Әдебиеттану саласының терминдері

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Қазақстан Республикасы Өкіметінің жанындағы Мемлекеттік терминологиялық комиссияның мәжілісінде бекітілген терминдер. 2003 жылғы 2 шiлдедегi және комиссияның 2003 жылғы 24 желтоқсандағы мәжiлiсiнде бекiтiлген терминдер.

Терминдер[өңдеу]

Қазақша Русский
автор бейнесi образ автора
автор ойы замысел автора
автор сөзi авторская речь
авторлық дана авторский экземпляр
авторлық аударма авторизованный перевод
авторлық баяндау авторское повествование
авторлық қаламақы авторский гонорар
авторлық қолжазба авторская рукопись
авторлық қолтаңба авторский автограф
авторлық мәтiн авторский текст
авторлық түпнұсқа авторский оригинал
авторлық түсiнiктеме авторский коментарий
автоэпиграмма автоэпиграмма
ағартушылық реализм просветительский реализм
азаматтық лирика гражданская лирика
айтыс айтыс
айтысу поэтическое состязание
академиялық басылым академическое издание
академиялық стиль академический стиль
ақын акын, поэт
ақындық өлең поэтический стих
александрия өлеңi александрийский стих
алтыбуынды өлең шестислоговый стих
араб әдебиетi арабская литература
арабтану арабистика
аралас ұйқас витая рифма, смежная рифма
арнау посвящение
арнау өлең песня-посвящение
ассонанс ассонанс
астарлы сөз подтекст
аударма перевод
аударма теориясы теория перевода
ауыз әдебиетi устная литература
әдеби литературный
әдеби ағым литературное течение
әдеби бағыт литературное направление
әдеби байланыс литературная связь
әдеби әдiс метод литературы
әдеби жанр түрлерi разновидности литературного жанра
әдеби манифистер литературные манифесты
әдеби мектеп литературная школа
әдеби мұра литературное наследие
әдеби норма литературная норма
әдеби пародия литераторная пародия
әдеби процесс литературный процесс
әдеби сипат литературный характер
әдеби сценарий литературный сценарий
әдеби тiлден тыс лексика внелитературная лексика
әдеби тип литературный тип
әдеби үйiрмелер литературные кружки
әдеби шарж литературный шарж
әдеби шығарма тiлi язык литературного произведения
әдеби шығармадағы мазмұн мен түр содержание и форма в литературном произведении
әдеби-драмалық редакция литературно-драматическая редакция
әдебиет жанры жанр литературы
әдебиет пәнi предмет литературы
әдебиет тарихы история литературы
әдебиет тектерi литературные роды
әдебиет теориясы теория литературы
әдебиет түрлерi виды литературы
әдебиеттiң қоғамдық мәнi общественное значение литературы
әдебиеттiң көркемдiк мәнi художественное значение литературы
әдебиеттiң тәрбиелiк мәнi воспитательное значение литературы
әдебиеттiң халықтығы народность литературы
әдебиеттану библиографиясы литературоведческая библиография
әдебиеттану терминi литературоведческий термин
әдебиеттану терминологиясы терминология литературоведения
әдебиеттануға кiрiспе введение в литературовведение
әдебиеттанудағы библиографиялық әдiс библиографический метод в литературоведении
әдебиеттанушы литературовед
әдебиеттегi тарихилық историзм в литературе
әдебиеттегi уақыт время в литературе
әдебиетшi литератор
әлемдiк әдебиет всемирная литература
әлеуметтiк лирика социальная лирика
әлеуметтiк-тұрмыстық эпос социально-бытовой эпос
ән песня
ән өлеңi песенный стих
әңгiме рассказ
әңгiме жанры жанр рассказа
әңгiмелеушi сказитель
әңгiмешi рассказчик
әуен мелодия
бiрыңғай ұйқас однородная фирма
байланысу типтерi типы связи
байырғы сөз исконное слово
бақсы баксы
