Bank of China
| Bank of China Limited | |
.jpg) Бас кеңсесі, Бейжің, Қытай (2001 жылы ашылған) | |
| Түрі | |
|---|---|
| Биржадағы листингі |
601988 (SSE), 3988 (HKSE), SSE 50 Index, Hang Seng Index |
| Қызметі |
бүкіл әлем бойынша |
| Құрылды |
1905 (Да-Цин банкі ретінде) |
| Бұрынғы атауы |
Да-Цин банкі |
| Құрушы | |
| Орналасуы | |
| Басты адамдары |
Гэ Хайцзяо (директорлар кеңесінің төрағасы және президенті) |
| Саласы |
қаржылық қызметтер |
| Өнімі |
|
| Меншікті капиталы |
▲ 3,123 трлн қытай юані (454,74 млрд АҚШ доллары) (2025) |
| Айналым |
▲ 611,9 млрд қытай юані (89,08 млрд АҚШ доллары) (2025) |
| Операциялық кірісі |
▲ 641,5 млрд қытай юані (93,39 млрд АҚШ доллары) (2025) |
| Таза табыс |
▲ 245,8 млрд қытай юані (35,78 млрд АҚШ доллары) (2025) |
| Активтер |
▲ 37,11 трлн қытай юані (5,484 трлн АҚШ доллары) (2026) |
| Қызметкерлер саны |
312 757 (2025) |
| Бөлімшелер | |
Қытай Банкі (қыт. 中国银行; пиньинь: Zhōngguó Yínháng; порт. Banco da China, ағылш. Bank of China) — штаб-пәтері Қытайдың Бейжің қаласында орналасқан Қытайдың мемлекеттік көпұлтты банк және қаржылық қызметтер корпорациясы. Ол Қытайдың «үлкен төрттік» банктерінің бірі болып табылады. 2019 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша, ол Қытайдағы несие көлемі бойынша екінші ірі банк және нарықтық капиталдандыруы бойынша әлемдегі тоғызыншы ірі банк болды,[1] сондай-ақ Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес жүйелік маңызы бар банк ретінде таныған банктердің бірі болып саналады. 2026 жылғы жағдай бойынша, жиынтық активтері көлемі жөнінен әлемдегі төртінші ірі банк болып, өзінен жоғары тұрған қалған үш қытайлық банктен кейінгі орында тұр.
Қытай Банкі 1912 жылы жаңадан құрылған Қытай Республикасының үкіметі тұсында Цин әулетінің Да-Цин банкін (1905 жылы құрылған) қайта атау арқылы құрылды. 1942 жылға дейін ол сол кезеңдегі «үлкен төрттік» банктердің бірі ретінде, сондай-ақ 1908 жылы құрылған Байланыс банкімен, 1924 жылы құрылған Қытайдың Орталық банкімен және 1933 жылы құрылған Қытайдың Фермерлер банкімен бірге үкімет атынан банкноттар шығарды. 1949 жылғы Қытай коммунистік революциясынан кейін оның операцияларының басым бөлігі Қытай Халық Банкіне (ҚХБ) берілді; ал негізгі қызметі Тайваньға көшіріліп, онда 1971 жылы жекешелендірілгеннен кейін атауы International Commercial Bank of China болып өзгертілді. 1979 жылы реформалар мен ашықтық саясатының бастапқы кезеңінде Қытай Банкі Қытай Халық Банкінен бөлініп шығып, қайта құрылды.
Қытай Банкі Гонконгте жергілікті еншілес компаниясы арқылы жұмыс істейді. Ол басқару және әкімшілік жүргізу салаларында осы еншілес компаниямен тығыз байланыс орнатқан әрі Қытай Банкінің сақтандыру және бағалы қағаздар қызметтерін қайта сату сияқты бірнеше бағытта ынтымақтастық жасайды.
