8½
| 8½ (Сегіз жарым) | |
| итал. Otto e mezzo | |
 Фильм постері | |
| Жанры | |
|---|---|
| Режиссёрі | |
| Продюсері | |
| Сценарийдің авторы | |
| Басты рөлдерде | |
| Операторы |
Джанни Ди Венанцо |
| Сазгері | |
| Қоюшы суретші |
Пьеро Герарди |
| Кинокомпания |
Cineriz |
| Дистрибьютор |
Cineriz (Италия) |
| Ұзақтығы |
138 мин. |
| Кассалық түсімі | |
| Мемлекет | |
| Тілі | |
| Шыққан жылы | |
| IMDb | |
«8½», «Сегіз жарым» (итал. Otto e mezzo) — 1963 жылы жарық көрген режиссер Федерико Феллинидің авангардтық трагикомедиясы. Фильмдегі метафикшн желісі кезекті ғылыми фантастикалық туындысын бастай алмай, шығармашылық тығырыққа тірелген танымал итальян режиссері Гвидо Ансельмидің (Марчелло Мастроянни) төңірегінде өрбиді.
Басты кейіпкердің өміріндегі әйелдердің бейнесін Клаудия Кардинале, Анук Эме, Сандра Мило, Росселла Фальк, Барбара Стил және Эддра Гейл сомдаған. Италия мен Францияның бірлескен туындысы болып табылатын бұл кинотаспаны оператор Джанни Ди Венанцо ақ-қара түсте түсірген. Фильмнің композиторы — Нино Рота, ал суретші-қоюшысы — Пьеро Герарди.
Фильм атауы Феллинидің жеке фильмографиясындағы реттік нөмірін білдіреді: оған дейін режиссер 6 толық метражды фильм, бір деп есептелген 2 қысқа метражды туынды және Альберто Латтуадамен бірлесіп «Варьете шамдарын» («жарты фильм») түсірген болатын.
«8½» фильмі киносыншылардың жоғары бағасына ие болып, «Үздік шет тілді фильм» және «Үздік костюм дизайны» номинацияларында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Бүгінде бұл туынды әлемдік кинематографтың классикасы және тарихтағы ең ұлы туындылардың бірі ретінде саналады.[2][3][4]
Сюжеті
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Танымал режиссер Гвидо Ансельми өзінің кезекті фильмін түсіруге дайындалып жатыр. Оның бұған дейінгі туындысы үлкен табысқа кенелгендіктен, продюсер жаңа жобадан бұдан да зор пайда түсетініне үмітті. Ғарыш кемесінің алып декорацияларына миллиондаған қаражат жұмсалып, түсірілімге өте көп актерлер мен қосалқы құрам жұмылдырылған. Алайда Гвидо терең шығармашылық дағдарысқа ұшырап, шабыт іздеу үстінде. Бұл тоқыраудың басты себебі — оның өмірден түңілуі мен махаббаттан көңілі қалуы еді. Продюсерлер мен киностудия түсірілімді тезірек бастауды талап еткенімен, режиссердің санасында болашақ туындының біртұтас бейнесі әлі де қалыптаса қоймаған.
Ойларын жинақтап, сценарийді пысықтау үшін Гвидо танымал сыншы әрі жазушы Карини Домьемен кеңеседі. Сонымен қатар, ол кардиналдың бейнесін фильмде қолдануға рұқсат алу үшін онымен арнайы кездесуге барады. Гвидо туындының мазмұнын тереңдету мақсатында өзінің балалық шағындағы, әсіресе католиктік мектепте өткен кезеңдеріндегі естеліктерін пайдаланбақ болады. Бірақ Домье режиссерді шектен тыс сентименталдығы мен сыни көзқарасының жетіспеушілігі үшін айыптап, бұл шешімге түбегейлі қарсы шығады.
Продюсерлер, журналистер, актерлер мен бүкіл түсірілім тобы жаңа фильмнің мән-жайын білгісі келіп, Гвидоға үнемі қысым көрсетеді, бірақ режиссер нақты жауап беруден барынша жалтарады. Гвидоның қиялында қайта-қайта беймәлім бір сұлу қыз пайда болады — ол режиссер үшін мінсіздіктің символы әрі бүкіл фильмнің негізгі кілті іспетті.
Шипажайда Гвидоның жанына көңілдесі — тұрмыстағы әйел Карла келеді, бірақ режиссер онымен жиі кездеспеу үшін басқа қонақ үйге орналастырады. Көп ұзамай Гвидоның әйелі Луиза да келіп жетеді. Күйеуінің опасыздығынан хабардар болған ол Гвидомен қатты сөзге келеді. Осы аралықта түсірілімнің тоқтап тұрғанына ашуланған продюсер актерлерді рөлдерге бекіту үшін сынақ көрсетілімін ұйымдастырады. Гвидоның өз өміріндегі екі әйелді де (Луиза мен Карланы) фильм кейіпкерлерінің прототипі етіп алғанын көрген Луиза күйеуін өзімшілдігі мен отбасылық шындықты бұрмалағаны үшін айыптап, онымен біржола қоштасуға шешім қабылдайды.
