Мазмұнға өту

Қаракесек (Арғын)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Қаракесек, Болат
Көз
Ұраны Ақжол
Лақап атауы
Шығу тегі Мейрам
Жүзі Орта жүз
Тайпасы  Арғын
Бөлімдері   Қоныспай,Қояншытағай, Керней, Кәрсөн, Сарым, Әлтеке, тб
Тараулары    Қамбар, Майқы, Бошан, Таңас
Ақсақалы Болатқожа
Қыстаулары Қарағанды облысының шығысын, Шығыс Қазақстан облысының батысын, Павлодар облысының оңтүстігін мекендейді.
Жайлаулары Қарағанды облысының шығысын, Шығыс Қазақстан облысының батысын, Павлодар облысының оңтүстігін мекендейді.
Веб-торабы

Қаракесек (Болатқожа) – қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, Орта жүздегі арғын тайпасының "Бес мейрам" аталатын рулар бірлестігіне кіреді. Қаракесектен: Қамбар, Майқы, Бошан, Таңас тарайды. Ш. Құдайбердіұлы Майқы мен Бошанды тоқалдың бел балалары, қалғандарын асыранды ұлдар деп есептейд. Мұндай пікірлерді Мәшһүр Жүсіп Көпеев, Ә. Бөкейхан, М. Тынышбаев та айтқан. Халық арасында кей шежірелерде болатқожаны даралап "төрт қаракесек" (болатқожа, қамбар, жалықпас, шұбыртпалы), басқаларында "үш қаракесек"(шұбыртпалы кірмейді) деседі. Қаракесектің рулық ұраны мен таңбасы бүкіл арғын тайпасымен бірдей болғанымен, арғын ішінде болатқожаның шешесі Қарқабат атын ұран еткен.[1]

Территория

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Қарағанды облысының шығысын, Шығыс Қазақстан облысының батысын, Павлодар облысының оңтүстігін мекендейді.

Болатқожа руы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Болатқожа руы Бошан (Таз, Байбөрі, Машай,Жанту, Манат), Әлтеке (Алмұрат, Дос, Қойкел, Сапақ, Есболат, Өтеген), Сарым (Тоқсан, Өтеміс), Қара (Қожас, Жарас, Бәркөз, Өтеп, Тақабай, Мұрат, Дүзен, Тоқан) және Шор (Дүйсенбай, Шекшек, Тілеубай, Әйтімбет, Қожам, Әлтөбет) сияқты аталарға бөлінеді.[2]

Шежіресі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Қаракесек шежіресі
Карта зимних и летних кочевок в области сибирских киргизов (казахов) в 1868 году

Арғы атасы Арғын-ата, одан Қодан-тайшы, одан Ақжол би аталған - Дайырқожа. Дайырқожадан:
«Родоводта» бұл тұлғаға қатысты шежіре бар: Қаракесек (Арғын)

Ақша

Түйте

Басқалары
«Родоводта» бұл тұлғаға қатысты шежіре бар: Қаракесек (Арғын)

Y-ДНК анализі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

74%-ы Y-ДНК гаплогруппасы G1[3]

Пікірлер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

1763 жылдың 11 наурызында жазылған Қазыбек би туралы Фрауендорофтың Ресей Сыртқы істер алқасына мәлімхатында: «Өйткені Арғынның ішіндегі ең күштісі – Қаракесек ұлысы. Оның барлық билігі Қазыбек бидің қолында. Қазыбек би бүкіл Орта жүзде ең басты би болып табылады." деген екен.[4]

Тұлғалар

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Тізімдер:

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

  1. Сарымдар
  2. Кернейлер
  3. Кәрсөндер
  1. Әлтекелер
  2. Қояншы тағайлар
  3. Қарашорлар
  4. Шұбыртпалылар

Адамдар:

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

  1. Ақжан Жақсыбекұлы әл-Машани
  2. Ажар (Соқыр Ажар) Жұртыбайқызы
  3. Расул Есетов
  4. Өндірбай Асаубайұлы (Бошан-Жүгіней)

Шаншар:

