Мазмұнға өту

Үммүгүлсім

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Үммүгүлсім
араб.: أمّ كلثوم‎
Сурет
Үммүгүлсім, 1947 жыл
Негізгі ақпарат
Туған кездегі есімі

Фатима Ибрахим ас-Сайед эль-Бентальги

Туған күні

4 мамыр 1904 (1904-05-04)

Туған жері

Тамай ез-Захайра, Сельбелауейн, Дакһалия, Мысыр хедивирлігі

Қайтыс болған күні

3 ақпан 1975 (1975-02-03) (70 жас)

Қайтыс болған жері

Каир, Мысыр

Белсенділік жылдары

1923–1973

Мемлекет

 Мысыр

Мамандықтары

әнші , актриса

Дауыс түрі

Контральто

Жанрлары

Мысыр музыкасы, Классикалық музыка

Лейблдері

Odeon, Parlophone, His Master's Voice, Cairophon, Sono Cairo, Mazzika, EMI Classics, EAC Records

Марапаттары

Ніл ордені, Мысырдың Құрмет ордені, Республика ордені

Үммүгүлсім

Үммүгүлсім (араб.: أم كلثوم‎, шын аты — Фатима Ибрахим ас-Сайед эль-Бентальги, (араб.: فاطمة بنت إبراهيم السيد البلتاجي‎); 4 мамыр, 1904, Тамай ез-Захайра, Мысыр — 3 ақпан 1975, Каир, Мысыр) — мысырлық әнші және киноактриса.

Оған «Каукаб аль-Шарк» (мысырлық арабша: كوكب الشرق, сөзбе-сөз аударғанда «Шығыс планетасы») құрметті атағы берілді.[1] Таяу Шығыста және одан тыс жерлерде ерекше танымал Үммүгүлсім — туған елі Мысырдың ұлттық иконасы; ол «Мысырдың дауысы»[2][3] және «Мысырдың төртінші пирамидасы» атағына ие болды.[4][5] 2023 жылы Rolling Stone журналы Үммүгүлсімді барлық заманның 200 ең ұлы әншісі тізімінде 61-орынға қойды.[6][7]

Ол Мысыр мен күллі араб әлемінің XX ғасырдағы ең көрнекті әншісі ретінде кеңінен мойындалған. 1975 жылы Каир қаласында өткен оның жаназа рәсіміне 4 миллионнан астам адам қатысты. Бұл — Мысыр тарихындағы ең ауқымды халық шоғырлануы және әлемдік тарихтағы ең ірі қаралы жиындардың бірі.

Мысырдың Дакһалия уәлаятындағы Тамай әл-Захайра ауылында дүниеге келген өнерпаз бала күнінен бастап әкесімен бірге діни әндерді орындау арқылы музыка әлеміне қадам басқан. Ол кезде ауылдық жерлерде қыз балалардың ән айтуы әдепсіздік саналып, қоғам тарапынан қабылданбағандықтан, әкесі оны алғашында ұл балаша киіндіріп жүрген.[8][9] 1920 жылдардың басында Каирге қоныс аударып, оның шығармашылық жолы толықтай шарықтау шегіне жетті. Өнер иесі Ахмед Рами сынды атақты ақындармен, сондай-ақ Мұхаммед әл-Касабги, Закария Ахмед, Риад әл-Сунбати, кейінірек Балих Хамди мен Мұхаммед Абдель Вахаб сияқты білікті композиторлармен тығыз шығармашылық байланыста жұмыс істеді.[10]

Қуатты контральто дауысымен, ерекше орындаушылық шеберлігімен және әсерлі өнерімен ерекшеленген ол онжылдықтар бойы мысырлық араб тіліндегі және жалпы араб әні әлемінде теңдесі жоқ билік құрды.[11] Ол ұзақ, музыкалық әрі мазмұндық тұрғыдан күрделі әндерді орындауымен, сондай-ақ діни әндер мен классикалық араб поэзиясын шырқауымен әйгілі болды. 1920–1970 жылдары белсенді шығармашылықпен айналысқан Үммүгүлсім бүгінгі күнге дейін кеңінен танымал жүздеген әндерді орындады, олардың қатарында «Ya Laylat al-Eid», «Wallāh Zamān», «Yā Silāḥī», «Inta Omri», «Al Atlal», «Alf Laila wa Laila», «Seret El Hob» және «Rubaiyat Omar Khayyam» бар. Кино саласында Үммүгүлсім «Weddad» (1936) пен «Sallama» (1945) фильмдерін қоса алғанда, алты кинотуындыға түскен.[12]

Үммүгүлсімнің музыкасы мен қоғамдық келбеті елінің ауылдық, жұмысшы тап түбірінен және классикалық мысырлық дәстүрлерден бастау алған шынайы мысырлық өнер ретінде қабылданды.[13][14] Ол өз атақ-даңқын мысырлық бірегейлікті дәріптеу үшін пайдаланды. Әсіресе 1967 жылғы соғыстан кейін ол көрнекті ұлттық рөл атқарып, «Соғыс мүддесі үшін өнер» ұранымен Мысырдың әскери күш-жігеріне қаражат жинау мақсатында түрлі араб және еуропалық елдерде концерттер берді. Бұл іс-әрекетін 1973 жылғы соғыс қарсаңына дейін жалғастырды. Денсаулығына байланысты 1973 жылғы соғыстағы жеңіс салтанатында жеңіс әнін шырқай алмағанымен, ол соғыста жараланғандарға барып, мерекелік шараларға қатысты және ұлт алдындағы еңбегі үшін Президент Әнуар Садаттан алғыс хат алды.

