Мазмұнға өту

Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет

Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі Қызылорда облысы әкімдігінің 2020 жылғы 4 мамырдағы № 28 қаулысымен бекітілген.[1]

р/сЕскерткіштің атауыЕскерткіш суретіЕскерткіш түріЕскерткіштің орналасқан жері
1Бекетай кесенесі, ХІХ ғ.; Бәсібек сағанатамы, ХVІІІ-ХІХ ғ.ғ.
Бекетай кесенесі
қала құрылысы және сәулетАққұлақ ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 4,9 км; солтүстік-шығысқа қарай 5 км;
2Рысқал кесенесі, 1902 ж.қала құрылысы және сәулетАманөткел ауылынан оңтүстікке қарай 4 км.
3Байшоқы кесенесі, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетАқшатау ауылынан солтүстік-батысқа қарай 1,5 км.
4Теміржол вокзал ғимараты, 1905 ж.қала құрылысы және сәулетАрал қаласының орталығында.
5Пұсырманбай кесенесі, ХІХ ғ.; Нияз кесенесі, ХІХ ғ.; Мәмбетбақы кесенесі, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетЖаңақұрылыс ауылынан оңтүстікке қарай 6 км; оңтүстік-батысқа қарай 12,8 км; 12,8 км.
6Су қыспақты мұнара, 1905 ж.; Теміржол вокзалының ғимараты, 1905 ж.; Жанназар ишан мешіті, 1904 ж.
Теміржол вокзалының ғимараты
қала құрылысы және сәулетҚамыстыбас теміржол бекеті; Қамыстыбас ауылы, Қамыстыбас көшесі, №420.
7Кердері-2 кесенесі, ХIV-ХV ғ.ғ.
Кесенедегі жерлеу орнынан табылған сырғалар.
қала құрылысы және сәулетҚаратерең ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 64,8 км.
8Қосаман кесенесі, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетҚосаман ауылынан батысқа қарай 1 км.
9Тілеулес ишан кесенесі, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетҚызылжар ауылынан шығысқа қарай 5 км.
10Тілеулес ишан мешіті, 1924 ж.; Ораз ақын кесенесі, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетШөмішкөл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 6 км; шығысқа қарай 4 км.
11Су қыспақты мұнара, 1905 ж.; Насос стансасының ғимараты, 1905 ж.қала құрылысы және сәулетСапақ бекеті.
12Су қыспақты мұнара, 1905 ж.; Теміржол вокзалының ғимараты, 1905 ж.
қала құрылысы және сәулетСексеуіл бекеті.
13Су қыспақты мұнара, 1905 ж.қала құрылысы және сәулетШөміш бекеті.
14Теміржол вокзалының ғимараты, 1905 ж.
Теміржол вокзалының ғимараты
қала құрылысы және сәулетАралқұм бекеті.
15Арыстанбаб зираты, IX-XI ғ.ғ.қала құрылысы және сәулетАқбай елді мекенінен оңтүстік-батысқа қарай 5 км.
16Неолит дәуіріндегі адамдар тұрағы, б.д.д. ІV-ІІІ мыңжылдықтарархеология ескерткішіАқеспе ауылынан солтүстікке қарай 3 км.
17Неолит дәуіріндегі адамдар тұрағы, б.д.д. ІV-ІІІ мыңжылдықтар; Неолит дәуіріндегі адамдар тұрағы, б.д.д. ІV-ІІІ мыңжылдықтарархеология ескерткішіАлтықұдық ауылынан шығысқа қарай 1 км.
18Неолит дәуіріндегі адамдар тұрағы, б.д.д. ІV-ІІІ мыңжылдықтар; Қола дәуіріндегі адамдар тұрағы, б.д.д. IV-ІІ мыңжылдықтар; Неолит дәуіріндегі адамдар тұрағы, б.д.д. ІV-ІІІ мыңжылдықтар; Неолит дәуіріндегі адамдар тұрағы, б.д.д. ІV-ІІІ мыңжылдықтарархеология ескерткішіАрал қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 40 км; шығысқа қарай 8 км; 7 км; 6 км.
19Неолит дәуіріндегі адамдар тұрағы, б.д.д. ІV-ІІ мыңжылдықтарархеология ескерткішіЖақсықылыш қыратынан солтүстік-батысқа қарай 3 км.
20Неолит дәуіріндегі адамдар тұрағы, б.д.д. ІV-ІІ мыңжылдықтарархеология ескерткішіКөнту теміржол стансасынан шығысқа-солтүстік-шығысқа қарай 5 км.
