Қызылтас таулары

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Қызылтас таулары
Қызылтас таулары.jpg
Сарыарқаның шоқылар шоғырындағы Қызылтас таулары
Сипаттамасы
Тау жүйесі

Сарыарқа

Пайда болған кезеңі

Карбон, пермь, силур, девон

Аумағы

4 мың км²

Орналасуы

49°00′ с. е. 74°44′ ш. б. / 49.000° с. е. 74.733° ш. б. / 49.000; 74.733 (G) (O) (Я)Координаттар: 49°00′ с. е. 74°44′ ш. б. / 49.000° с. е. 74.733° ш. б. / 49.000; 74.733 (G) (O) (Я) (T)

Елдер

 Қазақстан, Қарағанды облысындағы Ақтоғай ауданының солтүстік-батысы

Қызылтас таулары (Қазақстан)
Montanya.svg
Қызылтас таулары
A.
Қызылтас.

Қызылтас тауларыСарыарқадағы аласа таулар мен биік шоқылар шоғыры.

Географиялық орны мен сипаты[өңдеу]

Қарағанды облысындағы Ақтоғай ауданының солтүстік-батысында. Қарқаралы тауларының оңтүстік-батысында 60 — 65 км жерде. Аумағы 4 мың км2. Солтүстігінде — Керегетас (1183 м), Сораң (1208 м), Қиматас (1247 м), шығысында — Берікқара (1099 м), Сарыжол (1153 м), Жантау (1217 м), Қызыладыр (1114 м), оңтүстігінде — Көрпетай (1226 м), Нұртай (1172 м), Жыланды (1195 м), орталығында — Ақшоқы (1153 м), Отар (1159 м), Қушоқы (1283 м), Ақкемер (1132 м) және осы таулардың жалпы атауымен аталған Қызылтас (1195 м), т.б. таулар мен шоқылар орналасқан. Оларды тауаралық аңғарлар мен өзен аңғарлары жеке-жеке тауларға бөліп тұрады. Беткейлері шатқал, сай, жыралармен тілімделген.

Геологиялық құрылымы[өңдеу]

Карбон кезеңінің гранит, гранодиорит интрузиялары аралас пермь, карбон, силур, девон свиталарынан түзілген.

Су торабы[өңдеу]

Қызылтас бұлақтарға бай. Олардан Нұра, Шерубайнұра, Жарлы, Тоқырауын, Жәмші өзендерінің жоғарғы салалары бастау алады.

Өсімдігі[өңдеу]

Беткейлерінде және тауаралық аңғарларда аласатаулық ашық қоңыр топырақ таралған. Оларда қайың, көктерек, тал шоқтары, әр түрлі астық тұқымдас шалғындар, сондай-ақ, бетегелі және жусанды-бетегелі қуаң далалық өсімдіктер өседі. Таулар төңірегі маусымдық жайылым және оның шалғынды тұстары шабындық ретінде пайдаланылады.[1][2]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
  2. Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5