Мазмұнға өту

1923 жыл

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Жылдар
1919 · 1920 · 1921 · 1922 1923 1924 · 1925 · 1926 · 1927
Онжылдықтар
1900 жж. · 1910 жж.1920 жж.1930 жж. · 1940 жж.
Ғасырлар
XIX ғасыр
XX ғасыр

XXI ғасыр

II мыңжылдық
XVIII ғасыр
XIX ғасырXX ғасыр

XXI ғасыр

XXII ғасыр
1890 жж. 1890 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899
1900 жж. 1900 1901 1902 1903 1904 1905 1906 1907 1908 1909
1910 жж. 1910 1911 1912 1913 1914 1915 1916 1917 1918 1919
1920 жж. 1920 1921 1922 1923 1924 1925 1926 1927 1928 1929
1930 жж. 1930 1931 1932 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939
1940 жж. 1940 1941 1942 1943 1944 1945 1946 1947 1948 1949
1950 жж. 1950 1951 1952 1953 1954 1955 1956 1957 1958 1959
1960 жж. 1960 1961 1962 1963 1964 1965 1966 1967 1968 1969
1970 жж. 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979
1980 жж. 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989
1990 жж. 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999
2000 жж. 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
1923 жыл басқа күнтізбелерде
Грегориан күнтізбесі 1923
MCMXXIII
Юлиан күнтізбесі 1922 — 1923 (14 қаңтардан бастап)
Рим қаласының құрылуынан бастап 2675 — 2676 (4 мамырдан бастап)
Византия күнтізбесі 7431 — 7432 (14 қыркүйектен бастап)
Еврей күнтізбесі
5683 — 5684

ה'תרפ"ג  ה'תרפ"ד

Ислам күнтізбесі 1341 — 1342
Армения күнтізбесі 1372
ԹՎ ՌՅՀԲ

Қытай күнтізбесі 4619 — 4620
壬戌 — 癸亥
қара ит — қара шошқа
Ефиопия күнтізбесі 1915 — 1916
Инду күнтізбесі
- Викрам самват 1979 — 1980
- Шака самват 1845 — 1846
- Кали-юга 5024 — 5025
Иран күнтізбесі 1301 — 1302

1923 жыл — Григориан күнтізбесі бойынша аптаның бірінші күні, яғни дүйсенбіде басталады. Кібісе жыл емес.

Бұл біздің заманымыздың 1923 жылы, II мыңжылдықтың 923-жылы, XX ғасырдың 23-жылы, 20 ғасырдың 3-онжылдығының 3-жылы, 1920 жылдардың 4-жылы болып табылады.

