Қынапты қурай

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Қынапты қурай
Қынапты қурай.jpg
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
Бөлімі: Гүлді өсімдіктер
Табы: Қос жарнақтылар
(unranked) Asterids
Сабы: Apiales
Тұқымдасы: Apiaceae
Кіші тұқымдасы: Apioideae
Тегі: Conioselinum
Түрі: C. vaginatum
Екі-есімді атауы
Conioselinum vaginatum
(Spreng.) Thell.
Синонимдері

Ligusticum vaginatum Spreng.
Conioselinum univittatum Turcz. ex H.Karst. & Kir.
Conioselinum tataricum Hoffm.

Қынапты қурай (лат. Conioselinum vaginatum) – шатыршагүлділер тұқымдасы, қурай туысына жататын көп жылдық өсімдік.

Ботаникалық сипаты[өңдеу]

  • Биіктігі 1 метрдей.
  • Сабағы көбінде біреу, жоғарғы бөлігінде тікенекті бұтағы бар.
  • Тамыры сым тәрізді, қысқа қиғаш тамыр сабақтарынан тарайды.
  • Жалпақ ромб тәрізді, жиекті 1-3 тамыр жапырақтары ұзын, домалақ сағақты, тақтасы жалаң, үшқұлақтана жұмыртқа тәріздене тілімделген, үшкір, ұзындығы 2-4 см. Сабақ жапырақтарының сағағы қысқа, түбіне қарай ұлғайып ұзын сабақорам жапыраққа айналады. Шатыры 15-20 тармақты, ені 6-10 см, орам жапырақсыз немесе түсіп қалатын 1-3 орам жапырағы болады, тармақтары қырлы, жалпақ жұмыртқа тәрізді шатыршасы 15-20 гүлді, күлтесі жасыл, кейде қызыл түсті, сирек түгі бар.
  • Жемісі эллипс тәрізді, ұзындығы 5-6 мм, жиектері өткір. Шілде айында гүлдеп, тамызда жеміс береді.

Өсетін жері мен таралуы[өңдеу]

Қынапты қурай Еуразия, Солтүстік Америка жерлерінде кездеседі. Қазақстанда Алтай тауларында, Жетісу Алатауы, Іле Алатауы және Күнгей Алатауында, Батыс Тянь-Шань жоталарының жайылмасында, бұталар арасында және орман жолақтарында өседі.

Емдік қасиеті[өңдеу]

Қынапты қурайдың тамыры мен тамыр сабағының құрамында - эфир майы, фталидтер, полиацетиленді қосылыстар, шөбінде және жемісінде - эфир майы, кумариндер, жоғары эфир қышқылы бар. Емдік мақсатта тамыры, тамыр сабағы және жапырағы пайдаланылып, ауруды басуға, қан айналымын жақсартауға, жүрекке түсетін ауыртпалықты азайтуға, қан қысымын төмендетуге, несеп айдауға қолданады. [1]

Тағы қараңыз[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5