Үлкен мешіт және Дивриги ауруханасы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Үлкен мешіт және Дивриги ауруханасы
(түр. Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası)
DivrigiUluCami (2006).jpg
Ел

Түркия

Қала

Дивриги

Статусы

ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері

Сәулет стилі

Селжүк сәулеті

Жобаның авторы

Ахмед шах

Соғушы

Хюррем шах бин Мугис Эль-Хилали

Құрылысы

1228—1229

Қолданылған материал

тас

Үлкен мешіт және Дивриги ауруханасы (түр. Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası) — ХІІІ ғасыр мешіті мен Дивриги ауруханасын қамтитын үлкен сәулет кешені, 1985 жылы ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік Мұра Тізіміне енгізілді.[1] Түркияның Дивриги қаласында орналасқан.

Тарихы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Divrigi Mosque from Kale1.jpg

Мешітті 1229 жылы Менгучак әмірі Ахмет Шах салған, ал оның әйелі Мелике Турхан Мелек аурухана ашқан. Бұл Анадолыдағы ең көне кешен. Мешіт тастардан тұрғызылған және Осман сәулет стиліндегі ең маңызды ескерткіштердің бірі болып саналады. Ол 1071 жылы Манцикерт шайқасында түріктердің Византия империясын жеңуі құрметіне салынған. Бас сәулетшісі - Хюррем шах бин Мугис Эль-Хилали.[2] Бұл ғимарат әлі күнге дейін әлемдегі ислам сәулет өнерінің ерекше үлгілерінің бірі болып қала береді. Дивриги мешіті 15, 19 және 20 ғасырларда қалпына келтірілгеніне қарамастан, жөндеу жұмыстары ғимараттың тұтастығын бұзбады.[3]

Архитектурасы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Мешіт цитадельдің оңтүстігінде, қазіргі қаланың маңында орналасқан. Кешен ашық сары тастан салынған. Алыстан михраб күмбезінің үстіндегі сегіз бұрышты конус төбесі көрінеді, мешіт пен аурухана солтүстіктен-оңтүстікке бағытталған. Мешіттің ішкі ауласының орнына ғимараттың бүкіл ұзындын қамтитын бес дәліз бар.

Divrigi Darussifa entrance.JPG

Аурухана кешеннің оңтүстік бетінің үштен бірін алады, ол батыс қабырғадағы арка порталының ішінде орналасқан кішкене есіктен кіреді. Портал аурухана қабырғаларының жанындағы мешіттің қабырғаларынан жоғары биіктікке көтеріліп, батыс қасбетінде басымырақ келеді. Портал аурухана қабырғасынан шығып тұрған бір-бірінің ішінде орналасқан екі сәл иілген аркадан тұрады. Аркалардың ішінде тікбұрышты ойық бар, онда орналасқан орталық есік күрделі рельефті декормен қоршалған, оның үстінде ортасында бағанасы бар үлкен тікбұрышты терезе орналасқан.

Жоспар бойынша ауруханада жабық медресе бар. Ол төрт айваннан және екі қабатты бөлмелерден тұрады. Аурухана ішіндегі қоймаларда да күрделі оюлар бар. Мешіт ауруханаға қарағанда үлкен, бірақ онша күрделі емес, дегенмен ол күрделі де көрнекті оюлармен безендірілген. Мешіттің батыс және солтүстік екі порталдары бар, екеуі де әсем. 1241 жылы шығыс жағында Селжүк стиліндегі портал салынып, кейін ол терезеге ауыстырылды.

Қазіргі уақытта кіруге болатын мешіттің батыс кіреберісі негізінен тікбұрышты, тұрақты өрнектелген бедерлері бар. Ортасында кеңірек есіктің үстінде орнатылған кішкене дөңгелек арка бар. Солтүстік портал - бұл мешіттің негізгі кіреберісі. Онда сұлтан Алаеддин Кейкубад пен құрылысшы Ахмет Шахқа арналған арнау жазулары бар. Аурухананың негізгі кіреберісі сияқты, бұл портал да керемет шеберлікті көрсететін күрделі оюлармен көмкерілген. Порталдың әр түрлі бөліктері бір-бірімен байланысты емес; шын мәнінде, олардың барлығы әшекейленгендіктен, олар бір-бірімен назар аудару үшін бәсекелескендей.[4]

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. https://www.antalyahomes.ru/mirovoe-nasledie-unesco-v-turtsii Мировое Наследие ЮНЕСКО на Территории Турции
  2. https://summerhomes.com/ru/mirovoe-kulturnoe-nasledie-velikaya-mechet-bolnica-divrigi Мировое культурное наследие: Великая мечеть и больница Дивриги
  3. http://islam.ru/news/2020-02-10/57384 Необычная мечеть Дивриги привлекает все больше туристов
  4. http://archnet.org/sites/1924/publications/4859 Divrigi Ulu Camii ve Darüşşifası