Мазмұнға өту

II Иоанн Павел

Сілтемелерді өңдеу
Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Оның Қасиеттілігі Папа
II Иоанн Павел
лат. Ioannes Paulus PP. II
II Иоанн Павел
II Иоанн Павел 1988 жылы
ту
ту
 264-Рим папасы
16 қазан 1978 — 2 сәуір 2005
Таңдалуы 16 қазан 1978
Интронизация 22 қазан 1978
Шіркеуі Рим-католик шіркеуі
Ізашары I Иоанн Павел
Ізбасары XVI Бенедикт
ту
ту
 Краков архиепископы
13 қаңтар 1964 — 16 қазан 1978
Ізашары Адам Стефан Сапега
Евгениуш Базяк (апостолдық администратор ретінде)
Ізбасары Франтишек Махарский
 
Білімі Ягеллон университеті
Әулие Фома Аквинский папалық университеті
Ғылыми дәрежесі Богословие докторы
Туған кездегі есімі Кароль Юзеф Войтыла
Туған кездегі
шынайы есімі		 Karol Józef Wojtyła
Туған күні 18 мамыр 1920 (1920-05-18)
Вадовице, Вадовице повяты, Краков воеводалығы, Польша Республикасы
Қайтыс болуы 2 сәуір 2005 (2005-04-02) (84 жас)
Ватикан
Жерленді Әулие Петер базиликасы
Жерленді Әулие Петер базиликасы
Эпископтық хиротония 28 қыркүйек 1958
Кардинал 26 маусым 1967
 
Заңдастырылған 27 сәуір 2014
Қатары Әулие
 
Қолтаңбасы Қолтаңба
 
Марапаттары

Әулие[1] II Иоанн Павел (лат. Ioannes Paulus PP. II, итал. Giovanni Paolo II; туған есімі — Кароль Юзеф Войтыла, пол. Karol Józef Wojtyła (ақп.); 18 мамыр 1920 жыл, Вадовице, Вадовице повяты, Краков воеводалығы, Польша Республикасы — 2 сәуір 2005 жыл, Ватикан) — Рим-католик шіркеуінің епископы, 1978 жылдың 16 қазанынан 2005 жылдың 2 сәуіріне дейін Рим папасы. 2011 жылдың 1 мамырында Рим папасы XVI Бенедикт оны әулиелер қатарына қоспас бұрын беатификациялады. 2014 жылдың 27 сәуірінде папа Франциск және онымен бірге қызмет еткен демалыстағы Рим папасы XVI Бенедикт оны канонизациялады (әулие ретінде жариялады).

1978 жылы II Иоанн Павел соңғы 455 жылда сайланған итальян текті емес тұңғыш Рим папасы (1523 жылы папа болған VI Адриан нидерландылық еді) әрі славян текті алғашқы понтифик атанды. Дегенмен, II Иоанн Павел славян текті екінші папа болған деген де болжам бар: бұл гипотеза бойынша, алғашқы славян текті папа — V Сикст болуы мүмкін (оның әкесі Сречко Перич Биеладан (қазіргі Черногория) шыққан).[2]

Понтификат ұзақтығы жағынан ол тек IX Пийге ғана жол береді. II Иоанн Павелдің ізбасары болып XVI Бенедикт есімін алған неміс кардиналы Йозеф Ратцингер сайланды.

Өмірбаяны

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Алғашқы жылдары

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
II Иоанн Павел ата-анасы Эмилия мен Кароль Войтиланың (үлкен) үйлену тойындағы портреті

Кароль Юзеф Войтыла Польшаның Вадовице қаласында дүниеге келді. Ол этникалық поляк — Кароль Войтыла (1879–1941) мен тегі литвалық Эмилия Качоровскаяның (1884–1929) отбасындағы үш баланың кенжесі еді. Мектеп мұғалімі болып жұмыс істеген Эмилия 1929 жылы жүрек талмасы мен бүйрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Бұл кезде жас Кароль небәрі сегіз жаста болатын. Оның үлкен әпкесі Ольга ол дүниеге келме бұрын шетінеп кеткен, алайда Кароль өзінен 13 жас үлкен ағасы Эдмундпен (үй ішіндегі лақап аты — Мундек) өте жақын өсті. Эдмундтың дәрігерлік қызметі соңында оның қызамық (скарлатина) ауруын жұқтырып, көз жұмуына әкеп соқтырды. Бұл қаза жас Карольдің жанына қатты батты.