бақсы сарыны песнопение баксы
балалар әдебиетi детская литература
балалар фольклоры детский фольклор
баллада баллада
баллада шумағы балладная строфа
барабар мағына адекватное значение
бард бард
бармақ бармак
бата благославение
бата сөз слово благословения
батырлық ертегiлер героические сказки
батырлық өлеңдер героические стихи
батырлық эпос героический эпос
бахшы бахши
баяндама доклад
баяндамашы докладчик
баяндау әдiсi метод повествования
баяндаушы повествователь
баяндаушы бейнесi образ повествователя
бәдiк бадик
бейiмделген мәтiн адаптированный текст
бейiмделу теориясы теория адаптации
бәйiт бейт
бейнелi сөз образная речь
бейнелеу әдiсi метод изображения
бейнелеу құралдары изобразительные средства
бейнелеу өнерi изобразительное искусство
бейтарап стиль нейтральный стиль
беллетрист беллетрист
беллетристика беллетристика
бесiк жыры колыбельная песня
бестселлер бестселлер
беташар беташар
би әндерi плясовые песни
библиографиялық анықтама библиографический справочник
библиографиялық басылым библиографическое издание
библиографиялық жылнамалар библиографические альманахи
библиографиялық құралдар библиографическое пособие
библиографиялық сiлтеме библиографическая ссылка
библиографиялық шолу библиографический обзор
библиографиятану библиографоведение
бүркеншiк ат (есiм) псевдоним
буын екпiнi слоговое ударение
буын жiгi слогораздел
буын жазу слоговое письмо
буын тiлдерi слоговые языки
бұрмалау искожение
веймар классицизмi веймарский классицизм
водевиль водевиль
газет жанрлары газетные жанры
герменевтика герменевтика
ғазал газал
ғаклия гаклия
ғашықтық эпос любовный эпос
ғибрат өлең песня-настовление
ғылыми басылым научное издание
ғылыми стиль научный стиль
ғылыми фантастика научная фантастика
ғылыми-фантастикалық әдебиет научно-фантастическая литература
дастан дастан
дәйексөз цитата
декаданс декаданс
дәстүр традиция
диалогия диалогия
дидактикалық әдебиет дидактическая литература
дидактикалық поэзия дидактическая поэзия
дикторлық мәтiн дикторский текст
драматург драматург
драматургия драматургия
екiұштылық двусмысленность
елiктеу подражение
еркiн аударма вольный перевод
еркiн өлең вольный стих
еркiн сөз непринужденная речь
ертегi сказка
ертегi жанры жанр сказка
ертегiге кiрiспе присказка
ертегiлiк проза сказочная проза
ертегiлiк эпос сказочный эпос
естiрту естирту, песня опевещение
естелiктер воспоминания
еуропа поэтикасы европейская поэтика
жазбаша сөз письменная речь
жазушы стилi стиль писателя
жазушы тiлiнiң сөздiгi словарь языка писателя
жай метафора простая метафора
жай ұйқас простая метафора
жаңашылдық новаторство
жанр жанр
жанр поэтикасы поэтика жанра
жанр тұтастығы жанровое единство
жаңылтпаш скороговорка
жарапазан жарапазан
жар-жар жар-жар
желдiрме желдирме
жетiм жол одиночная строка
жетiм ұйқас одиночная рифма
жетi-сегiз буынды өлең семи-восмислоговый слух
жоқтау причитание
жолжазба очерк путевой очерк
жолма-жол аударма построчный перевод
жүйелi зерттеу Системное исследование
жұбату песня-утешение
жұмбақ загадка
жұмбақ айтыс жумбак айтыс
жұмбақ өлең жумбак олен
жыр жыр, эпос
жырау жырау,вещий певец, оракул, жрец
жыршы сказитель эпоса
классикалық әдебиет классическая литература
комедия жанры комедийный жанр
композиция композиция
көңiл-күй лирикасы лирика настроении
көне түркiлiк әдеби тiл древнетюрский литературный язык
көне эпос архаический эпос
көнерген сөз устаревшие слова, архаизм
көрермен зритель
