Үлбі өзені

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Үлбі өзені
Ulba v Ust-Kamenogorske.JPG
Сипаттамасы
Ұзындығы 156 км
Су алабының
ауданы
4990 км²
Су алабы Ертіс алабы
Су ағысы
Бастауы Тихая және Күркіреуік өзендерінің косылған жері
 • Координаттары 50°17′07″ с. е. 83°22′58″ ш. б. / 50.28528° с. е. 83.38278° ш. б. / 50.28528; 83.38278 (G) (O) (Я) (T)
Сағасы Ертіс өзені
 • Координаттары 49°57′03″ с. е. 82°34′58″ ш. б. / 49.95083° с. е. 82.58278° ш. б. / 49.95083; 82.58278 (G) (O) (Я)Координаттар: 49°57′03″ с. е. 82°34′58″ ш. б. / 49.95083° с. е. 82.58278° ш. б. / 49.95083; 82.58278 (G) (O) (Я) (T)
Орналасуы
Ел ҚазақстанҚазақстан Қазақстан
Аймақ Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданы

Үлбі - Ертіс алабындағы өзен.

Географиялық орны[өңдеу]

Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы Күркіреуік (Громотуха) саласын қоса алғанда 156 км. Су жиналатын алабы 4990 км2.

Бастауы[өңдеу]

Тихая және Күркіреуік өзендері бір-біріне қосылған жерден «Үлбі» деп аталады. Орталық Алтайдағы Иванов жотасы беткейінен басталып Ертіс өзеніне кұяды.

Гидрологиясы[өңдеу]

Аңғары тік жарлы, Үлбі өзенінің жоғарғы ағысы шатқалды, ені 400 м. Еріген қар, жауын-шашын суларымен толығады. Жылдық су қоры 78,3%-ы сәуір - шілдеде, 15,2%-ы тамыз - қарашада, 6,5%-ы желтоқсан - наурызда өзен арнасымен ағып өтеді. Суының минералдылығы су тасу кезеңінде 100 - 300 мг/ л-ден сабасына түскенде 500 - 700 мг/л-ге дейін өзгереді. Көп жылдық орташа су өтімі құйылысынан 10 - 151 км жоғарыда 102 м3/с. Лайлылығы жоғарғы ағысында 50 г/м3-ден төменгі ағысында 200 г/м3-ге дейін өзгереді. Көп жылдық орташа тасынды өтімі 8,2 кг/с. Өзен бойында шағын Хайрузов, Тишин, Үлбі СЭС-тері салынған. Риддер, Өскемен қалалары осы өзен бойында.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Атамекен Географиялық энциклопедия. Алматы 2011 ISBN 9965-893-70-5