Сәби кезінде дүниеге келгеннен кейін бір ай өткен соң шоқыну рәсімінен өткен Войтыла тоғыз жасында алғаш рет қасиетті нан ауыз тиді (Тәбәрік алды), ал он сегіз жасында діни сенімді бекіту рәсімінен (конфирмация) өтті.[3] Бала кезінде Войтила спортқа жақын болып, көбінесе футболда қақпашы қызметін атқарды.

Балалық шағында ол Вадовице қаласының ауқымды еврей қауымдастығымен тығыз қарым-қатынаста болды.[4] Мектеп оқушылары арасындағы футбол ойындары жиі еврейлер мен католиктер командалары болып ұйымдастырылатын және Войтила көбінесе еврейлердің командасында ойнайтын. 2005 жылы ол былай деп еске алды:

Войтыла алғашқы қауышу (причастие) күнінде

«Вадовицедегі бастауыш сыныптағы сыныптастарымның кем дегенде үштен бірі еврейлер болғанын есіме аламын. Орта мектепте олардың саны азырақ еді. Олардың кейбіреулерімен өте жақын дос болдым. Олардың кейбірінен мені ерекше таңғалдырған нәрсе — олардың нағыз поляк патриотизмі еді».[5]

Бұл кезеңде жас Каролдың қыз баламен алғашқы шынайы қарым-қатынасы басталды. Ол «көздері таңғажайып, шашы қарақаттай қара, сымбатты да тамаша актриса» деп сипатталған еврей сұлуы Гинка Бир есімді қызбен жақындаса түсті.[6]

1938 жылдың орта шенінде Войтыла мен әкесі Вадовицеден кетіп, Краков қаласына қоныс аударды, сол жерде Ягеллон университетіне оқуға түсті. Филология және түрлі тілдер сияқты пәндерді оқумен қатар, ол ерікті кітапханашы болып жұмыс істеді және Академиялық легиондағы міндетті әскери дайындыққа қатысуға тиіс болса да, қару атудан үзілді-келді бас тартты. Ол әртүрлі театр трупаларында өнер көрсетіп, драматург ретінде де еңбек етті.

Бұл уақытта оның тіл үйренуге деген таланты қайнап шығып, поляк, латын, итальян, ағылшын, испан, португал, француз, неміс, люксембург, голланд, украин, серб-хорват, чех, словак және эсперанто сияқты 15 тілді меңгерді.[7] Олардың тоғызын кейін рим папасы ретінде қызмет еткен жылдары кеңінен қолданды.

1939 жылы Польшаға басып кіргеннен кейін, нацистік Германияның оккупациялық күштері университетті жауып тастады. Еңбекке жарамды ер адамдар жұмыс істеуге міндеттелді, сондықтан 1940–1944 жылдары Войтыла Германияға жер аударылудан қашу үшін мейрамханада курьер, әктас карьерінде қара жұмысшы және «Солvay» химия зауытында түрлі жұмыстар атқарды.

1940 жылдың ақпанында ол Ян Тырановскиймен кездесіп, ол Войтыланы кармелиттердің руханиятымен және «Тірі тәсбих» жастар топтарымен таныстырды.[8] Сол жылы ол екі үлкен жазатайым оқиғаға ұшырады: трамвай қағып кетіп, бас сүйегі сынып жарақат алды, ал карьерде жүк көлігі соғып кетіп, салдарынан бір иығы екіншісінен биік болып қалды және мәңгілік бүкірлік пайда болды.[9]

Бұрынғы Аустрия-Мажарстан кіші офицері және кейін Польша армиясының офицері болған әкесі 1941 жылы жүрек талмасынан қайтыс болып,[10] жас Войтыланы жетім қалдырды және отбасынан тірі қалған жалғыз мүше етті.[11] Өмірінің бұл кезеңдерін еске ала отырып, арада 40 жылға жуық уақыт өткен соң ол былай деді: «Мен анамның қайтыс болған кезінде қасында болмадым, ағамның өлген кезінде қасында болмадым, әкемнің де соңғы сағатында қасында болмадым. Жиырма жасымда мен өзім жақсы көрген жақындарымның бәрінен айырылып үлгерген едім».[11]

Әкесі қайтыс болғаннан кейін ол діни қызметкер (парыз) болу туралы байыппен ойлана бастады. 1942 жылдың қазан айында, Екінші дүниежүзілік соғыс жалғасып жатқан кезде, ол епископ сарайының есігін қағып, діни оқуға түскісі келетінін айтты. Көп ұзамай ол Краков архиепископы, болашақ кардинал Адам Стефан Сапега басқаратын жасырын подполье семинариясында сабақ ала бастады.[12]

1944 жылдың 29 ақпанында Войтыланы неміс жүк көлігі қағып кетті. Неміс Вермахт офицерлері оған көмек көрсетіп, ауруханаға жіберді. Ол жерде мидың қатты шайқалуы мен иық жарақатынан айығу үшін екі апта өткізді. Бұл оқиға мен оның аман қалуы өз жолының (діни қызметтің) дұрыстығының айғағы сияқты көрінді.

