Қошқар Ата кесенесі
| Қошқар Ата кесенесі | |
 | |
| Жалпы мәлімет | |
|---|---|
| Статусы |
Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші |
| Түрі |
діни |
| Сәулет стилі |
қала құрылысы және сәулет |
| Орналасуы | |
| Мекен жайы |
Қазығұрт ауданы, Тұрбат ауылы |
| Ғимараттың маңыздылығы |
Мемлекет қорғауында |
| Биіктігі | |
| Төбесі |
порталды-күмбезді |
| Картада орналасуы | |
|
| |
Координаттар: 41°45′31″ с. е. 69°35′28″ ш. б. / 41.75861° с. е. 69.59111° ш. б. (G) (O) (Я)
Қошқар Ата кесенесі – Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген ортағасырлық сәулет өнері ескерткіші. 1982 жылдан бастап мемлекет қорғауында.
Орналасқан жері
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Түркістан облысы Қазығұрт ауданы Тұрбат ауылының маңында орналасқан.
Тарихи деректер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Ислам сәулет өнерінің қағидалық үлгілерін сақтаған Тұрбат киелі кешеніндегі маңыздылығы жағынан екінші орындағы Қошқар ата кесенесі тотемдік түсініктермен байланысты әулиелерге құрмет көрсету орны болып табылады. Сонымен бірге кейін пайда болған аңыздардағы бақташы-малшылардың тотемдік қорғаушысының белгілері сопылық ілімнің көрнекті қайраткері Қожа Ахмет Ясауидің жолын қуған ізбасары Оңтүстік Қазақстан агиологиясындағы ханафи бұтағының өкілі Ысмайыл атаның өзіне ауысады. Тұрбат төңірегіндегі таулы табиғи нысандарға мінәжат ету сарқыншақтарын алып жүрген сөздің кең мағынасындағы бұл агионим түріктердің рулық бөлінуі уақытынан бастау алады.
Кесене сипаты
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Кесене ауланың батыс жағында мешіт пен шілдехана ортасында орналасқан. Екі бөлмеден тұратын порталды-күмбезді кесене. Оның негізгі көлеміне батыс бөлігінен қабірі бар анағұрлым төмен бөлме қосылады. Төртбұрышты болып келген құлпытасы жоқ негізгі зал – зияратхана, ал кішірек зал – көрхана (қабірхана) ретінде қабылданады. Әк-ғаныш ерітіндісін пайдалану арқылы күйдірілген текше кірпіштен қаланған. Сүйір сфералық күмбезбен жабылған. Өзіндік ерекшелігі: күмбезге өту бір-бірімен қосарланған кірпіштер арқылы шығыңқы түрдегі желкендер көмегімен (анахронизм түрінде көрінеді) жүзеге асырылады. Өрнек жоқ.[1]
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ Қазақстанның киелі орындарының географиясы: Табиғат, археология, этнография және діни сәулет өнері нысандарының тізілімі / Жалпы редакциясын басқарған ҚР ҰҒА академигі Байтанаев Б.Ә. – Алматы: Ә.Х. Марғұлан атындағы Археология институты, 2017 – 1-шығарылым. – 904 б. ISBN 978-601-7312-78-7
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
