилбергтің идеяларын да қосты, мысалы саябаққа келушілерге клондауды түсіндіру үшін анимациялық мистер ДНҚ кейіпкері енгізілді.

Қайда түсіретінін ойластыра бастағанда, алғашқыда Коста-Рика немесе Пуэрто-Риконың жерлері қарастырылды. Бірақ Спилберг Гавайидің Кауаи аралы ең жарамды орын болады деп шешкен.

Фильм түсірудің өзі 1992 жылдың 24 тамызында басталды. Түсіру тобы Кауаиде қыркүйектің 11-не дейін болды. Қыркүйектің 15-нен бастап түсіру жұмыстары Калифорнияда жалғасын тапты.

Динозаврларды бейнелеу үшін бірнеше әдіс қолданылды, мысалы аниматроника және CGI.^[5] Спилбергтің бұрынғы фильмдеріне арнайы әсерлерді дайындаған Industrial Light & Magic компаниясы осы фильмге де тартылды, олар динозаврлардың цифрлық бейнелерін шығаруға қатысты (Деннис Мьюрен тобы).

Майкл Лантьери тобы динозаврлардың қимылдайтын мүсіндерін жасаған. Іші механизмдерден құрылған қаңқаға латекстен жасалған тері киілетін. Латекстің бояуы және кейпі үшін Стэн Уинстон жауап берген. Фил Типпетт түсірудің жаңа go motion тәсілін осы фильмде қолдануды енгізді. Бұл төртеуі өз жұмыстары үшін Оскар сыйлығын иеленді.

Жүлделері

Сыйлықтың аты	Номинациясы	Номинант	Нәтижесі
Оскар сыйлығы	Үздік визуалды әсерлер	Деннис Мьюрен, Стэн Уинстон, Фил Типпетт, Майкл Лантьери	Жеңді
	Үздік дыбыс	Гэри Саммерс, Гэри Райдстром, Шон Мерфи, Рон Джадкинс	Жеңді
	Үздік дыбыс монтажы	Гэри Райдстром, Ричард Химнс	Жеңді
Сатурн сыйлығы	Үздік режиссёр	Стивен Спилберг	Жеңді
	Үздік ғылыми-фантастикалық фильм	Jurassic Park	Жеңді
	Үздік арнайы әсерлер	Деннис Мьюрен, Стэн Уинстон, Фил Типпетт, Майкл Лантьери	Жеңді
	Үздік сценарий	Майкл Крайтон және Дэвид Кепп	Жеңді
	Үздік актриса	Лора Дерн	Номинация
	Үздік көмекші актёр	Джефф Голдблюм	Номинация
	Үздік көмекші актёр	Уэйн Найт	Номинация
	Үздік жас дарын	Джозеф Маццелло	Номинация
	Үздік жас дарын	Ариана Ричардс	Номинация
	Үздік музыка	Джон Уильямс	Номинация
	Үздік костюмдер		Номинация
Жапония киноакадемиясының сыйлығы	Үздік шетел фильмі	Jurassic Park	Жеңді
BAFTA	Үздік арнайы визуалды әсерлер	Деннис Мьюрен, Стэн Уинстон, Фил Типпетт, Майкл Лантьери	Жеңді
BAFTA	Үздік дыбыс	Ричард Химнс, Рон Джадкинс, Гэри Саммерс, Гэри Райдстром, Шон Мерфи	Номинация
BMI Film Music Award	BMI Film Music Award	Джон Уильямс	Жеңді
Көгілдір лента	Үздік шетел фильмі	Стивен Спилберг	Жеңді
Брэм Стокер сыйлығы	Сценарий	Майкл Крайтон, Дэвид Кепп	Номинация
Чех арыстаны	Үздік шетел фильмі	Стивен Спилберг	Жеңді
Грэмми	Фильм не телевидение үшін жазылған үздік инструменталды композиция	Джон Уильямс	Номинация
MTV Movie Awards	Үздік экшн үзінді	Ти-Рекстің джипті қуу сәті	Номинация
	Үздік фильм	Jurassic Park	Номинация
	Үздік зұлым	Ти-Рекс	Номинация
Mainichi Film Concours	Үздік шетел фильмі	Стивен Спилберг	Жеңді
Motion Picture Sound Editors	Үздік дыбыс монтажы		Жеңді
People's Choice Awards	Ең сүйікті фильм	Jurassic Park	Жеңді
Жас Әртіс Марапаты	Драмада ойнайтын екінші пландағы үздік актёр	Джозеф Маццелло	Жеңді
	Драмада ойнайтын үздік актриса	Ариана Ричардс	Жеңді
	Үздік отбасылық фильм – Шытырман оқиғалы	Jurassic Park	Жеңді
Хьюго сыйлығы	Үздік драмалық қойылым	Jurassic Park	Жеңді

Дереккөздер

↑ Jurassic Park (1993). The Numbers. Тексерілді, 12 маусым 2025.
↑ Barnes, Mike. 'Jurassic Park', 'The Shining', 'Brokeback Mountain' Enter National Film Registry, The Hollywood Reporter (12 желтоқсан 2018).
↑ McBride Joseph Steven Spielberg — Faber and Faber, 1997. — ISBN 0-571-19177-0.
↑ Frost, Caroline Titanic Director James Cameron Reveals He Wanted 'Jurassic Park', But Steven Spielberg Beat Him To It. Huffington Post. (11 қыркүйек 2012). Тексерілді, 1 қыркүйек 2025.
↑ Browne, Malcolm W.. Visiting 'Jurassic Park' For Real, The New York Times (6 маусым 1993).

[num-1] Jurassic Park (1993). The Numbers. Тексерілді, 12 маусым 2025.

[2] Barnes, Mike. 'Jurassic Park', 'The Shining', 'Brokeback Mountain' Enter National Film Registry, The Hollywood Reporter (12 желтоқсан 2018).

[McBride-3] McBride Joseph Steven Spielberg — Faber and Faber, 1997. — ISBN 0-571-19177-0.

[4] Frost, Caroline Titanic Director James Cameron Reveals He Wanted 'Jurassic Park', But Steven Spielberg Beat Him To It. Huffington Post. (11 қыркүйек 2012). Тексерілді, 1 қыркүйек 2025.

[5] Browne, Malcolm W.. Visiting 'Jurassic Park' For Real, The New York Times (6 маусым 1993).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]