Бұл жанжалдан соң Гвидо өз жобасына деген жеккөрініш сезіміне бой алдырады. Алайда сынақ көрсетілімі кезінде ол өзінің аяулы қиялындағы аруға айнымай ұқсайтын актриса Клаудиямен жолығады. Гвидо оған болашақ кейіпкердің маңызы мен оның рухани күйзелісі туралы баяндап береді. Режиссердің бұл сөздеріне Клаудия: «Кейіпкердің мұндай халге түсуіне оның (яғни Гвидоның) шынайы сүйе білмейтіндігі себеп», — деп дөп басып жауап қайтарады.
Продюсер түсірілімнің бір аптадан кейін басталатынын мәлімдеп, Гвидоны ғарыш кемесінің декорациялары орнатылған жерде өтетін журналистермен үлкен кездесуге алып барады. Журналистер мен әріптестері режиссерге сан алуан сұрақтар жаудырып, оны келемежге алады. Бұл қысымға шыдай алмаған Гвидо метафоралық түрде өзін атып өлтіреді, бұл — фильмнің де «өлімін» (тоқтатылуын) білдіреді. Алып декорациялар бұзыла бастайды, ал сыншы Домье Гвидоның шешімін құптайды. Оның ойынша, режиссер Гвидоның мансабына нүкте қоюы мүмкін болған, әлемге еш пайдасы жоқ, қате туындыдан бас тартып, дұрыс қадам жасады.
Сыншы өз пайымдауын қорытындылай келе, Гвидоның ең үлкен қателігі — өмірдегі мүлт кеткен тұстарын, бұлдыр естеліктері мен өзі жақсы көріп үлгермеген жандарды экранға шығару арқылы көрерменді жақсы жаққа өзгертемін деп аңғалдықпен сенуінде екенін айтады. Осыдан кейін Гвидо өзіне адал болу, өмірге қуану және жақындарын сүю керектігін түсініп, Луизамен қайта табысады.
Фильмнің финалында Гвидоның өмір жолында кездестірген барлық кейіпкерлері — әйелі, көңілдесі, ата-анасы, әріптестері, кардинал, актерлер мен бүкіл түсірілім тобы қайта пайда болады. Олардың бәрі түсірілмей қалған фильмнің алып декорацияларын айнала жүріп, бірге шеруге шығады.
Рөлдерде
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- Марчелло Мастроянни — Гвидо Ансельми, кинорежиссер
- Клаудия Кардинале — Клаудия, Гвидо өзінің «мінсіз әйелі» ретінде түсіргісі келетін киножұлдыз
- Анук Эме — Луиза Ансельми, Гвидоның әйелі
- Сандра Мило — Карла, Гвидоның көңілдесі
- Росселла Фальк — Росселла, Луизаның жақын құрбысы әрі Гвидоның сырласы
- Барбара Стил — Глория Морин, Меццаботтаның жас сүйіктісі
- Мадлен Лебо — Мадлен, француз актрисасы
- Катерина Боратто — қонақ үйдегі жұмбақ әйел
- Эддра Гейл — Ла Сарагина, жезөкше
- Гвидо Альберти — Паче, кинопродюсер
- Марио Коноккья — Гвидоның өндіріс бойынша көмекшісі
- Бруно Агостини — өндіріс директоры
- Чезарино Мичели Пикарди — өндіріс бақылаушысы
- Жан Ружель — Карини Даумьер, киносыншы
- Марио Пизу — Марио Меццаботта, Гвидоның досы
- Ивонн Казадеи — Жаклин Бонбон, кабаренің бұрынғы бишісі
- Иан Даллас — Морис, Майяның көмекшісі
- Мино Доро — Альберто, Клаудияның агенті
- Надя Сандерс — Надин
- Эди Вессель — манекен
- Юджин Уолтер — америкалық журналист
- Мэри Индовино — Майя, көріпкел
- Джудитта Риссоне — Гвидоның анасы
- Аннибале Нинчи — Гвидоның әкесі
- Олимпия Кавалли — Олимпия (титрда көрсетілмеген)
- Фердинанд Гийом — сайқымазақ (титрда көрсетілмеген)
- Мария Антониетта Белуцци — жезөкше (титрда көрсетілмеген)
Марапаттары мен номинациялары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]| Марапаттары мен номинациялары | |||
|---|---|---|---|
| Марапат | Санат | Номинант | Нәтиже |
| Оскар | Үздік режиссёр | Федерико Феллини | Номинация |
| Үздік түпнұсқалық сценарий | Федерико Феллини, Эннио Флайяно, Туллио Пинелли, Брунелло Ронди | Номинация | |