1944 жылдың 6 тамызында, «Қара жексенбі» деген атпен белгілі күні,[13] Гестапо көтеріліске тосқауыл қою үшін Краковтағы жас жігіттерді жаппай ұстай бастады (бұл Жақында болған Варшава көтерілісіне ұқсас еді).[14][15] Неміс әскерлері жоғары жақта іздеу жүргізіп жатқанда, Войтыла Тынецкая көшесі, 10 үйдегі көкесінің подвалына тығылып аман қалды. Сол күні 8000-нан астам ер адам мен балалар қолға түсті, ал Войтыла немістер кеткенше архиепископтың резиденциясына қашып құтылды.[16][14]

1945 жылдың 17 қаңтарына қараған түні немістер қаладан қашып, студенттер қираған семинарияны қайтадан өз қолдарына алды. Войтыла мен тағы бір семинарист дәретханалардағы қатып қалған нәжіс үйінділерін тазарту жұмысына ерікті түрде кірісті.[17]

Сондай-ақ Войтыла Ченстоховадағы нацистік еңбек лагерінен қашып шыққан Эдит Цирер атты 14 жастағы еврей босқын қызға көмектесті. Эдит теміржол платформасында құлап қалғандықтан, Войтила оны пойызға көтеріп апарып, Краковқа дейінгі сапар бойы қасында болды. Кейін ол Эдиттің өмірін сол күні сақтап қалғанын айтып, Войтилаға алғысын білдірді.

«Бнай Брит» (B'nai B'rith) ұйымы мен басқа да ресми тұлғалар Войтиланың басқа да көптеген поляк еврейлерін нацистерден қорғауға көмектескенін мәлімдеді. Польшаны нацистік оккупациялау кезінде бір еврей отбасы өздерінің Стенли Бергер есімді ұлын басқа сенімдегі поляк отбасына тығып қоюға жібереді. Бергердің өз ата-анасы Холокост кезінде қаза табады, ал соғыстан кейін оның жаңа христиан отбасылы ата-анасы Карол Войтыладан балаға шоқыну рәсімін жасауды өтінеді.

Войтыла бұдан бас тартып, баланы католик ретінде емес, туған ата-анасы мен ұлтының еврей сенімімен тәрбиелеу керектігін айтты.[18] Ол Бергердің Польшадан кетіп, Америка Құрама Штаттарындағы еврей туыстарының қолында тәрбиеленуі үшін қолдан келгеннің бәрін жасады.

2005 жылдың сәуірінде, II Иоанн Павел қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай, Израиль үкіметі II Иоанн Павел мұрасын ұлықтау үшін арнайы комиссия құрды. Италия еврей қауымының басшысы Эммануэле Пачифиси ұсынған марапаттардың бірі — «Халықтар арасындағы әділдер» (Righteous Among the Nations) медалі болды.[19]

Войтыланың соңғы кітабы — «Жады және бірегейлік» (Memory and Identity) еңбегінде ол поляк теологы әрі философы Константин Михальскийдің сөздерін келтіре отырып, нацистік режимнің 12 жылдық кезеңін «аңдық қатыгездік» деп сипаттады.[20]

Діни қызмет

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Войтыла (1958)

Краковтағы діни семинарияны аяқтағаннан кейін Кароль Войтыла 1946 жылы 1 қарашада Барлық әулиелер күнінде Краков архиепископы, кардинал Адам Стефан Сапеханың қолынан священник (діни қызметкер) болып тағайындалды. Сапеха Войтыланы 1946 жылы 26 қарашадан бастап оқу үшін Римдегі Папалық халықаралық «Ангеликум» атенеуміне (болашақ Әуес Томас Аквинский атындағы Папалық университетіне) жіберді, онда ол француз доминикан монахы Режинальд Гарригу-Лагранждың жетекшілігімен білім алды. Ол бұл кезеңде Максимилиан де Фюрстенбергтің басшылығымен Белгия папалық колледжінде тұрды.[21]

