Қорғасын

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
82 ТаллийҚорғасынВисмут
Sn

Pb

Fl
СутегіГелийЛитийБериллийБор (элемент)КөміртекАзотОттекФторНеонНатрийМагнийАлюминийКремнийФосфорКүкіртХлорАргонКалийКальцийСкандийТитан (элемент)ВанадийХромМарганецТемірКобальтНикельМысМырышГаллийГерманийКүшәнСеленБромКриптонРубидийСтронцийИттрийЦирконийНиобийМолибденТехнецийРутенийРодийПалладийКүмісКадмийИндийҚалайыСүрмеТеллурИодКсенонЦезийБарийЛантанЦерийПразеодимНеодимПрометийСамарийЕуропийГадолинийТербийДиспрозийГольмийЭрбийТулийИттербийЛютецийГафнийТантал (элемент)ВольфрамРенийОсмийИридийПлатинаАлтынСынапТаллийҚорғасынВисмутПолонийАстатРадонФранцийРадийАктинийТорийПротактинийУранНептунийПлутонийАмерицийКюрийБерклийКалифорнийЭйнштейнийФермийМенделевийНобелийЛоуренсийРезерфордийДубнийСиборгийБорийХассийМейтнерийДармштадтийРентгенийКоперницийНихонийФлеровийМосковийЛиверморийТеннессинОганесонПериодическая система элементов
82Pb
Cubic-face-centered.svg
Electron shell 082 Lead.svg
Жай заттың сыртқы бейнесі
күміс-сұр түсті ауыр металл, көкшіл реңді
Lead electrolytic and 1cm3 cube.jpg
Атом қасиеті
Атауы, символ, нөмірі

Қорғасын, 82

Топ типі

Басқа металдар

Топ, период, блок

14, 6, p

Атомдық масса
(молярлық масса)

[206.14, 207.94] қалыпты: 207.2±1.1 м. а. б. (г/моль)

Электрондық конфигурация

[Xe] 4f14 5d10 6s2 6p2

Қабықшалар бойынша электрондар

2, 8, 18, 32, 18, 4

Атом радиусы

175 пм

Химиялық қасиеттері
Ковалентті радиус

146±5 пм

Ван-дер-Ваальс радиусы

202 пм

Ион радиусы

(+4e) 84 (+2e) 120 пм

Электртерістілігі

2,33 (Полинг шкаласы)

Электродты потенциал

Pb←Pb2+ −0,126 В
Pb←Pb4+ 0,80 В

Тотығу дәрежелері

−4, −2, −1, +1, +2, +3, +4

Иондалу энергиясы

1-ші: 715.6 кДж/моль (эВ)
2-ші: 1450.5 кДж/моль (эВ)
3-ші: 3081.5 кДж/моль (эВ)

Жай заттың термодинамикалық қасиеттері
Термодинамикалық фаза

Қатты дене

Тығыздық (қ.ж.)

11,3415 г/см³

Балқу температурасы

600,61 K (327,46 °C, 621,43 °F)

Қайнау температурасы

2022 K (1749 °C, 3180 °F)

Балқу жылуы

4,77 кДж/моль

Булану жылуы

177,8 кДж/моль

Молярлық жылусыйымдылық

26,65 Дж/(K·моль)

Молярлық көлем

18,3 см³/моль

Қаныққан бу қысымы
P (Па) 1 10 100 1000 10 000 100 000
T (К) 978 1088 1229 1412 1660 2027
Жай заттың кристаллдық торы
Тор құрылымы

текше бетке бағытталған

Тор параметрлері

4,950 Å

Дебай температурасы

88,00 K

Басқа да қасиеттері
Жылуөткізгіштік

(300 K) 35,3 Вт/(м·К)

Юнг модульі

16 ГПа

Жылжу модульі

5.6 ГПа

Пуассон коэффициенті

0.44

Моос қаттылығы

1.5

Бринеллий қаттылығы

38–50 МПа

CAS нөмірі

7439-92-1

Қорғасын Pb

Қорғасын (лат. Plumbum; Pb) — элементтердің периодты жүйесінің IV–тобындағы химиялық элемент, асыл металдардың бірі. Реттік нөмірі 82, атом массасы 207, 2.[1]

Қорғасын өте ерте заманнан белгілі, одан жасалған тиын ақша, медальондар ертедегі Египет қазбаларынан көп табылған. Жер қыртысындағы мөлшері 1.6 07 %, ол жеке күйінде кездеседі. Ең маңызды кені– галенит– қорғасын жылтыры PbS; Қазақстандағы кендері Оңтүстік және Шығыс Қазақстанда және Қарағанды облысында.

Қорғасын бос күйінде көкшіл-сұр түсті жұмсақ және ауыр металл, оңай балқиды. Қорғасынды өндіру үшін, оның рудасын алдымен байытады, одан шыққан концентратта 40–78% қорғасын болады. Концентраттағы қорғасын көбіне полиметаллургия әдісімен алынады. Қорғасын-өнеркәсіп пен техникада кең пайдаланылатын түсті металл. Ол атмосферада коррозия және қышқылдар әсеріне төзімді болғандықтан, химиялык аппапатуралар (әсіресе, күкірт қышқылы өндірісінде) және кабель, оқ, бытыра дайындауда, радиоактив сәулелерінен қорғануда, медицинада кең қолданады.[2][3]


Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. Рахимбекова З.М. Материалдар механикасы терминдерінің ағылшынша-орысша-қазақша түсіндірме сөздігі ISBN 9965-769-67-2
  2. О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0
  3. Популярная библиотека химических элементов, М., 1977; Лебедев Ю.А., Второе дыхание марафонца, М., 1990.