Мазмұнға өту

ASMR

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
ASMR-дің шымырлау сезімі таралу жолының иллюстрациясы[1]
ASMR триггерлерінің аудио мысалдары

Автономды сенсорлық меридиандық реакция (АСМР) (ағылш. autonomous sensory meridian response, ASMR[2][3][4]) — әдетте бас теріден басталып, мойынның арты мен омыртқаның жоғарғы бөлігіне қарай таралатын шымырлау сезімі және парестезияның[5] жағымды түрі. ASMR құбылысы синестезиямен[6][7] салыстырылады және фриссонмен[8] ұқсас тұстары бар. Ол — жағымды сезімдер мен терідегі ерекше статикалық ток тәрізді шымырлаудың үйлесімінен тұратын, «төмен дәрежелі эйфорияның» субъективті көрінісі.

Бұл реакция көбінесе арнайы аудио және визуалды сигналдар арқылы, ал сирек жағдайларда адамның өз назарын саналы түрде басқару арқылы пайда болады.[9]

Сонымен қатар бұл термин осы құбылысты тудыруға арналған медиаконтентті (әдетте аудио-визуалды медиа) сипаттау үшін де қолданылады, ал сезімнің өзі бейресми түрде «шымырлау» (tingles) деп аталады.

Атауы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

2010 жылы онлайн-форум қатысушысы Дженнифер Аллен бұл құбылысқа «автономды сенсорлық меридиандық реакция» деген атау беруді ұсынды. Аллен бұл сөздерді келесідей нақты мағыналарды білдіреді деген мақсатпен немесе болжаммен таңдаған:[10]

  • Автономды (Autonomous) — өзін-өзі басқаратын, бақыланатын немесе бақылаусыз болатын
  • Сенсорлық (Sensory) — сезім мүшелеріне немесе сезімге қатысты
  • Меридиандық (Meridian) — шыңды, шарықтау шегін немесе ең жоғары даму нүктесін білдіретін
  • Реакция (Response) — сыртқы немесе ішкі факторлардан туындаған тәжірибеге (әсерге) сілтеме жасайтын

Аллен 2016 жылғы сұхбатында бұл сезімнің балама атауларына қарағанда, осы терминдерді анағұрлым объективті, қолайлы және клиникалық сипатта болғандықтан әдейі таңдағанын растады.[11] Сол сұхбатта Аллен «оргазм» сөзін алмастыру үшін «меридиан» сөзін таңдағанын түсіндіріп, сөздіктен бұл сөздің «ең жоғары даму, гүлдену немесе соған ұқсас кезең немесе нүкте» деген анықтамасын тапқанын айтты.[11][12][13]

Триггерлер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
ASMR видеосының үлгісі

ASMR әдетте «триггерлер» деп аталатын стимулдан туындайды.[9] Көбінесе аудио және визуалды болып келетін ASMR триггерлерімен күнделікті өмірдегі тұлғааралық қарым-қатынас кезінде кездесуге болады. Бұған қоса, ASMR көбіне белгілі бір аудио және видео материалдарды тамашалау арқылы іске қосылады. Мұндай медиа контент арнайы ASMR тудыру мақсатында жасалуы мүмкін немесе басқа мақсаттар үшін түсіріліп, кейіннен оның триггер ретіндегі тиімділігі анықталуы ықтимал.[1]

Бұл құбылысты бастан өткеретін адамдардың айтуынша, ASMR-ді қоздыратын тітіркендіргіштерге мыналар жатады:

  • Ақырын сөйлеген немесе сыбырлаған дауысты тыңдау[14]
  • Микрофонға үрлеген немесе дем шығарған адамның дыбысын тыңдау[1]
  • Тілмен ақырын шықылдату немесе таңдай қағу сияқты ауыз қуысының дыбыстарын тыңдау[15]
  • Қатты беткейлерді (әдетте жасанды тырнақтармен) тықылдатқан дыбысты тыңдау[14]
  • Түймелердің басылуын, көбіне компьютер пернетақтасында теру немесе ойын контроллерлерінің сыртылын тыңдау[16]
  • Бір қалыпты, үйреншікті іспен айналысып жатқан адамнан шығатын бәсең, қайталанатын дыбыстарды тыңдау (мысалы, кітап беттерін парақтау)[17]
  • Біреудің қарапайым жұмысты, мысалы, тамақ дайындауды мұқият орындап жатқанын бақылау[14]
  • Жеке назар мен қамқорлық алу, мысалы, макияж жасату, шаш сәндету немесе медициналық тексеруден өту[14]
  • Жаңбырдың, жанып жатқан отынның сыртылын және басқа да табиғи дыбыстарды тыңдау
  • Қағаз, киім сияқты «сықырлайтын» заттардың немесе пенопласт сияқты материалдардың дыбысын тыңдау[14]
  • Музыканың белгілі бір түрлерін тыңдау[8]
  • Күлу немесе жымию сияқты «күтпеген триггерлерді» есту және көру[1]

