Мазмұнға өту

III Джон Дэвисон Рокфеллер

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
III Джон Дэвисон Рокфеллер
Туған күні

21 наурыз 1906 (1906-03-21)

Туған жері

Нью-Йорк, Нью-Йорк, АҚШ

Қайтыс болған күні

10 шілде 1978 (1978-07-10) (72 жас)

Қайтыс болған жері

Маунт-Плезант, Нью-Йорк, АҚШ

Білімі

Принстон университеті

Әкесі

Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші)

Анасы

Эбигейл Грин Олдрич

Жұбайы
​
​
(үйл. 1932)​
Балалары

Сандра, IV Джон Рокфеллер, Хоуп, Алида

III Джон Дэвисон Рокфеллер (21 наурыз 1906 – 10 шілде 1978) — америкалық филантроп. Рокфеллер Джон Д. Рокфеллердің (кіші) және Эбби Олдрич Рокфеллердің тұңғыш ұлы әрі екінші баласы, сондай-ақ Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі Джон Д. Рокфеллердің немересі болды. Ол қайырымдылық саласындағы көптеген жобаларға қатысып, олардың басым бөлігін өз әулеті бастаған болатын. Сонымен қатар Шығыс Азия мәселелерімен айналысатын ұйымдарға қолдау көрсетті. Рокфеллер сондай-ақ Population Council ұйымының және Манхэттендегі Линкольн орталығын құрған комитеттің ірі қолдаушыларының бірі болды.

Ерте өмірі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

III Джон Дэвисон Рокфеллер 1906 жылғы 21 наурызда Нью-Йорк қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы филантроптар Джон Дэвисон Рокфеллер (кіші) (1874–1960) мен Эбигейл Грин «Эбби» Олдрич (1874–1948) болды. Оның Эбби атты өзінен үлкен әпкесі және Нельсон, Уинтроп, Лоренс пен Дэвид есімді төрт інісі болды. Әкесі жағынан ол Standard Oil компаниясының негізін қалаушылардың бірі Джон Дэвисон Рокфеллер мен мектеп мұғалімі Лаура Селестия «Сетти» Спелманның немересі еді. Анасы жағынан ол сенатор Нельсон Уилмарт Олдрич пен Эбигейл Пирс Труман «Эбби» Чепманның немересі болды.

Ол бастапқы білімін Нью-Йорк қаласындағы Браунинг мектебінде алып, кейін 1925 жылы Коннектикут штатындағы Виндзор қаласында орналасқан Лумис Чаффи мектебін тәмамдады. Одан кейін Принстон университетіне түсіп, экономика мамандығы бойынша жоғары үздік көрсеткіштермен оқыды және 1929 жылы жаратылыстану бакалавры дәрежесін алды. Бітіру жұмысының тақырыбы ретінде өндірістік қатынастарды таңдады. Оның өндірістік қатынастарға қызығушылығы әулетінің Ладлоу қырғынымен байланысты рөлінен туындады. Бұл оқиға кезінде ереуілшілерге қарсы пайдаланылған жұмысшылар мен күзетшілер Рокфеллерлер бақылауындағы Colorado Fuel and Iron Company компаниясына қарсы ереуілге шыққан кеншілердің әйелдері мен балаларын өлтірген болатын. Рокфеллердің әкесі өндірістік қатынастарды дамытуға және осы саланың ізашарларының бірі болған Уильям Лайон Маккензи Кингтің қызметін қолдауға ерекше көңіл бөліп, отбасының қоғамдық беделін қалпына келтіруге тырысты.

Университетті бітіргеннен кейін ол халықаралық қатынастарға өмір бойы жалғасқан қызығушылығының бастамасы ретінде дүниежүзілік сапарға шықты. Бұл сапар Жапонияда өткен Тынық мұхиты қатынастары институтының конференциясындағы тапсырмаларды орындаумен аяқталды.[1]

Ұйымдардағы қызметі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

III Джон Дэвисон Рокфеллер отбасының қоғамдық маңызы бар бастамаларының келесі жетекшісі болды. 1929 жылдан бастап ол әртүрлі мекемелердің жиырма директорлар кеңесінің құрамында қызмет атқарды. Олардың көпшілігі Рокфеллерлер әулетімен байланысты ұйымдар еді. Олардың ішіндегі маңыздылары:

III Джон Дэвисон Рокфеллер әр кезеңде Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңестің, Сыртқы саясат қауымдастығының және Тынық мұхиты қатынастары институтының мүшесі болды. Сонымен қатар Принстон университетінің директорлар кеңесінің құрамында қызмет атқарды. 1950 жылдың соңында ол мемлекеттік хатшы Джон Фостер Даллеспен және Дуглас Макартурмен бірге Жапонияға сапар шегіп, бейбітшілік шартын жасасу жұмыстарына қатысты. Сол сапар барысында ол Жапонияның қоғамдық өмірінің іс жүзінде барлық маңызды салаларының жетекшілерімен кеңесті.[2]

III Джон Дэвисон Рокфеллер Рокфеллерлер әулетіндегі үшінші буынның көрнекті филантропы болды. 1956 жылы ол Азия мен АҚШ арасындағы өзара түсіністік пен ынтымақтастықты дамыту мақсатында Азия қоғамын құрды. Бұл оның бастамасымен құрылған ең маңызды ұйымдардың бірі еді. Сондай-ақ 1952 жылы Халық саны жөніндегі кеңестің негізін қалап, Жапония қоғамын қайта ұйымдастыруға атсалысты. Бұдан бөлек, ол афроамерикалықтардың жоғары білім алуына қолдау көрсетуге бағытталған Біріккен негр колледждері қорын қолдады. Осы арқылы Атлантадағы Спелман колледжінде қара нәсілді әйелдердің білім алуын қаржыландырған атасы бастаған қайырымдылық дәстүрін жалғастырды.

Ол отбасының әйгілі «5600-бөлме» деп аталған отбасылық кеңсесіндегі әкесінің консультативтік комитетінің мүшесі болды. Сондай-ақ 1940 жылдан 1956 жылға дейін отбасы мүшелері басқаратын негізгі қайырымдылық ұйымы — Рокфеллер ағайындылары қорының президенті қызметін атқарды. 1929 жылы ол атақты Рокфеллер қорына қосылды. 1931 жылы қордың басқарма құрамына сайланып, кейін осы ірі қайырымдылық ұйымын жиырма жыл бойы басқарды. Оның жетекшілігі кезінде қордың қызмет бағыты едәуір өзгертіліп, ұйым жұмысының басымдықтары қайта айқындалды.

Ол құрған негізгі қайырымдылық ұйымы 1963 жылы негізі қаланған JDR III қоры болды. Қордың басты бағдарламасы 1967 жылы Шығыс пен Батыс арасындағы мәдени алмасуды дамыту мақсатында құрылған Азия мәдени бағдарламасы еді. 1979 жылы III Джон Дэвисон Рокфеллер қайтыс болғаннан кейін қор таратылды. Алайда Азия мәдени бағдарламасы өз жұмысын Азия мәдени кеңесі ретінде жалғастырды. Бұл ұйым өнер саласында 4000-нан астам азиялық пен америкалыққа гранттық қолдау көрсетті. Бағдарламаларды қаржыландыру қордың инвестициялық кірістерінен, сондай-ақ АҚШ пен Азиядағы жеке тұлғалардың, қорлардың және корпорациялардың қайырымдылық жарналарынан қамтамасыз етіледі.

1950-жылдардың ортасында III Джон Дэвисон Рокфеллер кейіннен Линкольн орталығына айналған жобаны жүзеге асыру үшін құрылған Музыкалық өнер орталығы жөніндегі зерттеу комитетінің басшылығын өз қолына алды. Бұл комитет орталықты құру бағытында жұмыс жүргізген қоғам қайраткерлерінен тұрды. Рокфеллер қаржы жинау науқанының негізгі ұйымдастырушысы болды және жобаның табысты жүзеге асуына қажетті қоғам қайраткерлері мен басқа да мүдделі тараптардың арасында ортақ келісімге қол жеткізуде шешуші рөл атқарды. Орталықтың құрылысы 1959 жылдан 1969 жылға дейін жүргізілді. 1956 жылы ол Линкольн орталығының екінші президенті болды, ал 1961 жылы басқарма төрағасы қызметіне сайланды. Ол бұл қызметті 1970 жылға дейін атқарып, кейін құрметті төраға болып сайланды.[3]