21Неолит дәуіріндегі адамдар тұрағы, б.д.д. ІV-ІІІ мыңжылдықтар; Неолит дәуіріндегі адамдар тұрағы, б.д.д. ІV-ІІІ мыңжылдықтарархеология ескерткішіСапақ бекетінен солтүстік-шығысқа қарай 1; 1,5 км.
22Неолит дәуіріндегі адамдар тұрағы, б.д.д. ІV-ІІІ мыңжылдықтарархеология ескерткішіСексеуіл бекетінен солтүстікке қарай 6 км.
23Жалғыз ағаш ІІ неолиттік тұрағы, б.д.д. ІІІ-ІІ мыңжылдықтар; Жалғыз ағаш ІІІ неолиттік тұрағы, б.д.д. ІV-ІІІ мыңжылдықтар; Жалғыз ағаш ІV неолиттік тұрағы, б.д.д. ІV-ІІІ мыңжылдықтарархеология ескерткіші№ 86 теміржол бекетінен шығысқа қарай 1,5 км.

Жалағаш ауданы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
р/сЕскерткіштің атауыЕскерткіш суретіЕскерткіш түріЕскерткіштің орналасқан жері
1Арық ишан кесенесі, 1883 ж.қала құрылысы және сәулетЕсет батыр ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 4 км.
2Сарман кесенесі, ХІХ ғ. басы; Ақмырза кесенесі, ХХ ғ. басы; Қатынтам (Қызтам) кесенесі, ХІХ ғ.; Үбістің үйтамы, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетАққыр ауылынан солтүстік-батысқа қарай 10 км; 14 км; шығысқа қарай 9 км; оңтүстік-батысқа қарай 54 км.
3Сәкей мұнарасы, ХVІІІ ғ.; Жаманқара мұнарасы, ХVІІІ ғ.; Жомарт мұнарасы, ХVІІІ ғ.; Бытық мұнарасы, ХVІІІ ғ.; Айқожа кесенесі, ХІХ ғ.; Елемес кесенесі, 1873 ж.; Сары ишан кесенесі, ХІХ ғ.; Сәтбай кесенесі, ХVІІІ-ХІХ ғ.ғ.қала құрылысы және сәулетЖаңадария ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 15 км; 20 км; 45 км; батысқа қарай 28 км; оңтүстік-батысқа қарай 36 км; 14 км; 80 км; 80 км;
4Мысық кесенесі, ХІХ ғ. басықала құрылысы және сәулетШергелтай ауылынан оңтүстікке 17 км.
5Теміржол вокзалы ғимараты, ХХ ғ. басықала құрылысы және сәулетҚаракеткен теміржол бекеті.
6Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға арналған ескерткіш, 1975 ж.монументтік өнер құрылысыЖалағаш кенті, Желтоқсан көшесі, №15.
7Иманқұл мешіті, 1908 ж.киелі нысанЖалағаш кенті, Желтоқсан көшесі, №5.
8Түмен әулие кесенесі, ХІХ ғ.
киелі нысанШәменов ауылынан солтүстік-батысқа қарай 4,5 км.
9Мырзабай ахун жерлеу кешені, ХХ ғ. басыкиелі нысанМырзабай ахун ауылынан солтүстік-батысқа қарай 8 км.
10Әбжали ишан мешіті, 1922 ж.киелі нысанТаң ауылы, Жамбыл Жабаев көшесі, №12.
11Құмқала І қалашығы, ХІІ-ХІV ғ.ғ.; Құмқала ІІ қалашығы, ХІІ-ХІV ғ.ғ.; Рабат қатын (Қатын қала) қалашығы, ХІІ-ХІХ ғ.ғ.археология ескерткішіАққыр ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 33,5 км; 35,8 км; солтүстік-батысқа қарай 8 км.
12Атаусыз асар қалашығы (Қара-асар), б.д. VI-ІХ ғ.ғ.; Сорлыасар қалашығы, б.д. VІ-ІХ ғ.ғ.; Көктонды асар қалашығы, б.д. V-ІХ ғ.ғ.; Моншақты асар қалашығы (Жалаңаштөбе), б.д. V-ІХ ғ.ғ.археология ескерткішіБұхарбай батыр ауылынан солтүстік-батысқа қарай 3 км, Жалағаш кентінен оңтүстік-батысқа қарай 12 км; Бұхарбай батыр ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 3 км, Жалағаш кентінен оңтүстік-батысқа қарай 12,6 км; Жалағаш кентінен батысқа қарай 9,5 км, Қаракеткен теміржол бекетінен оңтүстікке қарай 10,2 км; Жалағаш кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 8,5 км.