Ол қазіргі Мысыр тарихындағы ең ықпалды әнші болып қала береді.[15][16] 2025 жылы оның өмірден озғанына 50 жыл толуына орай халықаралық деңгейде ауқымды еске алу шаралары өтті.[17][18] Каир қаласында Үммүгүлсімнің мұражайы орналасқан, онда келушілер оның жеке заттарымен танысып, өнер жолы туралы мағлұмат ала алады. Оның шығармалары әлі күнге дейін эфирден беріліп, зерттеліп келеді, ал өзі бүгінгі күнге дейін аса ықпалды мәдени икона болып қала беруде.[19][20]

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. ↑ Egypt's Umm Kulthum hologram concerts to take place at the Abdeen Palace on November 20,21. Egypt Today. (14 November 2020). Тексерілді, 4 ақпан 2021.
  2. ↑ Danielson Virginia Umm Kulthum: A Voice Like Egypt University of Chicago Press, 1997. — ISBN 978-0-226-13612-7
  3. ↑ Danielson, Virginia (1996). "Listening to Umm Kulthūm". Middle East Studies Association Bulletin 30 (2): 170–173. doi:10.1017/S0026318400033976. ISSN 0026-3184. JSTOR 23061883.
  4. ↑ Umm Kulthoum, the fourth pyramid. Мұрағатталған 21 ақпанның 2018 жылы. Тексерілді 7 шілденің 2025.
  5. ↑ Umm Kulthum, homage to Egypt's fourth pyramid. Qantara.de – Dialogue with the Islamic World. (September 2008). Басты дереккөзінен мұрағатталған 3 қазан 2016. Тексерілді, 7 шілде 2025.
  6. ↑ Rolling Stone Magazine named iconic singer Om Kolthoum among the greatest 200 singers of all time. Egypt Today. (8 January 2023). Тексерілді, 7 шілде 2025.
  7. ↑ "The 200 Greatest Singers of All Time" (in en-US). Rolling Stone. 1 January 2023. https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-singers-all-time-1234642307/umm-kulthum-1234643089/. Retrieved 15 August 2023.
  8. ↑ Danielson, Virginia L. (10 December 2025). "Umm Kulthum Egyptian musician". Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/biography/Umm-Kulthum-Egyptian-musician.
  9. ↑ "Umm Kulthum". Britannica Kids. https://kids.britannica.com/students/article/Umm-Kulthum/631745#:~:text=When%20he%20noticed%20Umm%20Kulthum's%20strong%20voice%2C,a%20disreputable%20occupation%2C%20especially%20for%20a%20female..
  10. ↑ Faber, Tom. 'She exists out of time': Umm Kulthum, Arab music's eternal star  (ағыл.), The Guardian (28 ақпан 2020). Тексерілді 7 қаңтардың 2026.
  11. ↑ Dabbousi, Souria Umm Kulthum Ranked as One of the Greatest Singers of All Time - (ағыл.). Arab America. (25 қаңтар 2023). Тексерілді, 7 қаңтар 2026.
  12. ↑ Spotify – Web Player (ағыл.). Spotify. Тексерілді, 7 қаңтар 2026.
  13. ↑ Remembering Umm Kalthoum: The grand dame of Arab singing - Music - Arts & Culture. Ahram Online. Тексерілді, 7 қаңтар 2026.
  14. ↑ El-Etreby, Ramy The Egyptian Diva Who Connected Me to My Ancestors | Essay (ағыл.). Zócalo Public Square. (15 мамыр 2025). Тексерілді, 7 қаңтар 2026.
  15. ↑ Beardsley, Eleanor. 50 years after her death, Paris pays homage to Egyptian singer Umm Kulthum  (ағыл.), All Things Considered, NPR (7 February 2025). Тексерілді 7 қаңтардың 2026.
  16. ↑ Umm Kulthum: The Voice of Egypt Who Shaped Arab Music Forever (ағыл.). (30 сәуір 2025). Тексерілді, 7 қаңтар 2026.
  17. ↑ A Timeless Voice: Anghami Honors Umm Kulthum's Enduring Legacy 50 Years Since Her Passing (ағыл.). mdlbeast.com. Тексерілді, 7 қаңтар 2026.
  18. ↑ The enduring legacy of Umm Kulthum (ағыл.). thenational.shorthandstories.com. Тексерілді, 7 қаңтар 2026.
  19. ↑ Umm Kulthum: the legacy of a female Arab artist and leader (ағыл.). The Creative Process. (7 маусым 2020). Тексерілді, 7 қаңтар 2026.
  20. ↑ 50 years on, Umm Kulthum is still the voice of the Arab world - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 (ағыл.). www.al-monitor.com. Тексерілді, 7 қаңтар 2026.
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Үммүгүлсім&oldid=3653479» бетінен алынған