Войтыла 1947 жылы шілдеде лиценциат атағын алып, 1948 жылы 14 маусымда докторлық емтиханын сәтті тапсырды. Сонымен қатар 1948 жылы 19 маусымда философия мамандығы бойынша «Doctrina de fide apud S. Ioannem a Cruce» («Әулие Кресттік Иоанн бойынша сенім ілімі») атты докторлық диссертациясын сәтті қорғады.[22] «Ангеликум» университетінде Войтыла диссертациясының түпнұсқа баспасы сақталған. «Ангеликумдегі» өзге де курстардың қатарында Войтыла киелі кітаптағы яһуди тілі грамматикасының жинағын жазған голландиялық доминикан Петер Г. Дункердің жетекшілігімен яһуди тілін оқыды.[23] Among other courses at the Angelicum, Wojtyła studied Hebrew with the Dutch Dominican Peter G. Duncker, author of the Compendium grammaticae linguae hebraicae biblicae.[24]

Болашақ аустриялық кардинал, Войтыланың курстасы Альфонс Стиклердің айтуынша, 1947 жылы «Ангеликумде» оқып жүрген кезінде Войтыла Пио әкеге (Padre Pio) барып, оған исповед жасаған (күнәсін мойындаған). Сонда ол Войтылаға күндердің күнінде «Шіркеудегі ең жоғары лауазымға» көтерілетінін айтқан.[25] Stickler added that Wojtyła believed that the prophecy was fulfilled when he became a cardinal.[26] Стиклер бұл пайғамбарлықтың Войтыла кардинал болған кезде орындалғанына сенгенін жеткізді.

Войтыла 1948 жылдың жазында Польшаға оралып, Краковтан 24 шақырым қашықтықта орналасқан Негович ауылындағы Жаратылыс шіркеуінде өз алғашқы пасторлық (діни қызмет) қызметіне кірісті. Ол Неговичке егін жинау науқаны кезінде келіп түсті және оның алғашқы істеген әрекеті жерге тізерлеп, оны сүю болды. Жан Вианнейден үйренген бұл дәстүрін ол папалық еткен жылдары да үнемі қайталап отырды.

1949 жылдың наурыз айында Войтыла Краковтағы Әуес Флориан приходына ауыстырылды. Ол Ягеллон университетінде, кейіннен Люблин католик университетінде этика пәнінен сабақ берді. Оқытушылық қызметпен қатар, ол шамамен 20 жастан тұратын топты жинап, олар өздерін «Родзинка» («кішкентай отбасы») деп атай бастады. Олар дұға ету, философиялық талқылаулар жасау және соқырлар мен науқастарға көмектесу үшін жиналатын. Уақыт өте келе топ мүшелерінің саны 200-ге жуықтап, олардың әрекеттері жыл сайынғы шаңғы және каякпен жүзу сапарларымен толықты.

1953 жылы Войтыланың хабилитациялық диссертациясын Ягеллон университетінің Теология факультеті қабылдады. 1954 жылы ол «Католиктік этиканы Макс Шелердің этикалық жүйесі негізінде құру мүмкіндігін қайта бағалау» (пол. Ocena możliwości zbudowania etyki chrześcijańskiej przy założeniach systemu Maksa Schelera) атты диссертация жазып, Киелі теология докторы атағын алды.[27] Шелер — саналы тәжірибені зерттеуге баса мән беретін кең ауқымды философиялық қозғалыстың негізін қалаған неміс философы. Поляк коммунистік билігі Ягеллон университетінің Теология факультетін таратып жіберді, салдарынан ол бұл ғылыми дәрежесін тек 1957 жылы ғана ала алды. Войтыла дәстүрлі католиктік томизмді феноменологиядан бастау алатын, Краковтағы католик зиялылары арасында кең танымал персонализм идеяларымен біріктіретін феноменологиялық томизм деп аталатын теологиялық бағытты дамытты. Ол Шелердің «Формализм және мазмұндық құндылықтар этикасы» еңбегін аударды. 1961 жылы ол Аквинскийдің философиясын сипаттау үшін «томистік персонализм» терминін енгізді.

Бұл кезеңде Войтыла Краковтың «Tygodnik Powszechny» («Жалпыға ортақ апталық») католиктік газетінде заманауи шіркеу мәселелері туралы бірқатар мақалалар жазды. Діни қызметкер ретіндегі алғашқы онжылдығында ол шығармашылық жұмысқа да баса назар аударды. Соғыс, Польша Халық Республикасындағы өмір және пасторлық міндеттері оның поэзиясы мен пьесаларына арқау болды. Войтыла өз еңбектерін әдеби шығармаларын діни жазбаларынан (өз атымен шыққан) ажырату және әдеби туындыларының өз қасиетіне қарай бағалануы үшін Анджей Явень және Станислав Анджей Груда деген екі бүркеншік атпен жариялады. 1960 жылы Войтыла неке туралы дәстүрлі шіркеу ілімдерін жаңа философиялық тұрғыдан қорғайтын ықпалды «Махаббат пен жауапкершілік» атты теологиялық кітабын басып шығарды.