13Домалақ асар қалашығы, б.д. VІ-ІХ ғ.ғ.; Қособалы асар қалашығы, б.д.д. І мыңжылдықтың соңы - б.д. ІХ ғ.; Үңгірлі асар қалашығы, б.д.д. І мыңжылдықтың соңы - б.д. ІХ ғ.археология ескерткішіТаң ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 11,7; 10 км; батысқа қарай 9,4 км.

Жаңақорған ауданы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
р/сЕскерткіштің атауыЕскерткіш суретіЕскерткіш түріЕскерткіштің орналасқан жері
1Қойлақы ата моласындағы ескерткіш тас, ХІІ-ХІІІ ғ.ғ.қала құрылысы және сәулетТүгіскен ауылынан оңтүстікке қарай 7 км.
2Қылауыз ата кесенесі, ХІІ ғ.қала құрылысы және сәулетӘбдіғаппар ауылынан батысқа қарай 5 км.
3Аққорған кесенесі, ХVІІІ-ХІХ ғ.ғ.қала құрылысы және сәулетТүгіскен ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 1 км.
4Бесарық стансасындағы су қыспақты мұнара, 1905 ж.қала құрылысы және сәулетБесарық теміржол бекеті.
5Теміржол вокзал ғимараты, 1905 ж.; Бұрынғы оқу комбинаты ғимараты, 1904 ж.қала құрылысы және сәулетЖаңақорған теміржол бекеті; Жаңақорған кенті, Зұлпхар Мұсаханов көшесі, №2.
6Қасым ата кесенесі, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетЖаңақорған кентінен оңтүстік-батысқа қарай 26 км.
7Көккесене сағанасы, ХІ ғ.; Су қыспақты мұнара, 1905 ж.
Көккесене
қала құрылысы және сәулетТөменарық ауылынан солтүстік-батысқа қарай 5 км; Төменарық ауылы, Рахманберді Бимұратов көшесі.
8Жалаңаш ата кесенесі, ХVІ ғ.қала құрылысы және сәулетЖаңақорған ауылынан оңтүстікке қарай 9,27 км.
9Төлегетай-Қылышты ата кесенесі, 2008 ж. (ХІ-ХІІ ғ.ғ.)киелі нысанӘбдіғаппар ауылынан оңтүстікке қарай 7 км.
10Құмиян қалашығы, ХІІ-ХІІІ ғ.ғ.; Өзгент қалашығы, ХІІ-ХVІІ ғ.ғ; Талап жартас суреттері, б.д.д. ІІ мыңжылдықтың соңы - І мыңжылдықтың басы; Майдамтал жартас суреттері, б.д.д. ІІ мыңжылдықтың соңы - І мыңжылдықтың басы; Аққорған қалашығы, ХІІІ-ХІV ғ.ғ.археология ескерткішіКелінтөбе ауылынан оңтүстік-батысқа 15,7 км; Өзгент ауылынан оңтүстік-батысқа 15 км; Талап ауылынан оңтүстік-шығысқа 35, 10 км; Түгіскен ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 1 км.

Қазалы ауданы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
р/сЕскерткіштің атауыЕскерткіш суретіЕскерткіш түріЕскерткіштің орналасқан жері
1Әзілхан ишан мешіті, 1925 ж.қала құрылысы және сәулетАқтан батыр ауылы, Ақтан батыр көшесі.
2Теміржол вокзалы ғимараты, ХХ ғ. басы; Су қыспақты мұнара, ХХ ғ.; Ақтау (Ерқанат) кесенесі, ХІХ ғ. соңықала құрылысы және сәулетӘйтеке би теміржол бекеті; кенттен оңтүстікке қарай 116 км.
31914-1917 жылдары Ғани Мұратбаев оқыған мектеп ғимараты, 1912 ж.; Алматұлы Самырат кесенесі, 1922 ж.қала құрылысы және сәулетҚазалы қаласы, Жамбыл Жабаев көшесі, №41; қаладан оңтүстік-батысқа қарай 6 км.
4Толыбай батыр кесенесі, ХІХ ғ.; Базар қожа кесенесі, ХХ ғ. басы; Жақайым қорымындағы № 26 құлпытас, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетБекарыстан би ауылынан солтүстікке қарай 6,7, 5, 8 км.