| Үздік қоюшы суретші жұмысы (ақ-қара фильм) | Пьеро Герарди | Номинация | |
| Үздік костюм дизайны (ақ-қара фильм) | Жеңді | ||
| Үздік шет тілді фильм | Италия | Жеңді | |
| BAFTA | Үздік фильм | — | Номинация |
| Бодиль | Үздік еуропалық фильм | — | Номинация |
| Cahiers du Cinéma | Жылдың үздік 10 фильмі | Федерико Феллини | 10-орын |
| Режиссерлер гильдиясы | Көркем фильмдегі үздік режиссерлік жұмыс | Номинация | |
| Мәскеу кинофестивалі | Гран-при | Жеңді | |
| Nastro d'Argento | Үздік режиссер | Жеңді | |
| Үздік сценарий | Федерико Феллини, Эннио Флайяно, Туллио Пинелли, Брунелло Ронди | Жеңді | |
| Үздік сюжет | Федерико Феллини, Эннио Флайяно | Жеңді | |
| Үздік продюсер | Анджело Риццоли | Жеңді | |
| Үздік актер | Марчелло Мастроянни | Номинация | |
| Үздік операторлық жұмыс | Джанни Ди Венанцо | Жеңді | |
| Үздік музыка | Нино Рота | Жеңді | |
| Үздік қоюшы суретші жұмысы | Пьеро Герарди | Номинация | |
| Үздік костюм дизайны | Номинация | ||
| Ұлттық киносыншылар кеңесі | Үздік шет тілді фильм | — | Жеңді |
| Үздік бес шет тілді фильм | — | Жеңді | |
| Нью-Йорк киносыншылар үйірмесі | Үздік шет тілді фильм | — | Жеңді |
2005 жылы фильм Time журналының нұсқасы бойынша «Барлық заманның 100 үздік фильмі» тізіміне енді.[5] 2008 жылы беделді француздық Cahiers du Cinéma журналының сауалнамасы нәтижесінде «100 ұлы фильм» тізімінде 46-орынға ие болды.[6] Ал 2010 жылы Empire журналы құрастырған «Әлемдік киноның 100 үздік фильмі» рейтингінде 62-ші сатыға жайғасты.[7]
2012 жылы Британия кинематография институтының (BFI) «Sight & Sound» журналы жүргізген сауалнама нәтижесінде, фильм «Барлық заманның ұлы туындылары» тізімінде сыншылар рейтингі бойынша 10-орынды, ал режиссерлер таңдауы бойынша 4-орынды иеленді.[8][9] Сонымен қатар, ол Ватикан бекіткен «ең маңызды 45 фильмнің» қатарына еніп,[10] 2018 жылы BBC жариялаған «Ең үздік 100 шет тілді фильм» рейтингінде 7-ші сатыға жайғасты.[11]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ "Top Rental Films of 1963", Variety, 8 January 1964 p 37
- ↑ Лучшие фильмы по версии главных режиссеров современности – списки лучших фильмов и сериалов (орыс.). КиноПоиск. Тексерілді, 24 мамыр 2021.
- ↑ The 50 Greatest Films of All Time | Sight & Sound, British Film Institute.
- ↑ BFI | Sight & Sound | Top Ten Poll 2002 - Directors' Poll. (18 наурыз 2007). Басты дереккөзінен мұрағатталған 18 наурыз 2007. Тексерілді, 7 қараша 2016.
- ↑ Schickel, Richard (13 January 2010). "8½". Time. https://entertainment.time.com/2005/02/12/all-time-100-movies/slide/8-12-1963/.
- ↑ Cahiers du cinéma's 100 Greatest Films. (23 November 2008).
- ↑ The 100 Best Films of World Cinema. Empire. — «62. 8½»
- ↑ The 100 Greatest Films of All Time | Sight & Sound. British Film Institute. Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 қыркүйек 2012.
- ↑ Directors' 10 Greatest Films of All Time | Sight & Sound. British Film Institute. Басты дереккөзінен мұрағатталған 9 наурыз 2021. Тексерілді, 13 қыркүйек 2020.
- ↑ Vatican Best Films List. USCCB. Басты дереккөзінен мұрағатталған 23 шілде 2010. Тексерілді, 25 шілде 2010.
- ↑ The 100 Greatest Foreign Language Films. bbc. (29 October 2018). Тексерілді, 10 қаңтар 2021.
Сыртқы сілтемелер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- 8½ (ағыл.) Internet Movie Database сайтында
| ||||||||||