Жоғарыда аталған студенттер Войтыламен бірге дұға ету, ашық аспан астындағы миссалар (құлшылықтар) және теологиялық талқылаулар жасау арқылы үнемі жаяу серуендеуге, шаңғы тебуге, велосипедпен жүруге, лагерьлерге және каякпен жүзуге шығып тұрды. Сталиндік дәуірдегі Польшада діни қызметкерлерге студенттер тобымен саяхаттауға рұқсат етілмеген еді. Сондықтан Войтыла жас серіктерінен өзінің діни қызметкер екенін сырттағылар сезіп қоймау үшін оны «Вуек» («Көке» немесе «Аға» деген мағынадағы поляк сөзі) деп атауды сұрады. Бұл лақап ат оның ізбасарлары арасында тез танылып кетті. 1958 жылы Войтыла Краковтың викарлы епископы болып тағайындалғанда, таныстары бұл жағдай оны өзгертіп жібере ме деп алаңдады. Войтыла достарына: «Вуек бойындағы Вуек болып қала береді» деп жауап берді және епископ лауазымымен келетін сән-салтанаттан аулақ болып, қарапайым өмір сүруін жалғастырды. Бұл сүйікті лақап ат Войтыламен бірге өмірінің соңына дейін қалды және әсіресе поляк халқы арасында әлі күнге дейін жылы лебізбен қолданылады.[28][29]

Епископат пен кардиналдық

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Епископатқа шақыру

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

1958 жылы 4 шілдеде Польшаның солтүстігіндегі көлдер аймағында каякпен демалып жүрген кезінде XII Папа Пиус Войтыланы Краковтың викарлы епископы етіп тағайындады. Соған байланысты ол Варшаваға шақырылып, Польшаның примасы, кардинал Стефан Вышинскиймен кездесті, ол өзінің жаңа лауазымға тағайындалғанын хабарлады. Войтыла бұл ұсынысты қабылдап, Краков архиепископы Евгениуш Базиактың көмекшісі атанды.

Оның епископтық қол қою рәсімі (Омбидің титулярлы епископы ретінде) 1958 жылы 28 қыркүйекте өтті. Басты дұға бағыштаушы (консекратор) болып Базиактың өзі қатысты, ал со-консекраторлар ретінде Wrocław католик архидиоцезінің викарийі, Софеннің титулярлы епископы Болеслав Коминек пен Сандомиждің викарлы епископы Францишек Йоп (Даулияның титулярлы епископы) қатысты. Кейіннен Коминек Вроцлавтың кардинал-архиепископы атанса, Йоп Вроцлавтың викарлы епископы, содан кейін Ополе епископы болды. Небәрі 38 жасында Войтыла Польшадағы ең жас епископ атағына ие болды.

1959 жылы Войтыла Краковтың сыртындағы, әлі шіркеуі жоқ «үлгілі жұмысшылар қаласы» саналатын Нова Хута кентінде ашық аспан астында Рождество күні түнгі мисса (Midnight Mass) өткізу дәстүрін бастады.[30] 1962 жылы маусымда архиепископ Базиак қайтыс болып, 16 шілдеде жаңа архиепископ тағайындалғанға дейін Войтыла Архидиоцездің викарий-капитуляры (уақытша әкімшісі) болып сайланды.

Екінші Ватикан соборына қатысу және кейінгі оқиғалар

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Папа VI Павел 1967 жылы Войтилаға кардинал береткасын кигізуде

1962 жылдың қазан айынан бастап Кароль Войтыла Екінші Ватикан соборына (1962–1965) қатысты. Ол мұнда собордың ең тарихи және ықпалды екі маңызды құжаты — Діни бостандық туралы декретке (лат. Dignitatis humanae) және Қазіргі әлемдегі шіркеу туралы пасторлық конституцияға (Gaudium et spes) зор үлес қосты. Войтыла мен поляк епископтары соборға Gaudium et spes құжатының жобасын ұсынды. Иезуит тарихшысы Джон В. О'Мэллидің айтуынша, Войтыла мен поляк делегациясы жіберген жоба «сол жазда собор әкелеріне жіберілген нұсқаға белгілі бір дәрежеде әсер етті, бірақ негізгі мәтін ретінде қабылданбады».[31] Джон Ф. Кросбидің пікірінше, кейін Папа ретінде Иоанн Павел II адамның Құдаймен қарым-қатынасындағы табиғаты туралы өз көзқарастарын жеткізу үшін Gaudium et spes сөздерін пайдаланды: адам — «Құдайдың өзі үшін қалаған Жер бетіндегі жалғыз жаратылысы», бірақ адам «өз шынайы болмысын тек өзін шынайы түрде беру арқылы ғана толық аша алады».[32]