  1. Қазыбек би (Айбике)
  2. Шаншар Бұлбұлұлы
  3. Алшынбай Тіленшіұлы (Айбике)
  4. Жүсіп Алшынбайұлы (Айбике)
  5. Әлі Асқарұлы Жүсіпов
  6. Бекболат Қазыбекұлы (Айбике)
  7. Мәди Бәпиұлы (Айбике)
  8. Тәттімбет Қазанғапұлы (Нұрбике)
  9. Қайшыбаев Смағұл (Нұрбике)
  10. Қуан Лекеров (Нұрбике)
  11. Тұрысбек Түсіпбеков (Нұрбике)
  12. Берік Сайлауұлы Кәмалиев
  13. Шаншарұлы Бертіс (Нұрбике)
  14. Нұрымбек Жанділдин (Нұрбике)
  15. Нель Адғамұлы Болатбаев (Айбике)
  16. Шолпан Исабекқызы Жандарбекова
  17. Арман Қаниев (Айбике)
  18. Малдыбаев Мұстақым (Айбике)
  19. Нығметолла Жұмкейұлы Төкешев (Нұрбике)
  20. Серікбек Жүсіпбекұлы Дәукеев (Нұрбике)
  21. Ғұмарбек Жүсіпбекұлы Дәукеев (Нұрбике)
  22. Кенжеғали Тұрсынбекұлы Мыржықбай (Нұрбике)
  23. Мыржықбаев Кенжеғали (Нұрбике)
  24. Әбілқасым Жақсылықұлы Жаңбырбаев (Нұрбике)
  25. Ысқақ Айтқұлұлы Нәби (Нұрбике)
  26. Қалдыбай Жұмағалиұлы Монтақаев (Нұрбике)
  27. Айтбай Демікпеұлы (Нұрбике)
  28. Ғаббас Айтбаев (Нұрбике)
  29. Нығмет Нұрмақұлы Нұрмақов (Нұрбике)

Байбөрі:

  1. Мақаш Байғалиұлы Тәтімов
  2. Мұхаметқали Қойшыбайұлы Тәтімов
  3. Олжашы батыр
  4. Сапарғали Ысқақұлы Бегалин
  5. Мәжит Сапарғалиұлы Бегалин
  6. Қалыбек Қуанышбаев бұлбұл?
  7. Жүсіпбек Елебеков (Көшім)
  8. Шырақбек Қабылбаев
  9. Ораз Әбішев
  10. Рымғали Нұрғалиұлы Нұрғали
  11. Төлеужан Мұхамеджанұлы Ысмайылов
  12. Шалабай Қуанышев
  13. Күлиман Жүнісова

Дүйсенбай:

  1. Асхат Төлеуұлы Шәкіров
  2. Мақсұт Шәкіров

Шекшек:

  1. Мұрат Сатыбалдыұлы Жүнісов
  2. Нұралы би

Бұлбұл:

  1. Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров
  2. Ниқанбай Иманғалиұлы Омарханов
  3. Тельман Зейноллаұлы Сейсембеков
  4. Ноян Ахмедиярұлы Бәйтенов
  5. Мартбек Мамраев (Құдайберлі)

Сары Танас:

  1. Мағауия Әлімханұлы Ермеков
  2. Әлімхан Әбеуұлы Ермеков
  3. Төлеген Мүсілімұлы Ермеков
  4. Жақып Ақбаев
  5. Абдулғазиз Ыбырайұлы Жандеркин
  6. Дидар Амантай

Наманай:

  1. Кемпірбай Бөгенбайұлы

Майлық:

  1. Әсет Найманбайұлы
  2. Жәнібеков Мұқатай

Қожас:

  1. Қасым Аманжолов

Әлтөбет:

  1. Әмен Махатұлы Әзиев
  2. Жансейіт Әбдрахманов

Тымырсқа:

  1. Сона би

Қамбар:

  1. Алшынбай Рақышев
  2. Әлжаппар Әбішев
  3. Жанақ Сағындықұлы
  4. Амангелді Қанаев
  5. Мәннан Тұрғанбаев

Жалықпас:

  1. Таупық Рымжанов
  2. Ғұсман Сыйттықұлы Қосанов
  3. Бақытбек Рымбекұлы Байсейітов
  4. Сапарбек Ашимбеков
  5. Саиль Садырбекұлы Татубаев

Қырғыз:

  1. Ерлан Жақанұлы Қошанов
  2. Серік Ақсұңқарұлы
  3. Шара Баймолдақызы Жиенқұлова (Құсшы)
  4. Серғазы Ахметұлы Жиенқұлов (Құсшы)
  5. Мейрам Ахмедиянұлы Смағұлов[5]

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. ↑ «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том; Ж. Сүлеймен
  2. ↑ “Қазақ Энциклопедиясы”, II-том
  3. ↑ https://www.familytreedna.com/public/alash/default.aspx?section=yresults
  4. ↑ https://kazadig.jimdo.com/app/download/7648934575/2015-11-10-1382.pdf?t=1473138657(қолжетпейтін сілтеме)
  5. ↑ Т.А.Еңсебаев 1 // = Қаракесек шежіресі — Палодар: Кереку, 2010. — Т. 1. — 237 б. — 9965-08-372-Х таралым.

Сыртқы сілтемелер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  • «Қаракесек шежіресі», бірінші том Павлодар қаласында, «ЭКО» ЖШС баспаханасы , Кітаптың таралымы – 500 дана[1]


Мақала бастамасы Бұл — мақаланың бастамасы.
Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.
Бұл ескертуді дәлдеп ауыстыру қажет.
  1. ↑ «Қаракесек шежіресі» жарық көрді.
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Қаракесек_(Арғын)&oldid=3629418» бетінен алынған