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]XX ғасырдың басы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]1905 жылы Цин үкіметі Бейжіңде Да-Цин банкін құрды. 1912 жылы Қытай Республикасы құрылғаннан кейін Чэнь Цзиньтао президент Сунь Ятсен үкіметінің қаржы реформасы жөніндегі басшысы болып тағайындалды. Ол Да-Цин банкін қайта ұйымдастырып, Қытай Банкіне айналдырды. Кейіннен Чэнь Цзиньтао Қытай Банкінің негізін қалаушы ретінде таныла бастады.[2][3][4][5]
1917 жылы Пэй Цзыи Қытай Банкінің Гонконгтағы филиалын ашты.[6][7] 1928 жылы банк бас кеңсесін Бейжіңнен Шанхайға көшірді.
1920 жылы банк Қытай Банкінің Зерттеу бюросын ашты.[8] Зерттеу бюросы Қытайдың банк секторындағы алғашқы зерттеу мекемесі болды.[8]
1929 жылы банк Қытайдан тыс жердегі алғашқы филиалын Лондонда ашты.[9] Бұл филиал үкіметтің сыртқы қарызын басқарды, банктің валюталық операцияларын басқару орталығына айналды және Қытайдың халықаралық саудасында делдал қызметін атқарды. 1931 жылы тағы бір шетелдік филиал Осакада ашылды,[10] ал 1936 жылы Сингапурда (шетелдегі қытайлардың Қытайға ақша аударымдарын жүзеге асыру үшін), сондай-ақ Нью-Йоркте агенттік ашылды.
1937 жылы Жапониямен соғыс қимылдары басталғаннан кейін жапон күштері Қытайдың негізгі порттарын қоршауға алды. Қытай Банкі ақша аударымдарын жинауды және әскери жабдықтардың жеткізілуін қамтамасыз ету үшін Батавия, Пенанг, Куала-Лумпур, Хайфон, Ханой, Рангун, Бомбей және Калькутта қалаларында бірқатар филиал ашты. Сонымен қатар Сурабая, Медан, Дабо, Бату-Пахат, Байчилу, Мандалай, Лашио, Ипох және Серембан қалаларында қосалқы агенттіктер ашты. 1941–1942 жылдары Жапонияның Оңтүстік-Шығыс Азияны жаулап алуы салдарынан Қытай Банкі Лондон, Нью-Йорк, Калькутта және Бомбейдегі бөлімшелерінен басқа барлық шетелдік филиалдарын, агенттіктерін, қосалқы филиалдары мен қосалқы агенттіктерін жабуға мәжбүр болды. Соған қарамастан, 1942 жылы ол Сиднейде (Аустралия), Ливерпульде, Гаванада және, мүмкін, Карачиде алты жаңа шетелдік филиал ашуға қол жеткізді. 1942 жылғы шілденің соңында Қытай Банкі Байланыс банкімен және Қытайдың Фермерлер банкімен бір мезгілде банкнот шығару құқығынан айырылды, өйткені ұлтшыл үкіметтің бақылауындағы аумақтарда банкнот шығаруға айрықша құқық Қытайдың Орталық банкіне берілді.[11]
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Қытай Банкі 1946 жылы Гонконг, Сингапур, Хайфон, Рангун, Куала-Лумпур, Пенанг және Джакарта қалаларындағы филиалдары мен агенттіктерін қайта ашты. Ол Ханойдағы агенттігін Сайгонға көшірді. Одақтас күштер штабының ұсынысы бойынша банк Жапонияның Осака қаласындағы филиалын таратып, Токиода қосалқы филиал ашты. 1947 жылы банк Бангкок, Читтагонг және Токио қалаларында агенттіктер ашты.
