Қазақстандағы президент сайлауы (2022)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту

Қазақстан Республикасының кезектен тыс президент сайлауы
2022 жылдың күзі
Сайлау түрі Президент сайлауы

Қазақстан Республикасының кезектен тыс президент сайлауы — 2022 жылдың 20 қарашасында өтеді деп жоспарланған[1]. Бұл Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бері өткізілген жетінші президенттік сайлау және 1999 жылдан бері қатарынан алтыншы кезектен тыс сайлау болмақ[2].

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 2022 жылдың 1 қыркүйегінде Қазақстан халқына жолдауында президенттік мерзімнің ең көп санын екіден бір жылға дейін қысқартуды және президенттік мерзімін бес жылдан жеті жылға дейін ұлғайтуды ұсынды[3].

Үміткерлер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев екі мерзімге жұмыс істеу жоспары туралы айтып берді[4]. Бұл оның 2024 жылғы сайлауға қатысатынын білдіреді[5].

30 қыркүйек күні «Ауыл» Халық Демократиялық Патриоттік партиясының XX кезектен тыс жиналысы өтті. Оның нәтижесінде партия атынан сайлауға қатысатын үміткер Жигули Дайрабаев таңдалды.[6][7]

1 қазан күні Жалпыұлттық социал-демократиялық партия XIX кезектен тыс жиналысын өткізіп, 2007 жылдан бері тұңғыш рет президент сайлауына үміткер таңдады. Бұл үміткер — Нұрлан Сатыбалдыұлы Әуесбаев.[8][9]

Бағалау[өңдеу | қайнарын өңдеу]

2022 жылдың басында Қазақстандағы жаппай наразылық — 2024 жылдың саяси циклына, атап айтқанда президенттік сайлауға дайындықтың басы болып табылады деген пікір айтылды[5]. 2024 жылғы дауыс беру 2019 жылы Нұрсұлтан Назарбаевтың кетуімен басталған биліктің ауысуының бір бөлігі болуы тиіс. Сарапшылардың пайымдауынша, қоғамдағы қарсылық көңіл-күйінің өсуі аясында бірнеше үкімет кландары арасында күрес орын алуы мүмкін.

Сонымен қатар, кезектен тыс президенттік сайлауда сұрақтар туындады. Ұлттық экономика министрі Әлібек Қуантыров Қазақстанда кезектен тыс президенттік сайлауды өткізуге арналған бюджет жеткілікті екенін айтты. Президенттің бастамаларына арнайы бөлінген қаражат бар[10].

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. Дина Шарипханова Тоқаев президент сайлауы өтетін күнді белгіледі. Tengrinews.kz (21 қыркүйек 2022).
  2. Айнура Дарибаева Тоқаев Қазақстан халқына үндеу жасады. kaz.orda.kz (21 қыркүйек 2022).
  3. Динара Халдарова Внеочередные выборы президента пройдут в Казахстане осенью  (орыс.). zakon.kz (9 қыркүйек 2022). Тексерілді, 9 қыркүйек 2022.
  4. Кезектен тыс президент сайлауы қалай өтеді. sputnik.kz (11 қыркүйек 2022).
  5. a b Выборы-2024 в Казахстане будут напряжёнными. Басты дереккөзінен мұрағатталған 28 наурыз 2022.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 24 маусым 2022.
  6. Жигули Дайрабаев стал первым кандидатом в президенты (орысша) tengrinews.kz. 30.09.2022.
  7. Партия «Ауыл» выдвинула кандидата в президенты. Им стал Жигули Дайрабаев (орысша) Азаттық радиосы. 30.09.2022.
  8. Нұрлан Әуесбаев президенттікке кандидаттыққа ұсынылды stan.kz. 1 қазан 2022
  9. Первый кандидат в президенты Казахстана — Жигули Дайрабаев (орысша) orda.kz. 1 қазан 2022.
  10. Куантыров: У Казахстана есть деньги на досрочные выборы  (орыс.). bizmedia.kz (3 қыркүйек 2022). Тексерілді, 3 қыркүйек 2022.