130 респондент арасында жүргізілген 2017 жылғы зерттеу төмен жиілікті (жуан), күрделі дыбыстар мен бөлшектерге бағытталған баяу бейнежазбалардың аса тиімді триггерлер екенін анықтады.[18]

Ғылыми қауымдастықтың реакциясы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Алғашқы күмән

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

2012 жылғы 12 наурызда Стивен Новелла өзінің «Neurologica» блогында ASMR туралы мақала жариялады. Новелла ASMR-дің шынайы құбылыс екендігі туралы сұраққа қатысты: «Бұл жағдайда нақты жауап бар деп ойламаймын, бірақ мен оның шынайылығына сенуге бейіммін. Бірнеше адам бір-бірінен тәуелсіз түрде... дәл осы синдромды бастан өткеріп, оны өте нақты ерекшеліктерімен сипаттаған сияқты», — деді. Новелла ASMR әсерін бас сақинасымен салыстырды. Сонымен қатар, ол ASMR-ге қатысты ғылыми зерттеулердің аздығына назар аударып, бұл құбылысты ғылыми тұрғыдан түсіну және түсіндіру үшін ASMR-ді сезінетін және сезінбейтін адамдардың миын функционалды магнитті-резонансты томография және транскраниялық магниттік стимуляция технологиялары арқылы салыстырмалы түрде зерттеуді ұсынды.[19][20]

Новелланың блогтағы жазбасынан төрт ай өткен соң, Шеффилд университетінің оқытушысы Том Стаффорд ASMR «шынымен де шынайы нәрсе болуы мүмкін, бірақ сіз көре алмайтын немесе сезе алмайтын... мұндай құбылысты зерттеу өте қиын» және ол «барлық адамда бірдей бола бермейді» деп атап өтті. Стаффорд ASMR-дің қазіргі жағдайын синестезияға деген көзқарастың даму тарихымен салыстырды. Оның айтуынша, Синестезия да «көптеген жылдар бойы... аңыз болып саналды, бірақ 1990-жылдары ғалымдар оны өлшеудің сенімді әдісін тапты».[2]

Кейінгі зерттеулер мен ұсыныстар

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

2018 жылы жүргізілген зерттеу ASMR-дің шынымен бар екенін немесе оның жай ғана Плацебо әсері екенін анықтауға тырысты. Бұған дейін ASMR-мен таныс болған және таныс емес қатысушылармен жүргізілген сынамадан кейін ғалымдар бұл құбылыстың нақты механизмі мен оны неліктен тек кейбір адамдар ғана сезінетіні әлі белгісіз болғандықтан, зерттеу нәтижелері нақты қорытынды бермеді деген шешімге келді.[21] Жалпы халықтың шамамен 60%-ы ASMR-ді сезінеді, ал қалған 40%-ы сезінбейді деген болжам бар.[22] Кэш және оның әріптестерінің зерттеуіне қатысты 2018 жылғы түсініктемеде өлшеу әдістерінің бірізділігі маңызды екені, ал бірнеше жалпы өлшемдер жиі қолданылатын салаларда (мысалы, ASMR-де) бұрмалаушылықтар кездесетіндіктен, нәтижелер тұрақсыз болатыны айтылды. Бұл зерттеуде болашақ ғылыми жұмыстар үшін бірнеше ұсыныстар жасалды, оның ішінде бірізділік сынақтары, тітіркендіргіштерге жауап ретінде қатысушылар берген сипаттамаларды енгізу және реакциялардың тұрақтылығын тексеру үшін әртүрлі ASMR және ASMR-ге жатпайтын тітіркендіргіштерді қолданатын қатысушылардың бақылау топтарын құру ұсынылды.[23] Осы мақсатта «Synesthete» деп аталатын арнайы веб-сайт іске қосылды.[24]