1950 жылы азаматтық соғыста коммунистік күштер жеңіске жеткеннен кейін Қытай Банкінің кейбір шетелдік филиалдары (мысалы, Гонконг, Сингапур, Лондон, Пенанг, Куала-Лумпур, Джакарта, Калькутта, Бомбей, Читтагонг және Карачи) бас кеңсесі Бейжіңде орналасқан Қытай Банкі құрамында қалды, ал басқалары (мысалы, Нью-Йорк, Токио, Гавана, Бангкок және тағы бірі, мүмкін Панамадағы филиал) бас кеңсесі Тайбэйде орналасқан Қытай Банкі құрамында қалды. Бұл банк 1971 жылы атауын International Commercial Bank of China (中國國際商業銀行) деп өзгертті. Рангундағы филиал 1963 жылы Бирмадағы барлық шетелдік және жергілікті банктермен бірге мемлекет меншігіне өтті. 1971 жылы Қытай Карачи мен Читтагонгтағы екі филиалын Пәкістан Ұлттық банкіне берді. 1975 жылы Оңтүстік Вьетнам Республикасы Сайгондағы филиалды, ал Кхмер Руж үкіметі Пномпеньдегі филиалды мемлекет меншігіне алды.
Бейжіңдегі Да-Цин банкінің бас кеңсе кешеніне кіреберіс, 1912–1928 жылдары Қытай Банкінің бас кеңсесі
Шанхайдағы бұрынғы Да-Цин банкінің филиалы, 1928–1946 жылдары Қытай Банкінің бас кеңсесі
Шанхайдағы Қытай Банкі ғимараты, 1937 жылы аяқталған, 1941–1945 жылдары Қытайдың Орталық резервтік банкі пайдаланған, кейін 1946–1949 жылдары Қытай Банкінің бас кеңсесі болған
Циндао қаласындағы бұрынғы филиалы
Нанкин қаласындағы Қытай Банкінің бұрынғы ғимараты
Ухань қаласындағы Қытай Банкінің бұрынғы ғимараты
Гонконгтағы Қытай Банкінің бұрынғы ғимараты, 1951–1991 жылдары Қытай Банкінің Гонконгтағы филиалының орналасқан орны
1979 жылдан бері
[өңдеу | дереккөзін өңдеу].jpg)
1978 жылдан бастап Қытай Халық Банкі өзінің коммерциялық функцияларын біртіндеп бөліп шығаруды бастады және 1979 жылы халықаралық қаржыға басымдық бере отырып Қытай Банкін қайта құрды.[12] Сол жылы жаңадан құрылған Қытай Банкі Люксембургте филиал ашты, ол 1990-жылдары біртіндеп банктің Еуропадағы бас кеңсесіне айналды.[13] 1981 жылы Нью-Йоркте филиал ашылды,[14] одан кейін 1985 жылы Парижде филиал ашылды. 1987 жылы Қытай Банкі LBMA-ның толыққанды мүшесі болды. 1992 жылы Торонтода өкілдік кеңсе ашып, келесі жылы ол II санаттағы банк мәртебесіне көтерілді.
Реформалар мен ашықтық саясаты кезеңінде Қытай Банкі өзінің Халықаралық қаржы институтын құрды.[8] Бұл институт банк шешімдері мен орталық үкіметтің саясат қалыптастыруына ықпал еткен зерттеулер жүргізді.[8]
2020 жылдар
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]2022 жылы Қытай Банкі Fortune журналының жаһандық ұйымдар рейтингінде 42-орынға ие болды.[15]
2024 жылғы қаңтардағы жағдай бойынша Қытай Банкі жалпы шығындарды сіңіру қабілеті (TLAC) облигацияларының жаңа санатын 150 миллиард юаньға (21 миллиард АҚШ доллары) шығаруды жоспарлады. Бұл оны 2025 жылға қарай қаржыландыру тапшылығын осындай жолмен толықтырған елдегі алғашқы мемлекеттік банкке айналдырмақ болды.[16]
Даулары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Польшадағы кепілдік дауы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]COVEC Польшадағы A2 автомагистралінің құрылысын аяқтаудан бас тартқаннан кейін, Қытай Банкі Польша үкіметінің жол агенттігі GDDKiA-ға орындау кепілдігі бойынша төлем жасауға тиіс болды. Алайда Қытайдың Экспорт-импорт банкімен бірге ол бұл төлемді жасаудан бас тартты; сот шешімі бойынша өз міндеттемелерін тек Deutsche Bank қана орындады.[17]
Wultz қарсы Қытай Банкі ісі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]2008 жылғы 8 тамызда 2006 жылы Израильдегі террористік шабуылдан қаза тапқан америкалық жасөспірім Дэниел Вулцтың отбасы Қытай Банкіне қарсы Колумбия округі бойынша АҚШ округтік сотына талап-арыз берді. Кейін іс Нью-Йорктың оңтүстік округі бойынша АҚШ округтік сотына беріліп, сот талқылауы жалғасты. 2012 жылғы 29 қазанда судья Дж. Шейндлин Қытай Банкінен іс бойынша дәлелдемелерді ұсынуды міндеттеген шешім шығарды.[18][19][20]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Global 500 December 2009 : Market values and prices at 31 December 2009. Media.ft.com. Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 наурыз 2010. Тексерілді, 28 наурыз 2017.