Сондай-ақ Войтыла Епископтар синодының отырыстарына да қатысты. 1964 жылы 13 қаңтарда VI Папа Павел оны Краковтың архиепископы етіп тағайындады. 1967 жылы 26 маусымда VI Папа Павел Войтыланың Кардиналдар коллегиясына көтерілгенін жариялады. Войтыла Палациондағы Әуес Цезарь (San Cesareo in Palatio) титулдық шіркеуінің кардинал-священнигі болып тағайындалды.

1973 жылы Войтыла философ Анна-Тереза Тыменецкаямен (Stanford және Harvard университеттерінің экономика профессоры, сондай-ақ президент Ричард Никсонның Экономикалық кеңесшілер кеңесінің мүшесі Хендрик С. Хаутаккердің жұбайы) танысады.[33][34] Тыменецкая Войтыламен бірқатар жобаларда, соның ішінде оның «Жеке тұлға және әрекет» (Osoba i czyn) атты кітабын ағылшын тіліне аудару ісінде бірге жұмыс істеді. II Иоанн Павел ең маңызды әдеби еңбектерінің бірі болып табылатын бұл кітап бастапқыда поляк тілінде жазылған болатын. Ал оның ағылшынша нұсқасын Тыменецкая дайындады. Жылдар бойы хат алмасып, олар жақын досқа айналды. 1976 жылдың жазында Войтыла Жаңа Англияға сапармен келгенде, Тыменецкая оны өз үйінде қонақ етті. Войтиla өзінің сүйікті Польшасындағыдай Вермонт штатының Помфрет қалашығында каякпен жүріп, табиғат аясында демалысын көңілді өткізді.

1974–1975 жылдары Войтыла Папа VI Павел-ге қызмет етіп, Зайырлылар іөтері жөніндегі папалық кеңестің кеңесшісі, 1974 жылғы эвангелизация (мәсіхшілікті уағыздау) жөніндегі синодтың хатшысы болды және 1975 жылғы «Evangelii nuntiandi» апостолдық үндеуін бастапқы дайындау жұмыстарына белсене қатысты.

Понтификат

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Сайлау

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
1978 жылғы 16 қазанда сайланғаннан кейінгі Рим Папасы II Иоанн Павел-дің алғашқы көрінісі

1978 жылы тамызда Папа VI Павел қайтыс болғаннан кейін, Войтыла I Иоанн Павелді сайлаған папалық конклавқа қатысып, дауыс берді. Алайда I Иоанн Павел небәрі 33 күн ғана Папа болып қызмет етіп, дүниедан озды, бұл өз кезегінде кезекті жаңа конклавтың шақырылуына түрткі болды.

1978 жылғы екінші конклав қараңғы қабірге қою рәсімінен кейін он күн өткен соң, 14 қазанда басталды. Бұл жолы конклав папалық таққа таласқан екі негізгі кандидат — генуялық консервативті архиепископ, кардинал Джузеппе Сири мен флоренциялық либералды архиепископ, I Иоанн Павелдің жақын досы, кардинал Джованни Бенеллидің арасындағы қатаң бәсекеге бөлінді.

Бенеллидің жақтастары оның сайланатынына сенімді болды және алғашқы дауыс берулердің бірінде Бенелли жеңіске жетуге тоғыз-ақ дауыс жетпей қалды. Алайда, екі үміткер де екі жақтан жеткілікті қарсылыққа тап болды, сондықтан олардың ешқайсысының жеңіске жету ықтималдығы аз еді. Милан архиепископы Джованни Коломбо итальяндық кардинал-сайлаушылар арасындағы ымыралы үміткер ретінде қарастырылды, бірақ ол дауыс жинай бастаған кезде, егер сайланса, папалықтан бас тартатынын мәлімдеді.[35] Вена архиепископы, кардинал Франц Кениг басқа сайлаушыларға ымыралы үміткер ретінде Войтыланы ұсынды. Войтыла үшінші күні (16 қазан) сегізінші дауыс беруде жеңіске жетті.

