Қазатомөнеркәсіп

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
«Қазатомөнеркәсіп ҰК» АҚ
Түрі

Акционерлік қоғам

Құрылған жылы

1997

Орналасқан жері

Қазақстан Астана

Басты адамдары

Асқар Жұмағалиев[1] (басқарма төрағасы)

Саласы

Атом энергиясы

Өнімі

Уран, бериллий, тантал, ниобий және сирек кездесетін металдар

Айналым

Tenge symbol.svg 397,7 млрд (2015 жыл) [2]

Операциялық кірісі

Tenge symbol.svg 49,5 млрд (2015) [2]

Таза табыс

Tenge symbol.svg 36,5 млрд (2015) [2]

Қызметкерлер саны

27 752 адам

Басшы компания

«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ (100%)

Еншілес компания

Ядролық-отын циклі және металлургия:
«Үлбі металлургиялық зауыты» АҚ
«Уранды байыту орталығы» АҚ
«Халықаралық уран байыту орталығы» АҚ
«УКРТВС» БК»
Уран өнімін өндіру және қайта өңдеу:
«Бетпақ Дала» БК» ЖШС
«ОРТАЛЫҚ» Өндіруші кәсіпорын» ЖШС
«Қаратау» ЖШС
«АППАК» ЖШС
«КБ-6» ЖШС
«Қызылқұм» ЖШС
«Байкен-U» ЖШС
«Семізбай-U» ЖШС
«Инкай» БК» ЖШС
«КАТКО» БК» ЖШС
«Ақбастау» БК» АҚ
«Заречное» ҚРҚ БК» АҚ
«Kazatomprom-SaUran» ЖШС
«Хорасан-U» ЖШС
«ОТХК» БК» ЖШС
Өндірістік - қосалқы кешен:
«Волковгеология» АҚ
«Сауда-көлік компаниясы» ЖШС
«КҚЗ-U» ЖШС
«Геотехносервис» ЖШС
«Реммонтажсервис» ЖШС
«Қорған - Қазатомөнеркәсіп» ЖШС
«Байланыс-ҰАК» ЖШС
«Каустик» АҚ
«Қазатомөнеркәсіп-Сорбент» ЖШС
«Қазпероксид» ЖШС
«Қазатомөнеркәсіп КҚЗ БК» ЖШС
Атомдық және альтернативті энергетика:
«МАЭК-Қазатомөнеркәсіп» ЖШС
«Атом станциялары» Қазақстан-Ресей компаниясы» АҚ
«Уранэнерго» ЖШС
«Astana Solar» ЖШС
«KazSilicon» ХК» ЖШС
«Kazakhstan Solar Silicon» ЖШС
«Экоэнергомаш» ЖШС
Сирек жер және сирек металл саласы:
«SARECO» БК» ЖШС
«КТ Сирек метал компаниясы» БК» ЖШС
«Қызылту» ЖШС
Ғылым, инжиниринг және білім:
«Жоғары технологиялар институты» ЖШС
Инвестициялық қызмет:
«Қазатомөнеркәсіп-Даму» ЖШС

Сайты

www.kazatomprom.kz

«Қазатомөнеркәсіп» ҰАК АҚ — әлемдегі ең ірі уран компаниясы[3], уранды және оның қосындыларын, сирек кездесетін металлдарды, атом электр стансалары үшін арналған ядролық отынды, арнайы жабдықтарды, екі рет қолданылуға арналған технологиялар мен материалдарды барлаумен, өндірумен, қайта өндірумен және экспорттаумен айналысатын Қазақстанның ұлттық операторы. Толық атауы — «Қазатомөнеркәсіп» ұлттық атом компаниясы» акционерлік қоғамы.

Бүгін, ұлттық атом компаниясының активтеріне ақырғы өнімді шығару тізбегіндегі (геологиялық барлаудан, уранды өндіруден, ядролық отын циклы өнімдерін өндіруден бастап - ғылымға, әлеуметтік қамтуға және мамандар дайындауға дейін) іске қосылған кәсіпорындар кешені кіреді.

Қазатомөнеркәсіп — атом өнеркәсібінің әлемдік көшбасшысы және уран өндіру саласындағы әлемдегі жетекші өндіруші.[4] Компанияның жалғыз акционері мемлекет атынан «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры болып табылады. Штаб-пәтері Астана қаласында орналасқан.

Тарихы[өңдеу]

1997 жылдың 14 шілде күні Қазақстан Республикасының Президенті жарлығы бойынша «Қазатомөнеркәсіп» Қлттық атом компаниясы құрылды. Холдинг құрамына «Волковгеология» геологиялық барлау компаниясы, үш кен басқармалары (Степное, Центральное, Шестое) және Үлбі металлургия зауыты кірді.

2003 жылы Қазақстан Үкіметі Қазатомөнеркәсіпке Маңғыстау облысындағы электр қуатын үнемдейтін жалғыз көзі болып табылатын ірі көп бейінді энергетикалық өнеркәсіпті — Маңғыстау атом энергетикалық комбинатын дағдарыстан шығаруға сенім білдірді.[5]

2009 жылдан бастап Қазақстан ең ірі уран өндіретін мемлекет болып табылады, сонымен қатар табиғи уран өндіру бойынша әлемдегі көшбасшы. Қазақстандық уран концентраты 40%-дан астам бейбіт атом энергетикасының қажеттілігін қамтамасыз етеді және әлемдегі АЭС-ы бар барлық мемлекеттерге жеткізіледі.

2015 жылы компанияда Трансформация бағдарламасы жүзеге асырыла бастады. Бағдарламаның басты мақсаты — компания қызметінің тиімділігін 3 есе арттыру.

