Үш дене туралы есеп
.gif)
Үш дене туралы есеп — классикалық механикада бастапқы орындары мен жылдамдықтары белгілі болған үш материялық нүктенің бүкіл әлемдік тартылыс заңы мен қозғалыс заңдарына сәйкес келетін алдағы траекторияларын анықтау.
Бұл N-дене туралы есептің жеке жағдайы болып келеді. Екі дене туралы есепке қарағанда, үш дене туралы есептің жалпы аналитикалық шешімі жоқ; яғни олардың орындарын белгілейтін нақты бір формуланы табуға болмайды.
Тарихи тұрғыдан, Жер, Ай және Күннің қозғалысын бұл есептің ең көп қарастырылатын нақты мысалы ретінде келтіруге болады.[1]
Егер де үш дененің біреуі қалған екі денеден массасы бойынша анағұрлым кіші болса, бұл жағдайда үш дене туралы есептің шектелген түрі орын алады. Мұндай есептің мысалы Жер мен Айдың арасында ұшқан ғарыш кемесінің, не болмаса Күн мен Юпитер арасында айналған астероидтың қозғалысы бола алады. Осы сияқты есептер теориялық тұрғыдан оңайырақ талданады.
Үш дене туралы есеп алғаш рет Исаак Ньютонның 1687 жылы шығарған Табиғат философиясының математикалық қағидалары атты еңбегінде қарастырылды деуге болады.