Қаңтар-Ақпан

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Рурдағы француз әскері.
  • 4 қаңтар
    • Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы радио желісі AT&T компаниясы Нью-Йорктегі WEAF станциясынан және Бостондағы WNAC станциясынан бағдарламаларды бір уақытта тарату үшін арнайы телефон желілерін пайдаланған кезде құрылды.
    • Париждегі өтемақы конференциясы ешқандай нәтиже бермей сәтсіз аяқталды.
  • 8 қаңтар - Ұлыбритания мен Америка Құрама Штаттары Вашингтонда Ұлыбританияның Америка Құрама Штаттарына соғыс қарыздарын талқылау үшін конференция ашты.
  • 11 қаңтар - Ұлыбританияның қатты наразылығына қарамастан, француз және бельгиялық әскерлер Германияны өтемақы төлеуге мәжбүрлеу үшін Рур аймағын басып алды.
  • 12 қаңтар - Италияда Ұлы фашистік кеңес құрылды.
  • 13 қаңтар - Рейхстаг Рурдың оккупациясына наразылық білдіру үшін пассивті қарсылық қозғалысын мақұлдау үшін 283 дауыспен 12 дауыс берді. Дауыс беру алдында канцлер Вильгельм Куно оккупацияны Версаль келісімін бұзу деп жариялаған жалынды сөз сөйледі.
  • 18 қаңтар - Неміс маркасы АҚШ долларына шаққанда 23 800 маркаға дейін төмендеді. 1 қаңтарда бір АҚШ доллары 9000 маркаға тең болды.
  • 19 қаңтар
    • Германия барлық мемлекеттік қызметшілерге француз оккупациялық күштеріне бағынбауды бұйырды.
    • Қытай президенті Сунь Ятсен өзінің атқарушы билігін бес адамнан тұратын әскери хунтаға беру туралы келісімге қол қойды.
    • Француз оккупациялық күштері ынтымақтастықтан бас тартқаны үшін жеті кеніш қызметкерін тұтқындағаннан кейін Бюредегі неміс кеншілері ереуілге шықты. Дюссельдорфтағы барлық банктер жабылып, қаладағы сауда тоқтатылды.
  • 24 қаңтар - АҚШ Германиядан соңғы американдық әскерлерді шығарды.
  • 27 қаңтар - Адольф Гитлер басқарған және әдетте нацистік партия деп аталатын Германияның НСДАП партиясы Мюнхенде өзінің алғашқы партиялық съезін өткізді, оған 6000 партия мүшесі қатысты.
  • 30 қаңтар - Грек-түрік соғысынан кейін Грекия мен Түркия үкіметтері Швейцарияның Лозанна қаласында грек және түрік халықтарымен алмасу туралы конвенцияға қол қойды.
  • 31 қаңтар
    • Италия Білім министрлігі мемлекеттік мектеп оқушыларынан туға құрмет көрсеткен кезде «фашистік сәлемдесуді» (оң қолды алақанын төмен қаратып созу) қолдануды талап етті. Бұл қимыл Ежелгі Римнен бастау алған деп айтылады, бірақ кейінірек ол Германиядағы нацистік партияның негізгі символына айналды.
    • Германия мен Кеңестік Ресей өзара қаржылық және аумақтық талаптардан ресми түрде бас тартқан Рапалло келісімін ратификациялады. Бұл құжат тараптар арасындағы соғыс жағдайын түпкілікті тоқтатты және кейіннен барлық кеңестік республикаларға таратылды.
    • Франция Германияға көмір блокадасын енгізді.
  • 11 ақпан - Франция мен Бельгия түн ортасынан бастап Рур аймағынан оккупацияланған Германияға барлық экспортқа тыйым салатындарын мәлімдеді.
  • 28 ақпан - Грекия соңғы рет Юлиан күнтізбесін пайдаланды, содан кейін келесі күні әлемнің көпшілік бөлігі қолданатын Григориан күнтізбесіне көшті.
TIME журналының алғашқы саны.
  • 2 наурыз - Рур алқабын басып алған француз әскерлері Дюссельдорф, Гамборн және Ванна қалаларына таңертеңгілік шабуылдар кезінде мерзімі өткен өтемақыларды өтеу үшін алым ретінде 232 локомотив пен жүздеген жүк вагонын (және олардың жүктерін) тәркіледі.
  • 3 наурыз — Әлемдегі алғашқы жаңалықтар апталығы - "The Times" сатылымға шықты.
  • 6 наурыз - Худа Шаарави активисті Мысыр феминистік одағын құрды
  • 14 наурыз - Ұлттар Лигасы елшілерінің конференциясы Польша-Украина соғысынан кейін қалған дауларды шешу туралы шешім қабылдап, Львов, Станислав және Тернопольді қоса алғанда, шығыс Галисияның даулы аумағын Польшаға берді.
  • 15 наурыз - Германия Рурды басып алуды тоқтату үшін Франция мен Бельгияға 20 миллиард алтын марка ұсынды.
  • 20 наурыз - Кеңес Одағы Рур жұмысшыларына көмектесу үшін 70 000 тонна астық жіберетінін жариялады.
  • 25 наурыз - Берлинде күні бойы Германия, Англия, Франция, Италия және Бельгияның жұмысшы және социалистік партиялары мүшелерінің қатысуымен конференция өтті, олар репарация мәселесін шешудің жолын іздеді.
  • 28 наурыз - Италия Корольдік Әскери-әуе күштері (Regia Aeronautica) Италия әскерінің бөлек бөлімшесі ретінде құрылды.
  • 29 наурыз - Румынияның жаңа Конституциясы қабылданды.
