Үйдене
| Үйдене өзені | |
|---|---|
| Сипаттамасы | |
| Ұзындығы | 103 км |
| Су алабының ауданы |
856 км² |
| Су алабы | Зайсан көлі |
| Су ағысы | |
| Бастауы | Сауыр-Тарбағатай жотасының солтүстік беткейіндегі бұлақтар |
| • Координаттары | 47°09′59″ с. е. 84°59′15″ ш. б. / 47.16639° с. е. 84.98750° ш. б. (G) (O) (Я) |
| Сағасы | Зайсан көліне |
| Орналасуы | |
| Ел | Қазақстан |
| Аймақ | Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы аумағында |
Үйдене, Жайдақ – Зайсан көлі алабындағы өзен
Географиялық орны
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы аумағында. Ұзындығы 103 км, су жиналатын алабы 856 км2.
Бастауы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Үйдене Сауыр-Тарбағатай жотасының солтүстік беткейіндегі бұлақтардан басталып, Зайсан көліне құяды.
Гидрологиясы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Аңғары жоғарғы бөлігінде тар (таулық), төменде, Зайсан (Жайсаң) қазаншұңқырында 0,4-1,5 км-ге кеңейеді. Өзен қар (50%), жаңбыр (25%) және жер асты (25%) суымен толығады. Су режимі бойынша көктем-жаз кезеңінде (наурыз-маусым) таситын өзендерге жатады. Ағынының 75-85%-ы су тасу, 10-25%-ы жазғы-күзгі сабалық (шілде-қараша), 2-5%-ы қысқы сабалық (желтоқсан-ақпан) кезеңдерінде өтеді. Суының минералдылығы су тасу кезеңінде 100-200 мг/л-ден жазғы-күзгі және қысқы сабалық кезеңдерде 300-700 мг/л-ге дейін өзгереді. Көп жылдық орташа су ағымы Зайсан қаласының тұсында 3,76 м3/с. Орташа лайлылығы жоғарғы ағысында 25 г/м3-ден төменгі ағысында 100 г/м3-ге дейін өзгереді. Өзен негізінен егін суаруға пайдаланылады. Өзенде Үйдене бөгені салынған.[1]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ "Қазақ энциклопедиясы", 9 том