Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Қазақстанның 5 нысаны бар. Үш нысан тізімге мәдени талаптар бойынша енгізілсе, екеуі табиғи талаптар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2017 жылғы жағдайына сәйкес Қазақстан территироиясындағы 14 нысан Әлемдік мұра тізіміне үміткер ретінде тіркелген.[1] Қазақстан Республикасы әлемдік мәдени және табиғи мұраларды қорғау жөніндегі Конвеницияны 1994 жылдың 29 сәуірінде ратификациялаған.[2]. Қазақстан территориясындағы орналасқан алғашқы нысан тізімге 2003 жылы ЮНЕСКОның Әлемдік мұра Комитетінің 27-ші сессиясында қабылданған.

Тізім[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан.

# Суреті Атауы Орналасуы Жасалу уақыты Тізімге еңгізілген жылы Талаптар
1 Khoja ahmed Yasavi dome.jpg Қожа Ахмет Ясауи кесенесі
(ағылш. Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi)
Қала: Түркістан
Облыс: Түркістан облысы
13891405 2003 1103 i, iii, iv
2 Tanbaly.jpg Таңбалы тас петроглиф кешені
(ағылш. Petroglyphs within the Archaeological Landscape of Tamgaly)
Жақын қала: Алматы
Облыс: Алматы облысы
Б.з.д. II мыңжылдық — XX ғасыр басы 2004 1145 iii
3 Korgalzhinskiy Nature Reserve.JPG Сарыарқа — Солтүстік Қазақстан даласы мен көлдері
(ағылш. Saryarka – Steppe and Lakes of Northern Kazakhstan)
Облыстар: Ақмола облысы, Қарағанды облысы, Қостанай облысы 2008 1102 ix, x
4 Akyrtas.JPG Жібек жолы бойындағы көне қалалар: Ақтөбе, Ақыртас, Қарамерген, Қойлық, Қостөбе, Құлан, Өрнек, Талғар Алматы облысы, Жамбыл облысы (Қытай және Қырғызстанмен бірге) 2014 1442 ii, iii, v, vi
5 Aksu Jabgly 3.JPG Батыс Тянь-Шань
* Қаратау қорығы
* Ақсу-Жабағлы қорығы
* Сайрам-Өгем ұлттық паркі
Түркістан облысы, Жамбыл облысы (Қырғызстан және Өзбекстанмен бірге) 2016 1490 x

Нысандардың географиялық орналасуы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қазақстандағы Юнеско әлемдік мұра нысандары

Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар[өңдеу | қайнарын өңдеу]

# Сурет Аты Орналасуы Құрылған уақыты Тізімге кірген уақыты Әлемдің мұра критерилері
1 Zhambyl province seal.png Мерке түрік ордасы Ең жақын елді мекені: Мерке
Область: Жамбыл облысы
VI ғXI ғ 1998 1131 көрсетілмеген
2 Big Almaty Lake (Bolshaya Almatinka) in June.jpg Солтүстік Тянь-Шань
Іле Алатауы ұлттық паркі
Ең жақын елді мекені: Алматы 2002 1681 x
3 Altynemel dune.jpg Алтынемел ұлттық паркі және Барсакелмес қорығы Алматы облысы, Қызылорда облысы 2021 6496 ix, x
4 Абылайкит бұтханасы Шығыс Қазақстан облысы XVII ғасыр 2021 6558 iii
5 Dzhuchi khan mausoleum.jpg Ұлытау мәдени ландшафты Ең жақын елді мекені: Жезқазған Қарағанды облысы 1998 1138 v
6 Арпаөзен петроглифтері Ең жақын елді мекені: Шолаққорған, Түркістан облысы б.з.б. I-ші мыңжылдық 1998 1135 ii, iii
7 Ешкіөлмес петроглифтері Ең жақын елді мекені: Талдықорған б.з.б. XIII ғ. — б.з.б.IX ғ. 1998 1134 iii
8 Құлжабасы петроглифтері Жамбыл облысы б.з.д. III мыңжылдық — б.з. XIV ғ. 2021 6564 iii
9 Сауысқандық петроглифтері Қызылорда облысы б.з.д. XVIII ғ. — б.з. III ғ. 2021 6565 ii, iii
10 Жер асты мешіттері Маңғыстау облысы 2021 6566 ii, iii, iv
11-13 Transasia trade routes 1stC CE gr2.png Жібек жолы Аймақ: Еуропа - Қытай 2021 [1] көрсетілмеген
14 Ustyurt Plateau.png Үстірт қорығы Маңғыстау облысы 2021 6571 iii, v, viii

Сілтемелер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. Tentative  (ағыл.). UNESCO World Heritage Centre. — Қазақстандағы Эннеско Әлемдің мұра нысандарына үміткердер тізімі.. Тексерілді, 10 қазан 2011.
  2. The States Parties - Kazakhstan. unesco.org. Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 ақпан 2012. Тексерілді, 10 қазан 2011.