5Өтеген кесенесі құлпытасымен, ХІХ ғ.; Айдарлы кесенесі, ХІХ ғ. басықала құрылысы және сәулетЖанқожа батыр ауылынан шығысқа қарай 3,5 км; оңтүстік-батысқа қарай 2,5 км.
6Су қыспақты мұнара, 1902 ж.қала құрылысы және сәулетКөбек теміржол бекеті.
7Орақ мұнарасы, 1918 ж.; Келімбет кесенесі, 1898 ж.қала құрылысы және сәулетҚожабақы ауылынан солтүстікке қарай 6 км; батысқа қарай 6,5 км.
8Сарыбайқазған мұнарасы, ХVІІІ ғ.; Жабағылы зиратындағы Жабағылы кесенесі, ХІХ ғ.; Жабағылы зиратындағы № 35 атаусыз кесенесі, ХІХ ғ.; Көсе мұнарасы, ХVІІІ ғ.қала құрылысы және сәулетМоншақ ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 84 км; солтүстік-шығысқа қарай 7, 7, 3 км.
9Қарсақбай кесенесі, ХІХ ғ. соңы; Тоқтықара кесенесі, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетМұратбаев ауылынан солтүстік-батысқа қарай 4, 7 км.
10Сырлыбай кесенесі, 1891 ж.қала құрылысы және сәулетЖанкент ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 11 км.
11Мұнара № 40, ХVІІІ ғ.; Мұнара № 38, ХVІІІ ғ.; Байсын кемпір кесенесі, ХІХ ғ.; Боранбай мұнарасы, ХVІІІ ғ.; Қуат кесенесі, ХІХ ғ. басы; Кәрібай кесенесі, ХХ ғ. басы; Манас кесенесі, ХVІІІ ғ.; Манас зиратындағы № 65 сағана құлпытасымен, ХІХ ғ.; Манас зиратындағы № 66 сағана (Шалбай кесенесі), ХХ ғ. басы; Манас зиратындағы № 67 сағана (Күнберген кесенесі), ХХ ғ. басы; Манас зиратындағы № 68 сағана (Қожахмет кесенесі), ХІХ-ХХ ғ.ғ.; Дөңқазған зиратындағы № 1 сағана, ХІХ ғ.; Дөңқазған зиратындағы № 2 сағана, ХІХ ғ.; Үшназар қорымындағы Ақназар кесенесі, ХVІІІ ғ.; Үшназар қорымындағы Бекназар кесенесі, ХVІІІ ғ.; Үшназар қорымындағы Үшназар кесенесі, ХVІІІ ғ.; Сағана төртқұлақ № 46 (Айғанат кесенесі), ХІХ ғ. соңы; Қазанғап мұнарасы, ХVІІІ ғ.; Еспембет кесенесі, (атаусыз кесене № 39), ХІХ ғ. соңы; Таңатар қатын кесенесі, ХІХ ғ. соңы; № 36 құлпытасы, ХІХ ғ.; Манас қорымындағы № 65б құлпытас, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетСарыбұлақ ауылынан солтүстікке қарай 27,5 км; солтүстік-батысқа қарай 21 км; оңтүстік-шығысқа қарай 17 км; оңтүстік-батысқа қарай 2 км; оңтүстікке қарай 15 км; солтүстік-батысқа қарай 27 км; оңтүстік-шығысқа қарай 32, 32, 32, 32, 32 км; оңтүстікке қарай 97, 97 км; солтүстікке қарай 35, 35, 35, 36 км; оңтүстік-шығысқа қарай 27 км; солтүстік-шығысқа қарай 25 км; оңтүстік-шығысқа қарай 50 км; солтүстік батысқа қарай 12,5 км; оңтүстікке қарай 32 км.
12Найзақұл кесенесі, ХІХ ғ.; Ұзынтам мұнарасы, Х-ХІ ғ.ғ.қала құрылысы және сәулетТүктібаев ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 20, 15 км.
13Азамат соғысында қаза тапқандарға қойылған ескерткіш, 1957 ж.; Әйтеке би ескерткіші, 2018 ж.монументтік өнер құрылысыӘйтеке би кенті, Жалаңтөс Баһадүр атындағы саябақ; Жанқожа батыр көшесі, №130.
14Ғани Мұратбаев кеуіті, 1964 ж.монументтік өнер құрылысыҚазалы қаласы, Қорқыт Ата көшесі, №43 (№ 17 мектептің ауласы).
