Әділ сауда

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Әділ сауда (ағылш. Fair Trade) — халықаралық еңбектің, экологиялық және қоғамдық реттелудің, сондай-ақ қоғамдық-саяси қатынастағы таңбаланған және таңбаланбаған тауарлардың, қолөнер еңбегінен бастап ауыл шаруашылық өнімдерінің әділ үлгісін қолдайтын, арнайы ұйымдастырылған қоғамдық қозғалыс. Соның ішінде, бұл қозғалыс дамушы елдердің дамыған елдерге арналған экспортына көп мән береді.

Әділ сауданың өнімдері

Әділ сауда тақырыбындағы талқыланатын басты мәселе — әділ сауданың «әділ емес» екендігі жөніндегі сыни көзқарастар болып табылады. Әділ сауданың қағидаларын қолдаушылардың айтуы бойынша, тауар бағасының тұрақсыздығы көптеген дамушы елдердің ең төменгі күнкөріс деңгейін қамтамасыз ете алмайды, осылайша олар қолайсыз жолмен қарыз алуға мәжбүр болады. Сондай-ақ әділ сауданы жақтаушылардың ойынша, нарықтағы бағалар өндірістің экологиялық және әлеуметтік компоненттен құралған ақиқатты құнын көрсете алмайды. Ал, әділ сауда осындай мәселелерді шешуде экономикалық дамуға мүмкіндік беретін, дамушы елдердегі өндірушілер мен қарапайым жұмысшыларға тиімді саудалық жағдай ұсынатын, «этикалық» тауарлардың альтернативті сауда жүйесін орнатуды көздейді.

Әділ сауданы еркін сауданың орнын басушысы немесе оның альтернативі ретінді жиі қарастырады.

Мамыр айының екінші сенбісі Халықаралық әділ сауда күні болып табылады. Бұл күні Еуропа мен Солтүстік Американың көптеген елдерінде әділ сауданың басты мүдделерін қоғамға түсіндіру мақсатында әртүрлі акциялар мен іс-шаралар өтіп тұрады. 2009 жылы Халықаралық әділ сауда күні 9 мамыр күнімен сәйкес келді.