Қарабауыр және ақбауыр бұлдырық

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Қарабауыр және ақбауыр бұлдырық - бұлар кептерге ұқсас құстар (салмағы 300-450 г), шындығында кептердің алыс туыстары. Орнитолог мамандар бұларды әртүрлі тұқымдасқа, ал кейбіреулері тіпті әртүрлі отрядқа жатқызады. Бұлдырықтар тұқымдасы - нағыз шөл құстары, сусыз, әрі ыстық жағдайларға уйренген. Бұлдырықтар алғашқыда ағаш құстары болған. Қазақстанда бұл тұқымдастын үш түрі бар, оның екеуі бүлдырық туысына жатады. Ұшып жүрген қара бауыр бұлдырықтың даусы бұлдырық деп шығады. Ол ірілеу, құлағында үлкен қара дағы бар. Ақбауыр бұлдырықтың қара дағы жоқ, шығаратын дыбысы да басқаша, ұзақтың дыбысына ұқсас: "га..га!". Қара бауыр бұлдырық әртүрлі шөлдерде - Зайсан шұңқырынан Каспий маңына дейін, ал ақбауыр бұлдырық Арал теңізі маңынан Балқаш көлінің батыс жағалауына дейін таралған. Екі бұлдырық та ешқандай төсенішсіз, жердегі шұңқырға 2-3 шұбар жұмыртқаларын салады, аталығы мен аналығы кезектесіп басып шығарады. Мамықты балапандары бірінші күннен бастап, көлеңкеге кетуге тырысады, бірақ көбіне бірнеше сағат бойы ыстық күн астында қалады. Ата-анасы оларға тек қореқ қана емес, кұрсақ қауырсындарымен су әкеліп береді. Бұл қауырсындарының суды ұшқанда, көп ұстап тұратын өзіндік ерекше құрылысы бар. Суды бірнеше километрден тасиды. Бұрын бұлдырықтар, әсіресе ақбауыр бұлдырықтар саны өте көп болған, суатқа ұшып келген тобы "күн көзін жауып" қалатын. XX ғасырдың 70-ші жылдары бұлдырықтың саны азайып кетті, сондықтан сақтап қалу мақсатында Қазақстан Қызыл кітабына енген.