Қарақұрт

Қарақұрт (лат. Latrodectus tredecimguttatus) — улы өрмекшітәрізділер тұқымдасына жатады. Толық жетілген ұрғашы қарақұрттың, (10–20 мм) қара, ал жетілмеген ұрғашысы мен аталықтарының, (4–7 мм) денесінде қызыл дақтары болады. Көздері күндізде түндеде бірдей көреді. Ұрғашы қарақұрт ұясын жерге салады, оның айналасына тор тоқып, жәндіктермен қоректенеді. Өрмектен жасалған піләдағы, (5–12) жұмыртқалары, (1200–2000) қыстап, көктемде жас қарақұрттар шығып, 6 рет түлеп, маусымда толық жетілген ұрғашы қарақұрттарға айналады. Улы бездері кеуде-бас қуысына орналасып, өзекше арқылы хелицермен жалғасқан. Ақзаттан тұратын у өте күшті нейротроптық у. Адамдарды қатты уландырып, кейде өлімге дейін жеткізеді.

Денесі шағын (ұрғашысының тұрқы 10–20 мм, еркегі 4–7 мм), түсі қара, құрсағында қызыл дақтары бар. Маңғыстаудың шөлді және далалы аймақтарында кездеседі. Қарақұрттар өте өсімтал: шілдеде 100–700 жұмыртқа салып, оларды пілләсімен қорғауға алады. Жұмыртқадан шыққан өрмекшілер пілләда қыстап, келесі жылы сәуірде жан-жаққа тарайды. Әсіресе ұрғашы Қарақұрттың уы адам мен малға өте қауіпті. Қарақұрт шаққан жерде қызыл дақ пайда болады, сәл уақыттан соң білінбей кетеді. Қарақұрт шаққан адамның 10–15 минуттан кейін іші мен кеудесі қатты ауырады, аяқтарының жаны кетіп, құрысып қалады. Дер кезінде жедел жәрдем көрсетілмесе, уланған адам 1–2 күннен кейін өліп кетуі мүмкін. Сондай-ақ Қарақұрт шаққан жерді сол сәтінде сіріңкемен күйдіріп жіберу керек.

Улылығы

Қарақұрт (Latrodectus tredecimguttatus) — Еуразияда таралған ең улы өрмекшілердің бірі. Оның уы күшті нейротоксикалық әсерге ие және адам мен жануарлардың жүйке жүйесін зақымдауы мүмкін. Бұрын қарақұрт негізінен Ресейдің оңтүстік өңірлерінде, Украинада, Кавказда және Орталық Азияда кездессе, климаттың жылынуына байланысты таралу аймағы солтүстікке қарай кеңейіп келеді. Соңғы жылдары оның Ресейдің бірқатар солтүстік өңірлерінде де байқалғаны хабарланған. Қарақұрттың шағуы қатты ауырсынуды тудырады. Уланған адамда бел, іш және кеуде тұсында ауырсыну, бұлшықеттердің тартылуы, дене қызуының көтерілуі, бас айналу, жүрек айну және құсу сияқты белгілер байқалуы мүмкін. Адамдар мен үй жануарлары үшін негізінен аналық қарақұрт қауіпті. Оның дене ұзындығы әдетте 8–15 мм болады. Денесі қара түсті, ал жас дарақтарының құрсағында қызыл немесе ақшыл дақтар кездеседі. Аталықтары едәуір кіші (3–5 мм) және адам үшін айтарлықтай қауіп төндірмейді, өйткені олардың хелицералары адам терісін тесіп өте алмайды. Аналық қарақұрттың уыттылығы жыныстық жетілу кезеңінде, әдетте маусым мен қыркүйек аралығында, ең жоғары деңгейге жетеді.