Әуе апаты
Адам құрбандарымен болған авиациялық оқиға (апат) — әуе кемесінің бортындағы жеке тұлғалардың (жолаушылардың да, экипаж мүшелерінің де) қаза болуына немесе хабар-ошарсыз жоғалып кетуіне әкеп соққан авиациялық оқиға.
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Алғашқы ұшақ апаттары авиация тарихы басталғаннан кейін, яғни XIX ғасырдың аяғында болды. Әуе апаттарының саны да, олардың құрбандарының саны да ұшақтардыевых қимылдарында және азаматтық көлік ретінде жаппай қолдану басталғанға дейін салыстырмалы түрде аз болды. Халықаралық авиатасымалдардың дамуымен әуе оқиғаларын есепке алу және жіктеу жүйесі қалыптасты, халықаралық авиабауіпсіздік стандарттарын әзірлеу басталды.
1940 жылдардың екінші жартысында жаппай әуе тасымалы дәуірінің басталуымен ұшақ апаттары мен құрбан болғандар саны тез өсе бастады. Ұшақтардың сенімділігінің артуы және қауіпсіздік стандарттарының жоғарылауы 1950 жылдардың бірінші жартысында бұл көрсеткіштердің төмендеуіне әкелді. Алайда, реактивті дәуірдің басталуы және үшінші әлем елдеріне әуе көлігінің кеңеюі апаттар санының жаңа өсуіне әкелді, ол тек 1960 жылдардың ортасына дейін тоқтады. осы уақытқа дейін нарыққа жаңа, сенімді реактивті лайнерлер шығарылды, әлемнің барлық елдерінде авиацияның салыстырмалы түрде қауіпсіз жұмысы жолға қойылды.
Жыл сайынғы ұшақ апаттарының саны 1970 жылдардың ортасында ең жоғары деңгейге жетті (қаза тапқандардың ең көп саны 1972 жылы болды[1][2]). Бұл әуе тасымалы санының өсуіне де, әуе лайнерлерінің орташа сыйымдылығының артуына да байланысты болды. 1970 жылдардағы авиациялық қауіпсіздікті төмендетудің жаңа факторы терроризм болды. Бірқатар ірі ұшақ апаттарынан кейін әуе кемелерінің жағдайын, оларға қызмет көрсетуді, экипаждарды даярлауды және жолаушыларды тексеруді бақылау стандарттарын жоспарлы түрде қатайту басталды. Нәтижесінде 1980 жылдардың ортасына қарай ұшақ апатынан қаза тапқандардың орташа саны екі еседен астам қысқарды. Кейінгі он жарым жыл ішінде ол қайтадан өсті-жыл сайын 1000-нан 1500-ге дейін адам ұшақ апатынан қайтыс болды. Бұл олардың санының артуына емес, әуе кемелерінің орташа жолаушылар сыйымдылығының артуына, кеңфюзеляжды ұшақтардың жаппай таралуына байланысты болды.
Соңғы алты онжылдықтағы азаматтық авиация апаттарының статистикасы 616 апаттың шыңынан 1970-жылдардағы 15,689 өлімнен 300-ден сәл астам апатқа және 2000-жылдардағы 8000-нан сәл асатын апатқа дейін төмендеу тенденциясын көрсетеді.[3] Мысалы, 2010 жылы 28 ұшақ апаты орын алып, 828 адам қаза тапты.[4]
Тағы қараңыз
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Liste des décès par année Мұрағатталған 4 қарашаның 2015 жылы.
- ↑ Aviation Safety Network > Statistics > By period > fatal airliner hull-loss accidents (ағыл.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 шілде 2012.(қолжетпейтін сілтеме)
- ↑ Статистика авиакатастроф. Самолёты падают… все реже (орыс.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 қазан 2011.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 27 сәуір 2011.
- ↑ В результате авиакатастроф в 2010 году погибли 828 человек Мұрағатталған 17 наурыздың 2011 жылы.
Сыртқы сілтемелер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- Авиациялық апатМұрағатталған 22 ақпанның 2011 жылы. aviation-safety.net
- Авиациялық апатМұрағатталған 25 қыркүйектің 2007 жылы. airdisaster.com