Войтыланы қолдағандардың қатарында Джузеппе Сиридің жақтастары, Стефан Вышинский, Америкалық кардиналдардың көбі (Джон Крол бастаған) және басқа да қалыпты ұстанымдағы кардиналдар болды. Ол өз сайлауын мына сөздермен қабылдады: «Өз Иеміз Мәсіхке деген сеніммен бағына отырып, Мәсіхтің Анасы мен Шіркеуге деген үмітпен, үлкен қиындықтарға қарамастан, мен бұны қабылдаймын». Содан кейін Папа өзінен бұрынғы ізбасарына құрмет ретінде, сондай-ақ марқұм VI Павел мен XXIII Иоанн папалардың құрметіне Иоанн Павел II папалық есімін алды, ал дәстүрлі ақ түтін Әуес Петр алаңында жиналған халыққа папаның сайланғанын хабарлады. Жаңа папа поляк әулиесінің құрметіне I Станислав аталғысы келеді деген қауесеттер болған, бірақ кардиналдар оның римдік есім емес екеніне көзін жеткізді. Жаңа понтифик балконға шыққан кезде, жиналған халыққа арнайы үндеу жасап, дәстүрді бұзды:

«Қымбатты бауырлар мен әпкелер, сүйікті Папамыз I Иоанн Павелдің дүниеден озуына бәріміз қайғырамыз, сондықтан кардиналдар Римнің жаңа епископын сайлады. Олар оны алыс жерден шақырды — сенім мен христиандық дәстүрлердегі бірлігіміздің арқасында алыс болса да, әрқашан жақын тұрған жерден. Мен бұл жауапкершілікті қабылдауға қорқып едім, алайда мұны Иемізге деген мойынсұнушылық рухында және біздің ең қасиетті Анамыз Мәриямға деген толық адалдықпен қабылдаймын. Мен сіздердің — жоқ, біздің итальян тілінде сөйлеп тұрмын. Егер қателесетін болсам, өтінемін, мені түзете жүріңіздер».[36][37]

Войтыла папалардың хронологиялық тізімі бойынша 264-ші папа және соңғы 455 жылдағы алғашқы итальяндық емес папа атанды. Небәрі 58 жасында ол 1846 жылы 54 жасында таққа отырған IX Папа Пийден бергі ең жас папа болды. Өзінен бұрынғы ізбасары сияқты, II Иоанн Павел дәстүрлі папалық тәж кигізу рәсімінен бас тартып, оның орнына 1978 жылы 22 қазанда ықшамдалған папалық ұлықтау рәсімінен өткізілді. Ұлықтау кезінде кардиналдар оның алдына тізерлеп, ант беріп, жүзігін сүюі тиіс болған кезде, поляк прелаты, кардинал Стефан Вышинский тізерлеген сәтте ол орнынан тұрып, жүзігін сүюге жол бермеді және оны жай ғана құшақтап қарсы алды.