15Кеңес Одағының Батыры Үрмәш Түктібаевтың ескерткіші, 1985 ж.монументтік өнер құрылысыТүктібаев ауылы, Үрмәш Түктібаев көшесі,

№45.

16Қожаназар ишан мешіті, ХІХ ғ.киелі нысанӘйтеке би кенті, Біржан сал көшесі, №109.
17Жанқожа батыр төртқұлағы, 1969 ж.
киелі нысанӘйтеке би кентінен батысқа қарай 4 км
18Әулиетөбедегі зират, ХVІІ ғ.; Кескен Күйік қалашығы, VІІ-Х ғ.ғ.; Күйік қала қалашығы, VІІ-Х ғ.ғ.; Мыңтөбе қалашығы, ХІІ-ХV ғ.ғ.археология ескерткішіБекарыстан би ауылынан батысқа қарай 20 км; Бозкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 30 км; Кәукей ауылынан батысқа қарай 14, 13 км; Жанкент ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 1 км.

Қармақшы ауданы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
р/сЕскерткіштің атауыЕскерткіш суретіЕскерткіш түріЕскерткіштің орналасқан жері
1Қорқыт ата мазары, Х-ХІ ғ.ғ.
қала құрылысы және сәулетЖосалы кентінен шығысқа қарай 20 км.
2Теміржол вокзалы ғимараты, ХХ ғ.
қала құрылысы және сәулетЖосалы теміржол бекеті.
3Су қыспақты мұнара, ХХ ғ.қала құрылысы және сәулетЖосалы кенті, Көмекбаев көшесі.
4Еламан мұнарасы, ХVІІІ-ХІХ ғ.ғ.; Қарамырза кесенесі, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетҚуаңдария ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 44,3 км; 7 км.
5Су қыспақты мұнара, 1902 ж.қала құрылысы және сәулетДиірментөбе теміржол бекеті.
6Мұнаралы мұнарасы, ХVІІІ ғ.; Тықы батыр кесенесі, ХІХ ғ.; Еркебай кесенесі, ХІХ ғ.; Ақмәмбет кесенесі, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетКекірелі ауылынан солтүстік-батысқа қарай 35 км; оңтүстік-батысқа қарай 12,3 км; солтүстік-шығысқа қарай 33,5 км; оңтүстік-батысқа қарай 22 км.
7Әлімбай кесенесі, ХІХ ғ.; Төлеген қатын кесенесі, ХІХ ғ. басықала құрылысы және сәулетКөмекбаев ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 14 км; шығысқа қарай 26 км.
8Су қыспақты мұнара, 1902 ж.қала құрылысы және сәулетҚорқыт теміржол бекеті.
9Тұрмағамбет Ізтілеуовтің ескерткіш таңбасы, ХХ ғ.қала құрылысы және сәулетТұрмағамбет Ізтілеуов ауылы, Ешнияз сал көшесі.
10Абыла жел диірмені, 1940 ж.қала құрылысы және сәулетЖосалы кенті, Алмағамбет Ысқақов көшесі.
11Марал ишан кесенесі, ХІХ ғ.; Қалқай ишан кесенесі, ХІХ ғ.
Марал ишан кесенесі.
Қалқай ишан кесенесі.
киелі нысандарЖосалы кентінен шығысқа қарай 18 км.
12Моншақты асар қалашығы, б.д. V-ІХ ғ.ғ.; Сортөбе қалашығы, VІІ-ІХ ғ.ғ.; Томпақ асар қалашығы, б.д.д. І мыңжылдықтың соңы - б.д. ІV-V ғ.ғ.; Бидайық асар қалашығы, б. д.д. І мыңжылдықтың соңы - б. д. ІV ғ.археология ескерткішіЖосалы кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 48 км; батысқа қарай 12 км; оңтүстік-батысқа қарай 60, 65 км.
13Тас асар қалашығы, б.д. VІ-VІІ ғ.ғ.; Жалпақасар қалашығы, б.д. VІ-VІІ ғ.ғ.; Қаралы асар қалашығы (Жетіасар № 6), б.д.д. І мыңжылдықтың соңы - б.д V-VІІ ғ.ғ.; Тікасар қалашығы (Жетіасар № 10), б.д.д. І мыңжылдықтың соңы - б.д. ІV-V ғ.ғ.; Робинсай (Бұзық асар) қалашығы, б.д.д. І мыңжылдықтың соңы - б.д. V-VІІ ғ.ғ.; Құрайлы асар қалашығы, б.д.д. І мыңжылдықтың соңы - б.д. V-VІІ ғ.ғ.археология ескерткішіТұрмағанбет Ізтілеуов ауылынан солтүстік-батысқа қарай 12, 9,7 км; батысқа қарай 8 км; оңтүстік-батысқа қарай 25 км; солтүстік-батысқа қарай 35 км; батысқа қарай 14 км.