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. 1 2 3 4 Barratt, Emma L.; Davis, Nick J. (2015). "Autonomous Sensory Meridian Response (ASMR): a flow-like mental state". PeerJ 3. doi:10.7717/peerj.851. ISSN 2167-8359. PMC 4380153. PMID 25834771.
  2. 1 2 Marsden, Rhodri (20 July 2012), "'Maria spends 20 minutes folding towels': Why millions are mesmerised by ASMR videos" Мұрағатталған 27 мамырдың 2020 жылы., The Independent.
  3. ↑ McKinney, Kelsey (13 April 2017), "These Mesmerizing, Satisfying Slime Videos Are the Internet's New Obsession" Мұрағатталған 19 мамырдың 2020 жылы., Intelligencer.
  4. ↑ Rajan, Amol (23 April 2019), "ASMR is now mainstream" Мұрағатталған 13 мамырдың 2020 жылы., BBC News.
  5. ↑ Tihanyi, Benedek T.; Ferentzi, Eszter; Beissner, Florian; Köteles, Ferenc (1 February 2018). "The neuropsychophysiology of tingling". Consciousness and Cognition 58: 97–110. doi:10.1016/j.concog.2017.10.015. ISSN 1053-8100. PMID 29096941.
  6. ↑ Simner, Julia et al. (2006). "Synaesthesia: the prevalence of atypical cross-modal experiences". Perception 35 (8): 1024–1033. doi:10.1068/p5469. PMID 17076063. http://sro.sussex.ac.uk/id/eprint/14073/1/p5469.pdf. Retrieved 2 July 2023.
  7. ↑ Banissy, Michael J. et al. (15 December 2014). "Synesthesia: an introduction". Frontiers in Psychology 5 (1414): 1414. doi:10.3389/fpsyg.2014.01414. PMC 4265978. PMID 25566110.
  8. 1 2 Kovacevich, Alexsandra; Huron, David (2019-01-17). "Two Studies of Autonomous Sensory Meridian Response (ASMR): The Relationship between ASMR and Music-Induced Frisson" (in en). Empirical Musicology Review 13 (1–2): 39–63. doi:10.18061/emr.v13i1-2.6012. ISSN 1559-5749. https://emusicology.org/article/view/6012. Retrieved 2 July 2023.
  9. 1 2 Ahuja, Nitin K. (2013). "'It feels good to be measured': clinical role-play, Walker Percy, and the tingles". Perspectives in Biology and Medicine 56 (3): 442–451. doi:10.1353/pbm.2013.0022. PMID 24375123.
  10. ↑ Keiles, Jamie Lauren. How A.S.M.R. Became a Sensation  (ағыл.), The New York Times (4 сәуір 2019).
  11. 1 2 Richard, Craig Interview with Jennifer Allen, the woman who coined the term, 'Autonomous Sensory Meridian Response' (ASMR). ASMR University. (17 May 2016). Басты дереккөзінен мұрағатталған 17 мамыр 2016. Тексерілді, 19 желтоқсан 2016.
  12. ↑ Websters Encyclopedic Unabridged Dictionary of the English Language — Random House. — ISBN 9780375425820.
  13. ↑ The New Century Dictionary — D. Appleton-Century Company.
  14. 1 2 3 4 5 Lopez, German ASMR, explained: why millions of people are watching YouTube videos of someone whispering (ағыл.). Vox. (15 шілде 2015). Тексерілді, 8 тамыз 2023.
  15. ↑ Are you a tinglehead? The weird world of ASMR. CNN. (2 February 2022). Тексерілді, 21 наурыз 2024.
  16. ↑ Poerio, Giulia L.; Succi, Angelica; Swart, Tom; Romei, Vincenzo; Gillmeister, Helge (2023). "From touch to tingles: Assessing ASMR triggers and their consistency over time with the ASMR Trigger Checklist (ATC)". Consciousness and Cognition 115. doi:10.1016/j.concog.2023.103584. PMID 37820451. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1053810023001216.
  17. ↑ From Super Bowl Ad to YouTube Videos, ASMR Is Giving People Tingles. WBUR. (3 July 2019). Тексерілді, 21 наурыз 2024.
  18. ↑ Sensory determinants of the autonomous sensory meridian response (ASMR): understanding the triggers (ағыл.). PeerJ. (2017). doi:10.7717/peerj.3846. Тексерілді, 15 мамыр 2026.
  19. ↑ Novella, Steven ASMR. Neurologica Blog. New England Skeptical Society. (12 March 2012). Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 шілде 2013. Тексерілді, 20 қаңтар 2016.
  20. ↑ Novella, Steven ASMR. Skepticblog.org. (12 March 2012). Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 ақпан 2019. Тексерілді, 20 қаңтар 2016.
  21. ↑ Expectancy effects in the Autonomous Sensory Meridian Response (ағыл.)e5229. PeerJ. (22 August 2018).
  22. ↑ PinkPoppyASMR on the relationship between ASMR and ADHD. Palatinate. (July 19, 2022). Тексерілді, 31 тамыз 2025.
  23. ↑ Still more than a feeling: Commentary on Cash et al., "Expectancy effects in the Autonomous Sensory Meridian Response" and recommendations for measurement in future ASMR research (ағыл.)521–531. Brill. (June 25, 2019). doi:10.1163/22134808-20191366.
  24. ↑ A standardized test battery for the study of synesthesia (ағыл.)139–145. Journal of Neuroscience Methods. (15 қаңтар 2007).
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=ASMR&oldid=3605510» бетінен алынған