көркем аударма художественный перевод
көркем әдiс художественный метод
көркем әдебиет художественная литература
көркем әдебиет стилi стиль художественной литературы
көркем әдебиет тiлi язык художественной литературы
көркем очерк художественный очерк
көркем өнер художественное искусство
көркем проза художественная проза
көркем проза жанрлары жанры художественной прозы
көркем тiл художественный язык
көркем туынды художественное произведение
көркем шығармашылықты кешендi зерттеу комплексное изучение художественного творчества
көркемдiк деталь художественная деталь
көркемдiк қиял хдожественный вымысел
көркемдiк монтаж художественный монтаж
көркемдiк мұра художественное наследие
көркемдiк түр художественный вид
көркемдiлiк художественность
көркемдеушi редактор художественный редактор
көшпелi сюжет бродячий сюжет
күй кюй
күнделiк дневник
кiтаби ақын книжный поэт
кiтаби стиль книжный стиль
қайталама ұйқас повторная рифма
қайым айтыс кайым айтыс
қайым өлең кайым олен
қара өлең кара олен
кейiпкер персонаж
қисса кисса
қиял-ғажайып ертегiлер волшебные сказки
қыстырма новелла вставная новелла
либретто либретто
лингвистикалық әдебиет лингвистическая литнратура
лирикалық проза лирическая проза
лирикалық шегiнiс лирическое отступление
лиро-эпос жанры лиро-эпический жанр
магиялық поэзия магическая поэзия
мадақ өлең величальная песня
мазмұн мен түр тұтастығы единство содержания и формы
мақала рецензия
мақам мукам
мақтау өлең хвалебный стих, ода
манасшы манасчи
мәйек сөз стержневое слово
мелодрама мелодрама
мемуар мемуар
мәнер манера
мәнерлеп сөйлеу выразительная речь
мәнерлеп сөйлеу құралдары выразительные средства речи
меңзем синекдоха
метатеза метатеза
метафоралану метафоризация
метафоралық эпитет метафорический эпитет
метафраза метафраза
метрикалық өлең құрылысы метрическое стихосложение
миф миф
мифология мифология
мифологиялық бейнелер мифологические образы
мифологиялық мектеп мифологическая школа
мифологиялық поэзия мифологическая поэзия
мифологиялық сана мифологическое мышление
мифологиялық эпос мифологический
мифтiк теория мифическая теория
мифтiк уақыт мифическое время
мифтiк уақыт мифическое понятие
монологтық толғау монологическая речь
мысал өлең басенный стих
мысалшы баснописец
мысыр жазуы египетское письмо
мысыртану египтология
назым назым
нақтылы мағына конкретное значение
нақыл сөз афоризм, нақыл сөз
наурыз өлеңдерi наурыз өлең
нәзира назира
нысан объект
он бiр буынды өлең одиннадцатисложный стих
он үш буынды өлең тринадцатисложный стих
өлең еркiндiгi стихотворная вольность
өлең сөз стихотворная речь
өлең сөздiң музыкалық теориясы музыкальная теория стихосложения
өлең тасымалы перенос в стихе
өлең хат письмо-песня
өмiрбаяндық жанр биографический жанр
өмiрбаяндық роман автобиографический роман
өнердегi бейнелiк образность в искусстве
өнертану искусствоведение
өнертаным искусствознание
өтiрiк өлең песня-небылица
пiкiр мнение
парадокс парадокс
парнас парнас
пегас пегас
перифраз перифраз
поэма-памфлет поэма-памфлет
поэтикалық лексика поэтическая лексика
психологиялық роман психологический роман
психологиялық талдау психологический анализ
реализм реализм
роман роман
романдық эпос романический эпос
роман-памфлет роман-памфлет
романс романс
романтика романтика
романшы романист
роман-эпопея роман-эпопея
сал-серi сал-серэ
санамақ считалка
сандық өлең құрылысы количественное стихосложение
сапалық өлең құрылысы качественное стихосложение