14Алыпқорған қалашығы, б.д.д. ІV-ІІ ғ.ғ.археология ескерткішіБайқоңыр қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 25 км.
15Аралбай қалашығы, ХVІІІ-ХІХ ғ.ғ.; Жаманасар-1 қалашығы, б.д. І мыңжылдық; Орынбай қала қалашығы, ХVІІІ-ХІХ ғ.ғ.; Қабыл қорғаны, б.д.д. ІV-ІІ ғ.ғ.; Белтам кесенесі, б.д.д. ІV-ІІ ғ.ғархеология ескерткішіКөмекбаев ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 145 км; солтүстікке қарай 22 км; оңтүстік-батысқа қарай 130 км; батысқа қарай 47 км; оңтүстік-батысқа қарай 98 км.
16Сеңгіртам қалашығы, б.д.д. ІV-ІІ ғ.ғ.; Іңкәр-қала қалашығы, б.д.д. ІV-ІІ ғ.ғ.археология ескерткішіҚызылорда қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 225 км, Көмекбаев ауылынан оңтүстікке 96 км.
17Асар қалашығы, б.д.д. І мыңжылдықтың соңы - б.д. І мыңжылдықтың ортасы; Түгіскен І-ІІ жерлеу кешендері, б.д.д. І мыңжылдықтың І жартысы; Баланды І (Бұланды) қамалы, б.д.д. ІІІ-ІІ.ғ.ғ.археология ескерткішіҚуаңдария ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 9 км; оңтүстік-батысқа қарай 60 км; оңтүстікке қарай 70 км.
18Базар асар қалашығы, б.д. VІ-VІІІ ғ.ғ.археология ескерткішіЖалпақасар қалашығынан батысқа қарай 8,2 км, Алтынасар қалашығынан солтүстік-шығысқа қарай 10 км.
19Үлкен Қосасар қалашығы, б.д.д. І мыңжылдықтың соңы - б.д. VI ғ.; Кіші Қосасар қалашығы, б.д.д. І мыңжылдықтың соңы - б.д. VI ғ.; Жоласар қалашығы, б.д.д. І мыңжылдықтың соңы - б.д. VI ғ.археология ескерткішіАлдашбай ахун ауылынан солтүстік-батысқа қарай 23 км; батысқа қарай 25 км.

Сырдария ауданы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
р/сЕскерткіштің атауыЕскерткіш суретіЕскерткіш түріЕскерткіштің орналасқан жері
1Сүнбейбі кесенесі, ХVІІІ ғ.қала құрылысы және сәулетАйдарлы ауылынан солтүстікке қарай 10 км.
2Шалбас батыр мұнарасы, ХVІІІ-ХІХ ғ.ғ.; Қалжан ахун сағанасы, ХІХ-ХХ ғ.ғ.қала құрылысы және сәулетҚалжан ахун ауылынан батысқа қарай 12 км.
3Теміржол вокзалы ғимараты, 1905 ж.; Су қыспақты мұнара, 1905 ж.қала құрылысы және сәулетТереңөзек кенті, Азатбақыт Әлиакбаров көшесі.
4Қалжан ахун мешіт-медресесі, ХІХ-ХХ ғ.ғ.киелі нысанҚалжан ахун ауылынан батысқа қарай 12 км.
5Асанас қалашығы, VІІ-ХV ғ.ғ.; Кіші асар қалашығы, б.д. VІ-ІХ ғ.ғ.; Қос асар қалашығы, б.д. VІІ-Х ғ.ғ.; Үлкен асар қалашығы, б.д. VІ-ІХ ғ.ғ.; Күмісасар қалашығы, б.д. VІ-ІХ ғ.ғ.; Жетімасар қалашығы, б.д.д. 1 мыңжылдықтың ортасы - б.д. VІ-VІІ ғ.ғ; Заңғарқала қалашығы, ІХ-ХІ ғ.ғ.археология ескерткішіАйдарлы ауылынан батысқа қарай 8 км; Шаған ауылынан солтүстік-батысқа қарай 5,3 км; Нағи Ілиясов ауылынан батысқа қарай 5,5 км; Шаған ауылынан солтүстік-батысқа қарай 6, 8 км; Шіркейлі ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 1 км; Іңкәрдария ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 22 км.