- ↑ 中国银行简介 ．中国银行官网
- ↑ 媒体解析央企"一把手"任命与选拔模式 ．网易新闻
- ↑ 1912年2月5日 民国政府第一银行：中国银行开业 ．搜狐网
- ↑ 中国金融机构名录：中国银行 ．腾讯财经
- ↑ Wankel Charles Encyclopedia of Business in Today's World: A - C — SAGE Publications. — ISBN 9781412964272.
- ↑ About Us. Bank of China. Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 қазан 2021. Тексерілді, 2 қазан 2021.
- 1 2 3 4 The Idea of China: Chinese Thinkers on Power, Progress, and People — Berlin, Germany: European Council on Foreign Relations. — P. 142. — ISBN 978-1-916682-42-9.
- ↑ A Guide to the Top 100 Companies in China — World Scientific. — ISBN 9789814291477.
- ↑ Expansion of Foreign Exchange Business via Bank of China Overseas Branches (1929–1936). Bank of China. Басты дереккөзінен мұрағатталған 10 мамыр 2021. Тексерілді, 8 мамыр 2021.
- ↑ Li, Michell Inflation in Eastern China during the Second Sino-Japanese War. Johns Hopkins Institute for Applied Economics, Global Health, and Study of Business Enterprise. (May 2018).
- ↑ Roach Stephen S. Accidental Conflict: America, China, and the Clash of False Narratives — New Haven: Yale University Press. — ISBN 978-0-300-26901-7.
- ↑ Bank of China Becomes the First RMB Clearing Bank Recognized by Government of Luxembourg. Bank of China. (1 July 2013). Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 наурыз 2016. Тексерілді, 28 наурыз 2017.
- ↑ Bank of China U.S.A. New York Branch. Bank Of China. Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 қазан 2021. Тексерілді, 2 қазан 2021.
- ↑ "Global 500: Bank of China Rank 42". Fortune. https://fortune.com/company/bank-of-china/global500/. Retrieved 2024-02-07.
- ↑ Bank of China plans US$21 billion bond sales to comply with global capital requirements. South China Morning Post. (29 January 2024). Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 ақпан 2024. Тексерілді, 7 ақпан 2024.
- ↑ COVEC nie zraził się porażką na A2 i z chińskimi bankami startuje do Kozienic (поляк) (20 January 2012).
- ↑ Duke University Law School: Wultz v. Bank of China (29 October 2012).
- ↑ Groll, Elias Israel Accused of Suppressing Terror Evidence to Help Out New Pal China. Foreign Policy. (24 July 2013). Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 мамыр 2014. Тексерілді, 3 қазан 2018.
- ↑ Boies Wins Discovery Fight in Bank of China Terror Funding Case. Litigation Daily. (29 January 2015). Басты дереккөзінен мұрағатталған 3 ақпан 2015. Тексерілді, 8 наурыз 2015.