Қаражанбас газ-мұнай кен орны

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Қаражамбас газ-мұнай кен орны - Тұран тақтасының Оңтүстік Бозащы ойысымының солтүстік-батыс шетіндегі ірі газ-мұнай кен орны. Маңғыстау облысында, Қаламқас мұнай кәсіпшілігінен оңтүстік батыста 40 км жерде орналасқан. Кен орны 1974 жылы ашылған.

Геологиялық құрылымы[өңдеу]

Кен орны ендікке жуық бағытта созылған амплитудасы 100 м, қалпы өзгерген брахиантиклин қатпардан орын алған. Қанаттардың еңістеу бұрыштары жайпақ (2-400), солтүстік қанат оңтүстік қанаттан тікшіл келеді. Ендікке жуық бағыттағы жыртылу бұзылысттары құрылымның өсіне жуық бөлігін алып жатыр. Бұлардың амплитудасы 16 м-ге жетеді, лықсыту жазықтығы солтүстікке қарай еңістенген. Тарамдалушы шағын амплитудалы жарылымдар тобы брахиантиклинді 7 блокқа дербестеген. Белгілі болған өнімді горизонттардың 5-уі неоком (А, Б, В, Г, Д горизонттары) 2-уі ортаңғы юраның бат жікқабатының шөгінділерінде (Ю-1 және Ю-2 горизонттары) орналасқан. Олардың жатыс тереңдіктері 228-466 м-де. Жатындар қойнаукаттық күмбездік, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған, [юра жатындары қойнауқаттық, стратиграфиялық тұрғыдан қалқаланған.

Жатыс сипаты[өңдеу]

Жатындардың, бәрі мұнайлы, тек бір блокта ғана газ-мұнай жатыны бар. Жинауыштар құмтастар мен алевролиттерден құралған, бұлардың ашық кеуектілігі 27-29%, өтімділігі 0,0136-0,351 мкм2. Қалыңдығы 2-126 м-ге дейінгі сазды таужыныстар жапқыш рөлін атқарады. Блоктардағы мұнай жатындарының биіктіктері 3,9-75,4 м-ге дейін өзгереді. Жатындардың жалпы қалыңдығы 1,5-26,1 м аралығында, тиімді қалыңдығы 4-18,6 м, мұнайға қаныққан қалыңдығы 2-14,6 м. Газ-мұнай жатындарындағы жинауыштардың газға қаныққан қалыңдығы 2,4 м.

Қанығу сипаты[өңдеу]

Мұнайға қанығу коэффициенті 0,63-0,75. Мұнайдың тығыздығы 939-944 кг/м3,1,6- 2,2% күкірт, 0,7-1,4% парафины бар, шайыры мол. Блоктардағы бастапқы қойнауқаттық қысымдар 3-5,75 МПа аралығында, температура 25°С-тан 37°С-қа дейін өзгереді. Мұнайлардың шығымы 1,2-76,8 м3/тәу-кедейінгі шаманы құрайды.

Құрамы[өңдеу]

Құрамында ванадий мен никельдің болуы осындағы мұнайлардың өзіндік ерекшелігі болып табылады. Неоком өнімді горизонттарының мұнайларында еріген газдар құрамы жағынан әртүрлі, "А" горизонтында олар ауыр, этан ұстаушы. Ауыр көмірсутектердің мөлшері 13%-ға жуықтайды, метандық құраушысы 86,1%. 1% азот бар екендігі белгілі болды. "Б" горизонтында ілеспе газ құрамы жағынан жеңіл, ауыр көмірсутектердің мөлшері 8,6%-ға дейін төмендейді, азот мөлшері 5%-дан аз, метандық құраушысы 89,1 %-ға дейін жоғарылайды, азот мөлшері 5,1%-ға дейін көтеріледі. Қойнауқаттық сулар химиялық құрамы жағынан хлоркальцийлі типті әлсіз тұздықтарға жатады, тығыздығы 1030 кг/м3, минералдылығы 40-76 г/л, бром, бор, йод микроэлементтерінің мол концентрациясы анықталды. Жатындардың режимі суарынды. Кен орны1980 жылдан игерілуде.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1