Шиелі ауданы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
р/сЕскерткіштің атауыЕскерткіш суретіЕскерткіш түріЕскерткіштің орналасқан жері
1Су қыспақты мұнара, 1905 ж.қала құрылысы және сәулетБәйгеқұм теміржол стансасы.
2Бақты ата мазары, ХVІІ-ХVІІІ ғ.ғ.; Қабыл ата кесенесі, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетҚызылқайың ауылынан солтүстікке қарай 800 м; оңтүстікке қарай 13 км.
3Су қыспақты мұнара, 1904 ж.қала құрылысы және сәулетСұлутөбе теміржол стансасы.
4Бәкі кесенесі, ХІХ ғ.; Тәжібай кесенесі, ХІХ ғ.; Мақұлтам кесенесі, ХІХ ғ.; Құлтан кесенесі, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетСұлутөбе ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 100 км.
5Теміржол вокзалы ғимараты, ХХ ғ.қала құрылысы және сәулетШиелі теміржол стансасы.
6Ыбырай Жақаевтың қабіріне қойылған ескерткіш, 1984 ж.қала құрылысы және сәулетЫбырай Жақаев ауылы, Ыбырай Жақаев көшесі.
7Нартай Бекежанов мемориалдық өнер музейі ғимараты, 1993 ж.қала құрылысы және сәулетНартай Бекежанов ауылы, Нартай Бекежанов көшесі, №5.
8Мұстафа Шоқай ескерткіші, 1998 ж.монументтік өнер құрылысыШиелі кентінің орталық алаңында.
9Оразай ишан кесенесі, ХVІІІ ғ.; Ахмет ишан кесенесі, ХХ ғ.киелі нысанСұлутөбе ауылынан оңтүстік-шығысқа 15; солтүстік-шығысқа қарай 100 км.
10Есабыз қабірі, ХХ ғ.киелі нысанБәйгеқұм ауылынан шығысқа қарай 5 км.
11Нәнсай қалашығы, орта ғасыр дәуірі; Жер асты жолы, уақыты белгісізархеология ескерткішіБала би ауылынан солтүстік-батысқа қарай 26, 15 км.
12Рабат-1 бекінісі, ХІV-ХVІ ғ.ғ; Рабат-2 бекінісі, ХІV-ХVІ ғ.ғ; Рабат-3 бекінісі, ХІV-ХVІ ғ.ғ; Рабат-4 бекінісі, ХІV-ХVІ ғ.ғ; Рабат-5 бекінісі, ХІV-ХVІ ғ.ғ; Тастөбе (Тазтөбе) қалашығы, орта ғасыр дәуірі; Мортық бекіністі мекені, Х-ХІV ғ.ғ.археология ескерткішіЖаназар батыр ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 17, 18, 20, 21, 26 км; батысқа қарай 26, 15 км.
13Қызылтам қалашығы, ХІІ-ХІХ ғ.ғ.; Ақтөбе қалашығы, VІІІ-ХІІІ ғ.ғ.археология ескерткішіЖансейіт ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 5, 8 км.
14Бестам қалашығы, Х-ХІV ғ.ғ.археология ескерткішіЖиделіарық ауылынан солтүстік-батысқа қарай 5 км.
15Сұлутөбе қалашығы, ХVІІІ-ХІХ ғ.ғ.археология ескерткішіСұлутөбе ауылынан солтүстікке қарай 2 км.

Қызылорда қаласы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
р/сЕскерткіштің атауыЕскерткіш суретіЕскерткіш түріЕскерткіштің орналасқан жері
1Бұрынғы қыздар приход училищесі ғимараты (қазіргі дүкен), 1878 ж.қала құрылысы және сәулетУчилище көшесі, №21.
2Теміржол вокзалы ғимараты, 1905 ж.қала құрылысы және сәулет
3Көркемсурет шеберханасы ғимараты, ХХ ғ.қала құрылысы және сәулетАхмет Байтұрсынов көшесі, №44.
4Асқар Тоқмағамбетов атындағы мәдениет орталығы ғимараты, 1959 ж.
қала құрылысы және сәулетҚазыбек би көшесі, №21.