  • 30 наурыз - Бенито Муссолини өз сөзінде эмиграцияны Италия үшін «физиологиялық қажеттілік» деп атап, «тар түбектегі» халықтың шамадан тыс көптігі мен ресурстардың тапшылығын атап өтті. Бұл тезис оның саясатының маңызды құралына айналды: ол әлеуметтік мәселені болашақ аумақтық экспансионизмнің моральдық негіздемесіне айналдырды.
  • 24 сәуір - Ұлы Фашистік Кеңес Бенито Муссолинидің барлық фашистерді ұлттық жасаққа біріктіру туралы ұсынысын мақұлдады, бұл ел үшін қосымша шығындарсыз 500 000 адамнан тұратын резервтік армия құрды, себебі олар еріктілер болып саналды.
  • 28 сәуір - Германияның SS Deutschland мұхит кемесі суға түсірілді.
  • 22 маусым - Ұлыбритания 1923 жылы Оксфорд және Кембридж университеттері туралы заңды қабылдады, оған сәйкес екі университеттің әрқайсысына жылына 100 000 фунт стерлинг бөліне басталды.
  • 27 маусым - Бейжіңнің тыйым салынған қаласында болған өрт қазына мен империялық бақтарды қиратты.
  • 28 маусым - Түркия тарихындағы алғашқы жалпы сайлау әрбір сайлау округіндегі қосымша сайлаушыларды сайлау үшін өткізілді.
Түпнұсқа белгіде «Голливудленд» деп жазылған
  • шілде - Германияда бір АҚШ долларын сатып алу үшін қажетті марка саны 353 000-ға жетті – бұл жыл басындағы қажеттіліктен 200 еседен астам көп.
  • 6 шілде - КСРО-ның алғашқы Елтаңбасын бекітілді.
  • 12 шілде - Түркия мен Польша сауда келісіміне қол қойды.
  • 13 шілде
    • Калифорнияда Голливуд белгісі ашылды (бастапқыда ол «Голливудленд» деп аталған).
    • Фрайкорпус көшбасшысы Герман Эрхардт Капп бүлігіне байланысты опасыздық жасады деген айыппен сотталуына 10 күн қалғанда Лейпцигтегі түрмеден қашып кетті.
  • 16 шілде -Ресейдегі азаматтық соғыстың соңғы кішігірім қақтығыстары.
  • 24 шілде
Куно (сол жақта) Германия президенті Фридрих Эбертпен (1923) бірге.
  • 2 тамыз - АҚШ президенті Уоррен Гардинг қайтыс болды. Бұрынғы вице-президент Калвин Кулидж жаңа президент болып тағайындалды.
  • 6 тамыз - Америка Құрама Штаттары мен Түркия сауда және экстрадиция туралы келісімдерге қол қойды.
  • 7 тамыз - Германия канцлері Вильгельм Куно алты жетекші партия жетекшілерінің конференциясын шақырды, онда елді алтын стандартқа негізделген экономикаға қайтару туралы шешім қабылданды.
  • 9 тамыз - Берлиндегі мыңдаған дүкен жабылып, олардың иелері Вильгельм Куноны қызметінен кетуге мәжбүрлеу мақсатында ереуілге шықты.
  • 11 тамыз - Германияның Социал-демократиялық партиясы Куноға қолдау көрсетуден бас тартты.
  • 12 тамыз - Вильгельм Куно сенімсіздік білдіруден айырылғаннан кейін Германия канцлері қызметінен кетті. Густав Штреземанн президент Фридрих Эберттің жаңа үкімет құру туралы ұсынысын қабылдады.
  • 13 тамыз - Густав Штреземан Германияның жаңа канцлері және жаңа сыртқы істер министрі болды.
  • 14 тамыз - Ку-клукс-клан мүшелері Оклахома штатының Талса қаласында есірткі сатушы деп айыпталған адамды ұрып-соғып, жарақаттағаннан кейін, губернатор Джек Уолтон Тулса қаласы мен округінде әскери жағдай жариялады.
  • 17 тамыз - Канаданың Home Bank банкі жабылып, мыңдаған канадалықтар жинақтарынан айырылды. Банктің банкротқа ұшырауы үкіметтің тергеуінің тақырыбына айналды.
  • 18 тамыз
    • Чехословакия мен Франция жаңа сауда келісіміне қол қойды.
    • Неміс электротехникі Шарль Протей Штайнмец 2023 жылға қарай электр қуаты барлық ауыр жұмысты атқаратынын және адамдар күніне төрт сағаттан артық жұмыс істеудің қажеті болмайтынын мәлімдеді. Штайнмец сонымен қатар бір ғасыр ішінде қалаларды ластану мен қалдықтардан тазартуды көздеді.
  • 31 тамыз - Америка Құрама Штаттары Мексиканы ресми түрде мойындады.
Густав Риттер фон Кахр 1920 жылы.
Өлтірілген кәрістер.
Йокогамадағы қираудың көрінісі.
  • Кантодағы Ұлы жер сілкінісі Токио мен Йокогама қалаларын қиратып, 100 000-нан астам адамның өмірін қиды.
  • Ұлы Канто жер сілкінісінен кейін Жапонияда зорлық-зомбылық толқыны басталды. Корейлер қылмыс жасап, төңкеріс жасамақшы болды деген ксенофобиялық қауесеттер тараған кезде, күзетшілер корейліктерді қырғынға ұшырата бастады.
Путч кезінде билікті басып алуға әрекет жасаған алғашқы нацистер.
Краковтағы жұмысшылардың наразылық акциясы.
Вильгельм Маркс бейнесі.

Тағы қара: Санат:1923 жылы туғандар

Қайтыс болғандар

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Тағы қара: Санат:1923 жылы қайтыс болғандар

Тағы қараңыз

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: 1923

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]