1960-жылдардың соңында III Джон Дэвисон Рокфеллер Қорлар мен жеке филантропия жөніндегі комиссияның (көбіне Петерсон комиссиясы деп аталады, төрағасы Питер Г. Петерсон болған) және Жеке филантропия мен қоғамдық қажеттіліктер жөніндегі комиссияның (көбіне Файлер комиссиясы деп аталады) құрылуына бастамашы болды. 1958 жылы ол Рокфеллер атындағы мемлекеттік қызмет сыйлығын тағайындады. 1959 жылы Нью-Йорк қаласына сіңірген ерекше еңбегі үшін Нью-Йорктің Жүз жылдық қауымдастығының Алтын медалімен марапатталды. 1976 жылы жеке тұлғаның қоғамға көрсеткен ең үздік қызметі үшін берілетін С. Роджер Хорчоу сыйлығын алды. Бұл марапатты Джефферсон сыйлықтары ұйымы жыл сайын табыстайды.[4]

III Джон Дэвисон Рокфеллер Халық санының өсуі және Американың болашағы жөніндегі комиссияның төрағасы болды. Бұл комиссия халық санының өсуі мен оның әлеуметтік салдарына қатысты АҚШ үкіметіне ұсынымдар әзірлеу мақсатында құрылды. Комиссияны АҚШ Конгресі 1970 жылы құрды, ал өзінің қорытынды есебін және ұсынымдарын 1972 жылы ұсынды.[5]

Қайтыс болғаннан кейінгі құрметтері

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

1982 жылы Принстон университетіндегі Рокфеллер колледжіне оның құрметіне III Джон Дэвисон Рокфеллердің есімі берілді.

2020 жылы АҚШ шахмат федерациясы ұйымдастыратын бастауыш мектептердің штат чемпиондары арасындағы жыл сайынғы ұлттық шахмат турнирі оның құрметіне III Джон Дэвисон Рокфеллер атындағы бастауыш мектептердің штат чемпиондарының ұлттық турнирі деп аталды.

Жеке өмірі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

1932 жылғы 11 қарашада ол қоғамның ықпалды топтарымен байланысы болған Бланшетт Ферри Хукерге (1909–1992) үйленді. Бланшетт Рокфеллер 1980 жылдан 1990 жылға дейін Азия мәдени кеңесінің төрайымы қызметін атқарды. Сондай-ақ Жапонияда Blanchette H. Rockefeller Fellowship Fund қорын құрды. Олардың бір ұлы және үш қызы болды:

Қайтыс болуы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

III Джон Дэвисон Рокфеллер 1978 жылғы 10 шілдеде Нью-Йорк штатындағы Маунт-Плезант қаласында (Покантикодағы Рокфеллерлер әулетінің иелігі маңында) болған автокөлік апатынан 72 жасында қаза тапты.[7] Ол Нью-Йорк штатындағы Слипи-Холлоуда орналасқан Рокфеллерлер әулетінің зиратында жерленген.

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. ↑ "INTERNATIONAL: Pacific Parley", Time, November 11, 1929.
  2. ↑ John Ensor Harr and Peter J. Johnson, The Rockefeller Century: Three Generations of America's Greatest Family, New York: Charles Scribner's Sons, 1988 (pp.502–510)
  3. ↑ Rockefeller Archive Center biography. Тексерілді, 7 сәуір 2026.
  4. ↑ National Winners | public service awards | Jefferson Awards.org. Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 қараша 2010. Тексерілді, 5 тамыз 2013.
  5. ↑ Population and the American future; the report. United States. For sale by the Supt. of Docs., U.S. Govt. Print. Off.
  6. ↑ Sandra Ferry Rockefeller (October 28, 2024). Тексерілді 28 маусымның 2025.
  7. ↑ John D. Rockefeller 3d is Killed in Auto Collision Near His Home (Published 1978). The New York Times. (11 July 1978).
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=III_Джон_Дэвисон_Рокфеллер&oldid=3617700» бетінен алынған