5Қалалық атқару комитетінің ғимараты, ХХ ғ.қала құрылысы және сәулетЖелтоқсан көшесі, №18.
6Қалалық монша ғимараты, ХХ ғ.; Нартай Бекежанов атындағы қазақ академиялық музыкалық драма театрының ғимараты, 1985 ж.қала құрылысы және сәулетӘйтеке би көшесі, №10, №44А.
7Су қыспақты мұнара, 1905 ж.қала құрылысы және сәулетОрынбай Жанәділов көшесі.
8№ 5 магазин ғимараты, ХХ ғ.қала құрылысы және сәулетДінмұхаммед Қонаев пен Сұлтан Сүлейменов көшелерінің қиылысы.
9Облыстық әскери комиссариаттың шақыру пункті ғимараты (бұрынғы казарма), ХІХ ғ. аяғықала құрылысы және сәулетИса Токтыбаев-2 тұйығы, ғимарат №1.
10Транспорттық прокуратура ғимараты, 1905 ж.қала құрылысы және сәулетПривокзал тұйығы, №5.
11Теміржолшылар клубы ғимараты, 1924 ж.; Теміржол милициясы ғимараты (қазіргі «Ақмешіт» музейі), 1905 ж.қала құрылысы және сәулетЕркін Әуелбеков көшесі, №41, №8.
12Бауырластар бейіті, 1920 ж.қала құрылысы және сәулетИса Тоқтыбаев көшесі.
13Облыстық тарихи-өлкетану мұражайы ғимараты, 1953 ж.
қала құрылысы және сәулетМұхтар Әуезов көшесі, №20.
14Қаналы мешіті, ХІХ-ХХ ғ.ғ.қала құрылысы және сәулетАбай ауылынан солтүстікке қарай 35 км.
15Локомотив депо ғимараты, 1904 ж.қала құрылысы және сәулетӘбзәли Егізбаев көшесі, №38.
16Теміржол вокзалы ғимараты, 1905 ж.; Су қыспақты мұнара, 1905 ж.қала құрылысы және сәулетҚараөзек теміржол стансасы.
17№ 12 кесене, ХІХ ғ.қала құрылысы және сәулетАқжарма ауылынан солтүстік-батысқа қарай 7 км.
18Наурызбай мұнарасы, ХVІІІ-ХІХ ғ.ғ.қала құрылысы және сәулетҚарауылтөбе ауылынан солтүстікке қарай 4,5 км.
19Өшпес Даңқ мемориалы, 1975 ж.; Сыр бойының батырлары ескерткіші, 2006 ж.монументтік өнер құрылысыДінмұхаммед Қонаев көшесі.
20Ғани Мұратбаев ескерткіші, 1975 ж.монументтік өнер құрылысыОрталық стадионның алды.
21Асқар Тоқмағамбетов мүсіні, 1986 ж.монументтік өнер құрылысыАсқар Тоқмағамбетов атындағы мәдениет орталығының алды.
22Қорқыт ата кітабының 1300 жылдығына арналған ескерткіш, 2000 ж.монументтік өнер құрылысыІІІ ірілендірілген квартал.
23Әлия Молдағұлова мүсіні, 1977 ж.монументтік өнер құрылысы№ 112 мектеп ауласында, Әлия Молдағұлова көшесі.
24Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға қойылған белгі, 1980 ж.монументтік өнер құрылысыТасбөгет кенті, Шахмардан Есенов көшесі.
25Жалаңтөс Баһадүр ескерткіші, 2010 жмонументтік өнер құрылысыСұлтан Бейбарыс және Жібек жолы көшелерінің қиылысында.
26Бұқарбай Естекбайұлы ескерткіші, 2012 ж.монументтік өнер құрылысыҒани Мұратбаев көшесі, №72 Б.
27Саяси қуғын-сүргін құрбандарына арналған мемориалды ескерткіш, 1998 ж.монументтік өнер құрылысыАрай ықшам ауданы.
28Жанқожа Нұрмұхамедұлы ескерткіші, 2014 ж.монументтік өнер құрылысыТеміржол вокзалы маңында.
29Әбілдә Тәжібаев мүсіні, 2015 ж.монументтік өнер құрылысыНұрсұлтан Назарбаев даңғылы, №53 Д.
30Мұстафа Шоқай ескерткіші, 2018 ж.
монументтік өнер құрылысыЫбырай Жақаев көшесі.

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. Қызылорда облысы бойынша жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімін бекіту туралы