«ҚАЗАТОМӨНЕРКӘСІП» ҰАК» АҚ-ның өнімдері және қызметі[өңдеу]

  • геологиялық барлау
  • табиғи уранды және U3O8 уранның тотық-шала тотығын өндіру
  • уран гексафторидін (өндірістік қуаттарға қолжетімділік) конверсиялау және өндіру
  • уран өнімдерін реконверсиялау
  • БУӨ байыту және өндіру (ОЭХК-мен бірігіп)
  • ядролық отынның компоненттерін фабрикациялау және өндіру
  • сирек кездесетін және сирекжерлік металлдарды (Ta, Be, Nb) өндіру

Өндіру[өңдеу]

Уран өндіру[өңдеу]

Уранды өндіру және қайта өңдеу — компанияның негізгі қызмет бағыты болып табылады.[6] «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ кәсіпорындар тобының құрамына 22 әрекеттегі кеніштер кіреді. Табиғи уранның өндірісі экологиялық қауіпсіз және экономикалық тиімді жерасты ұңғымалы шаймалау (ЖҰШ) әдісімен жүргізіледі.

Жерасты ұңғымалы шаймалау кенді жер бетіне шығармастан, табиғи уранды жер қойнауының өзінде өнімді қойыртпаққа айналдыру арқылы құмдақ типтес кен орындарын игеру әдісі болып саналады. ЖҰШ-ты өндірістің дәстүрлі әдістермен (шахталық және карьерлік) салыстырғанда, құрамында ураны бар жыныстар жер астында қалады.

Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттік (МАГАТЭ) бұл технологияны кен орындарын игерудің экологиялық ең таза және ең қауіпсіз, сонымен қатар топырақ құнарлығын қалпына келтіруге елеулі қаржыны талап етпейтін әдіс ретінде мойындаған.

ЖҰШ кәсіпорындарында жалпы өзіндік құны уранды дәстүрлі таулы әдісімен (шахта және карьер) өндіретін кәсіпорындармен салыстырғанда 2-3 есе төмен.

Табиғи уранды қайта өңдеу[өңдеу]

Қазатомөнеркәсіпте қазақстандық кен орындарының уранды химиялық концентраттарды қайта өңдеудің заманауи әдісін жетілдіріп, оны қолданысқа енгізді.

Компания, уранның кәдуілгі техникалық тотығы-шала тотығын өндіруден кейін қайта өңдеу кезінде конверсиялық зауыттарда фторлау үшін арналған қосымша дайындықты талап ететін, сонымен қатар конвертерлік зауытта тікелей фторлауға жарамды уранның тотығы-шала тотығын шығарады.

Еншілес және тәуелді компаниялар[өңдеу]

Компания құрамына 7 санатқа бөлінген 42 еншілес және тәуелді кәсіпорын кіреді:

Ядролық-отын циклі және металлургия[өңдеу]

  1. «Үлбі металлургиялық зауыты» АҚ
  2. «Уранды байыту орталығы» АҚ
  3. «Халықаралық уран байыту орталығы» АҚ
  4. «УКРТВС» БК»

Уран өнімін өндіру және қайта өңдеу[өңдеу]

  1. «Бетпақ Дала» БК» ЖШС
  2. «ОРТАЛЫҚ» Өндіруші кәсіпорын» ЖШС
  3. «Қаратау» ЖШС
  4. «АППАК» ЖШС
  5. «КБ-6» ЖШС
  6. «Қызылқұм» ЖШС
  7. «Байкен-U» ЖШС
  8. «Семізбай-U» ЖШС
  9. «Инкай» БК» ЖШС
  10. «КАТКО» БК» ЖШС
  11. «Ақбастау» БК» АҚ
  12. «Заречное» ҚРҚ БК» АҚ
  13. «Kazatomprom-SaUran» ЖШС
  14. «Хорасан-U» ЖШС
  15. «ОТХК» БК» ЖШС

Өндірістік - қосалқы кешен[өңдеу]

  1. «Волковгеология» АҚ
  2. «Сауда-көлік компаниясы» ЖШС
  3. «КҚЗ-U» ЖШС
  4. «Геотехносервис» ЖШС
  5. «Реммонтажсервис» ЖШС
  6. «Қорған - Қазатомөнеркәсіп» ЖШС
  7. «Байланыс-ҰАК» ЖШС
  8. «Каустик» АҚ
  9. «Қазатомөнеркәсіп-Сорбент» ЖШС
  10. «Қазпероксид» ЖШС
  11. «Қазатомөнеркәсіп КҚЗ БК» ЖШС

Атомдық және альтернативті энергетика[өңдеу]

  1. «МАЭК-Қазатомөнеркәсіп» ЖШС
  2. «Атом станциялары» Қазақстан-Ресей компаниясы» АҚ
  3. «Уранэнерго» ЖШ
  4. «Astana Solar» ЖШС
  5. «KazSilicon» ХК» ЖШС
  6. «Kazakhstan Solar Silicon» ЖШС
  7. «Экоэнергомаш» ЖШС

Сирек жер және сирек металл саласы[өңдеу]

  1. «SARECO» БК» ЖШС
  2. «КТ Сирек метал компаниясы» БК» ЖШС
  3. «Қызылту» ЖШС

Ғылым, инжиниринг және білім[өңдеу]

  1. «Жоғары технологиялар институты» ЖШС

Инвестициялық қызмет[өңдеу]

  1. «Қазатомөнеркәсіп-Даму» ЖШС

Тағы қараңыз[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]