Қатысушы талқылауы:Атамурад

Өмірбаяны

Абдулхамид Сұлайманұлы Чулпан 1897 жылда Андижан қаласының Қатартерек ауылында дүниеге келген. Оның әкесі Сұлайманқұл, молда Мухаммад Юнусұлы Андижанның атақты кісілерінің бірі саудагершілікпен шұғылданатын еді. Ол өз заманының оқымыстысы болып есептелетін, өзі сатиралық өлеңдер жазып тұратын. Сол ғасырда болашақ ақынның әкесі өзі жазған сатиралық өлеңдерден жиынтық түзгендігі туралы мәліметтер бар.

   Чулпанның анасы Айша оқымаған болса да өз ұлының шығармашылық жұмысына үлкен үлес қосқан. Себебі, көптеген халық өлеңдерімен ертегілерін білетін еді.
 Абдулхамид бастапқы білімді бастапқы мектепте алды. Бастапқы мектепті бітіріп Андижан және Ташкент медреселерінде білім алды. Заманның талабын білген Сұлайманқұл баласын рус-түзем мектебінде де оқытады. Болашақ ақын көптеген еңбектері және өзінің таланты арқылы өзбек, түрік, парсы, араб, орыс тілдерін және осы тілдердегі әдебиеттерді жақсы білетін оқымысты жан болып өседі. Тынымсыз оқу-үйренуі және күшті таланты арқылы Абдулхамид он алты жасында шығарма жаза бастады. Оның осы ғасырда жазған әңгімелері және өлеңдері Түркістан өлкесінің газеттеріне басып шығарыла бастады.
    Шығармашының талантын оның өз халқына болған махаббатымен теңестіруге болады. Үлкен таланттылық көбінесе оған болған махаббаттан құралады. Чулпанның сол кездердегі шығармаларында басқыншылар зұлымынан қиналып жатқан Түркістан халқына болған шексіз махаббаты көрініп тұрады. Ол өз халқының азат және бақытты болуын қалайтын. Ол үшін адамдарды ұзақ ұйқыдан ояту, білімнен рахаттануы керек деп ойлады. Сол кездерде орыс басқыншылары ұлттар өкілін азат болуына жол қоймайтындығын білетін еді. Тәуелді ұлттардың ешқашан тәуелсіз тыныштықта болмауын ақын жақсы білетін еді. 
   Осыған байланысты Чулпан 1917 жылдың ақпан айында Ресейде болып жатқан көтеріліске үлкен үмітпен қарады. Бірақ бұл көтеріліс Түркістан өлкесі үшін азаттық алып келмейді. Осы зұлымдықта қалған халықтың халін көрсетпек үмітінде Чулпанның шығарма жазуының бастамасы болады. 
   Чулпан тек қана өлеңдер емес сонымен қатар “Кеча ва кундуз” романының авторы болып табылады. Өкінішке орай оның замандастарының айтуларынша романның екінші кітабы Чулпан қамалған жылда жоқ болып кеткен және де бүгінгі күнге дейін табылған емес. Бірінші кітабы “Кеча” егеменшілік жылдары  қайтадан жазылды және көптеген оқушылардың тарапынан Абдулла Қадырийдің “Өткен күндер” романы дәрежесіндей баға алды.

Шығармалары

     Чулпанның 1921 жылда жазған “Ёрқиной” драммасы қазіргі таңға дейін өз күшін сақтап келе жатыр.
     Абдулхамид Чулпан өзбек оқушыларын жаһан әдебиетінің туындыларымен танысу барысына да салмақты жұмыстарды жүзеге асырды. Шекспир, Блок, Горький, Тхакур сияқты танымал ақындардың жазбаларының аудармаларын өз халқын рухтандыру түріне айналдырды.
     Чулпан ақиқатты сүйгіш адам еді. Сондықтан оның жазбалары оған зұлымдық өткізіп отырған адамдарға ұнамайтын еді. Соған байланысты ақынды 1937 жылдың 17 шілдесінде сүйікті шәкірті Усман Насырдан кейін ол да қамауға алынды. Ұзақ қиындықтардан кейін ол 1938 жылдың 4 қазанында Ташкент жаңындағы жерлерде өзбек халқының дана ақыны атып тасталынды. Өкініштісі Чулпанды өлім жазасына кесілуі туралы шешім 1938 жылдың 5 қазанында  шығарылды. Дұшпандарымыз өзбек халықтарының асыл перзенттерін тезірек көзін жоюға тырысқан адамдар екені айқын көрініп тұр еді.

Дереккөздер

Өзбек әдебиеті/7-сынып/2012

Cілтемелер

Ақындар Санат:Әдебиет