сапфо өлеңi сапфический стих
сапфо шумағы сапфическая строфа
сарапшы эксперт
сарын мотив
сатиралық миниатюра сатирическая миниатюра
саяси-әлеуметтiк өлең социально-политическое стихотворение
саяси-әлеуметтiк поэзия социально-политическая поэзия
сегiз тармақ сегиз тармак, восмистрочник
сегiзаяқ восмистишие,сегизаяк
серi серэ
серiлiк роман рыцарский роман
серенада серенада
силлабикалық өлең құрылысы силлабическое стихосложение
силлабо-тоникалық өлең силлабо-тоническое стихосложение
символизм символизм
сипаттау описание
сонет сонет
сөз әдебi речевой этикет
сөз әуездiлiгi мелодика речи
сөз мәдениетi культура речи
сөз тапқырлық острословие
сөзбе-сөз аударма дословный перевод
сұхбаттасушы собеседник
сценарий сценарий
сықақ сатира
сын критика
сыншы критик
сыншыл реализм критический реализм
сыныптау классификация
сюжет желiсi линия сюжета
табиғат лирикасы пейзажная лирика
тақпақ такпак, декламация
тақпақтап оқу декламировать
тақырыптама тематика
тақырыптық жоспар тематический план
тақырыптық шолу тематический обзор
таңдамалы избранное
таңдамалы шығармалар избранное сочинения
тарихи аңыз историческое предание
тарихи жыр исторический эпос
тарихи мектеп историческая школа
тарихи өлең историческая песня
тарихи проза историческая проза
тарихи шығарма историческое сочинение
тармақ жол строка
тартыс конфликт
тезис тезис
тек род
тәмсiл притча
терме терме
типология типология
типология типология
типологиялық байланыс типологическая связь
типологиялық әдiс типологический метод
толғау толгау
тоникалық өлең құрылысы тоническое стихосложение
тосын мағына оккозиональное значение
тосын сөз окказионализм
төрт тармақ четворостишие
төрт тармақ катрен
трагикомедия трагикомедия
түйiн резюме
түйдек тирада
түпбейне прообраз
түр вид
тура мағына прямое значение
түркiтану тюркология
түркизмдер туркизмы
тұрақты эпитет устойчивый, постоянный эпитет
тұрмыс жырлары бытовые песни
тұрмыс-салт өлеңдері обрядовые песни
тұрмыс-салт поэзиясы обрядовая поэзия
тұрмыстық лексика бытовая лексика
тұрмыстық пародия бытовая пародия
уәждi ауытқу мотивированное отклонение
уәждеме мотивировка
үйлесiмсiздiк дисгармония
ұғымдық категория понятийная категория
ұжымдық шығармашылық колликтивное творчество
ұйқасты проза рифмованная проза
ұлғайған метафора развернутая метафора
фантастика фантастика
фантастикалық әдебиет фантастическая литература
фантастикалық роман фантастический роман
фарс фарс
философиялық лирика философская лирика
философиялық поэма философская поэма
философиялық роман философский роман
финал финал
фольклолық хикаят фольклорный хикаят
фольклор фольклор
фольклордағы сюжет сюжет в фольклоре
фольклордық әдiс метод фольклора
фольклорлық театр фольклорный театр
фольклорлық дәстүр фольклорная традиция
фольклорлық ойжосық фольклорное мышление
фольклорлық өнер фольклорное искусство
фольклортану фольклортану
фольклортанушы фольклорист
фразеологиялық орам фразеологический оборот
хайуанаттар туралы ертегiлер сказки о животных
халық ақыны народный акын
халық шығармашылығы народное творчество
халықтық драма народная драма
халықтық өлең құрылысы народное стихосложение
халықтық этимология народная этимология
хамса хамса
циклдiк эпос циклический эпос
шұбыртпалы ұйқас смешанная, развернутая рифма
эпистолярлық жанр эпистолярный жанр
эпистолярлық өлең эпистолярный стих

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]

Әдебиеттану саласының терминдері