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. ↑ Иоанн XXIII и Иоанн Павел II будут причислены к лику святых 27 апреля 2014 г.. Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 қазан 2013. Тексерілді, 1 қазан 2013.
  2. ↑ 27 апреля 2014 года состоится канонизация Иоанна XXIII и Иоанна Павла II Мұрағатталған 4 қазанның 2013 жылы. // Информационная служба «Папа Римский Франциск», 30.09.2013.
  3. ↑ St. Pope John Paul II. Saints & Angels. Catholic Online. Тексерілді, 11 қараша 2020.
  4. ↑ Svidercoschi, Gian Franco. The Jewish "Roots" of Karol Wojtyła, Vatican.va. Тексерілді 3 шілденің 2013.
  5. ↑ Pope John Paul II 2005, p. 99.
  6. ↑ Stourton 2006, p. 32.
  7. ↑ Grosjean François Life With Two Languages — 8. — United States: Harvard University Press, 1982 — P. [286] (col. {{{columns}}}).. — ISBN 978-0-674-53092-8
  8. ↑ Weigel, George. Witness to Hope: The Biography of Pope John Paul II (p. 44). HarperCollins. Kindle Edition.
  9. ↑ The Guardian, "History of the Pope's health problems", 1 April 2005. Retrieved 26 March 2015.
  10. ↑ Family Genealogy of Blessed Pope John Paul II. Catholic Online. (2012).  — «Family Genealogy of Blessed Pope John Paul II»  Тексерілді, 3 ақпан 2012.
  11. 1 2 Stourton 2006, p. 60.
  12. ↑ Social memory and history: anthropological perspectives — Walnut Creek, CA: AltaMira Press — P. [280] (col. {{{columns}}}).. — ISBN 978-0-7591-0177-7
  13. ↑ Weigel 2001b, p. 71.
  14. 1 2 Davies 2004, pp. 253–254.
  15. ↑ Weigel 2001b, pp. 71–21.
  16. ↑ Stourton 2006, p. 63.
  17. ↑ Weigel 2001b, p. 75.
  18. ↑ Jan Paweł II Sprawiedliwym wśród Narodów Świata?  (поляк), Ekai.pl (5 April 2005). Мұрағатталған 22 желтоқсанның 2014 жылы. Тексерілді 22 қазанның 2014.
  19. ↑ Papież otrzyma honorowy tytuł "Sprawiedliwy wśród Narodów Świata"? (поляк). Onet.pl. (4 April 2005). Басты дереккөзінен мұрағатталған 23 қазан 2014. Тексерілді, 22 қазан 2014.
  20. ↑ Między Heroizmem a Beatialstwem Częstochowa, 1984
  21. ↑ Belgen in Rome. (4 April 2016). Басты дереккөзінен мұрағатталған 31 наурыз 2017. Тексерілді, 30 наурыз 2017.
  22. ↑ His Holiness John Paul II, Biography, Pre-Pontificate. Тексерілді 6 қазанның 2012. Even though his doctoral work was unanimously approved in June 1948, he was denied the degree because he could not afford to print the text of his dissertation in accordance with the Angelicum rules. In December 1948 a revised text of his dissertation was approved by the theological faculty of Jagiellonian University in Kraków, and Wojtyła was finally awarded his doctoral degree.
  23. ↑ Karol Wojtyla: A Pope Who Hails from the Angelicum (Città Nuova, Roma 2009). Pust.it. Басты дереккөзінен мұрағатталған 7 сәуір 2014. Тексерілді, 23 қазан 2014.
  24. ↑ "30Giorni" 11 December 2002, http://www.30giorni.it/in_breve_id_numero_14_id_arg_32125_l1.htm Accessed 19 February 2013
  25. ↑ Kwitny Jonathan Man of the Century: The Life and Times of Pope John Paul II — New York City: Henry Holt and Company — P. [768] (col. {{{columns}}}).. — ISBN 978-0-8050-2688-7
  26. ↑ Zahn, Paula. Padre Pio Granted Sainthood, CNN (17 June 2002). Тексерілді 19 қаңтардың 2008.
  27. ↑ Destined for Liberty: The Human Person in the Philosophy of Karol Wojtyla/John Paul II CUA Press, 2000. — ISBN 978-0-8132-0985-2
  28. ↑ Witness to Hope; The Biography of Pope John Paul II, by George Weigel. New York: Cliff Street Books/Harper Collins, 1999. p. 992.
  29. ↑ Rice, Patricia. They Call Him "Wujek". (24 January 1999).
  30. ↑ Weigel, George. Witness to Hope: The Biography of Pope John Paul II (p. 151). HarperCollins. Kindle Edition.
  31. ↑ O'Malley John W. What Happened at Vatican II — Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2008 — P. [204–205] (col. {{{columns}}}).. — ISBN 978-0-674-03169-2
  32. ↑ Crosby John F. John Paul II's Vision of Sexuality and Marriage: The Mystery of "Fair Love" // The Legacy of Pope John Paul II: His Contribution to Catholic Thought Crossroad, 2000 — P. [54] (col. {{{columns}}}).. — ISBN 978-0-8245-1831-8
  33. ↑ Stourton, Ed. The secret letters of Pope John Paul II – BBC News, BBC News (15 February 2016). Тексерілді 15 ақпанның 2016.
  34. ↑ Pope John Paul II letters reveal 32-year relationship with woman (15 February 2016). Тексерілді 16 ақпанның 2016.
  35. ↑ Reese Thomas J. Inside the Vatican: The Politics and Organization of the Catholic Church Harvard University Press, 1998 — P. [91, 99] (col. {{{columns}}}).. — ISBN 978-0-674-93261-6
  36. ↑ Agasso, Renzo. Caro Karol. Effata Editrice IT, 2011. p. 23.
  37. ↑ First Greetings and First Blessing to the Faithful: Address of John Paul II, Monday, October 16, 1978 Мұрағатталған 18 қазанның 2013 жылы.. Vatican. Vatican.va.
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=II_Иоанн_Павел&oldid=3638055» бетінен алынған