Мазмұнға өту

Lehman Brothers банкроттығы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет

Lehman Brothers банкроттығы, сондай-ақ 2008 жылғы күйреу және Lehman күйзелісі деген атаулармен белгілі, 2008 жылғы 15 қыркүйекте болған төлем қабілеті төмен қарыз алушыларға берілген ипотекалық несиелер дағдарысының шарықтау шегі болды. Қаржылық қызметтер көрсететін бұл компанияға төлем қабілеті төмен қарыз алушыларға берілген ипотекалық несиелердің үлкен көлеміне ие болуына байланысты несиелік рейтингі төмендетілетіні туралы хабарланғаннан кейін, Федералдық резерв жүйесі оның қайта ұйымдастырылуын қаржыландыру мәселесін талқылау үшін бірнеше банкті шақырды. Алайда бұл келіссөздер нәтижесіз аяқталып, Lehman Brothers АҚШ Банкроттық туралы кодексінің 11-тарауы бойынша банкроттық туралы өтініш берді. Бұл іс активтерінің көлемі 600 миллиард АҚШ долларынан асып, АҚШ тарихындағы ең ірі банкроттық рәсімі болып қалды.

Lehman Brothers штаб-пәтері, Нью-Йорк қаласы, банкроттыққа бір жыл қалғанда

Бұл банкроттық Dow Jones Industrial Average индексінің бір күнде 4,5%-ға төмендеуіне әкелді. Ол кезде бұл 2001 жылғы 11 қыркүйектегі лаңкестік шабуылдардан бергі ең ірі бір күндік құлдырау болды. Бұл оқиға үкіметтің дағдарысты басқару қабілетіне деген сенімді әлсіретіп, қаржы нарықтарында жаппай дүрбелең туғызды. Несиелеудің негізгі көздерінің бірі болған ақша нарығының өзара қорларынан инвесторлар шығынға ұшырамау үшін қаражатын жаппай ала бастады, ал банкаралық несие беру нарығында жағдай күрт қиындап, көптеген банктердің жақын арада күйреу қаупі төнді. Осы дүрбелеңді тежеу үшін үкімет пен Федералдық резерв жүйесі бірнеше төтенше шара қабылдады.

Lehman Brothers-тің бас компаниясы — Lehman Brothers Holdings-ті тарату рәсімі 2022 жылғы 28 қыркүйекке дейін жалғасты. Компанияның 110 мың клиентіне тиесілі 106 миллиард АҚШ доллары толық көлемде қайтарылды. Ал жалпы қамтамасыз етілмеген кредиторлар талап еткен қаражаттың 9,4 миллиард АҚШ долларын, яғни әрбір талап етілген доллардың 41 центін ғана қайтарып алды.[1][2]

Алғышарттар

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Ипотекалық несиелер берудің өсуі (1997–2006)

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Lehman Brothers — АҚШ пен әлемдегі жетекші инвестициялық банктердің бірі.[3] Ол Уолл-стриттегі ипотекалық несие беру саласына кірген алғашқы компаниялардың бірі болды. 1997 жылы Lehman Колорадо штатында орналасқан әрі Alt-A ипотекалық несиелерін берумен айналысқан Aurora Loan Services компаниясын сатып алды. 2000 жылы ипотекалық несие беру қызметін кеңейту мақсатында компания АҚШ-тың Батыс жағалауындағы төлем қабілеті төмен қарыз алушыларға ипотекалық несие беретін BNC Mortgage LLC компаниясын иеленді. Көп ұзамай Lehman төлем қабілеті төмен қарыз алушыларды ипотекалық несиелеу нарығындағы жетекші ойыншылардың біріне айналды. 2003 жылға қарай Lehman 18,2 миллиард АҚШ доллары көлемінде ипотекалық несие беріп, бұл көрсеткіш бойынша үшінші орынға шықты. 2004 жылы бұл көрсеткіш 40 миллиард АҚШ долларынан асты. Ал 2006 жылы Aurora мен BNC ай сайын шамамен 50 миллиард АҚШ доллары көлемінде ипотекалық несие беріп отырды.[4]

Lehman іс жүзінде инвестициялық банк кейпіне енген жылжымайтын мүлікке инвестиция салатын хедж-қорға айналды.[4] 2008 жылға қарай Lehman-ның активтері 680 миллиард АҚШ долларына жетті, алайда олар небәрі 22,5 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі меншікті капиталына ғана сүйенді. Меншікті капиталымен салыстырғанда, компанияның жоғары тәуекелді коммерциялық жылжымайтын мүлікке салған инвестициялары одан 30 есе асып түсті. Осындай жоғары левередж жағдайында жылжымайтын мүлік құнының небәрі 3–5%-ға төмендеуі компанияның меншікті капиталын толықтай жойып жіберуге жеткілікті еді.[5]

Ипотекалық нарыққа тәуелділігі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Lehman 2008 жылғы банкроттыққа дейінгі жылдары инвестицияларын қаржыландыру үшін едәуір көлемде қарыз тартты. Бұл үдеріс қаржылық левередж деп аталады. Компания инвестицияларының елеулі бөлігі тұрғын үй нарығына байланысты активтерге бағытталғандықтан, ол осы нарықтағы құлдырауға аса осал болды. Мұндай тәуекелдің бір көрсеткіші ретінде активтердің меншікті капиталға қатынасын білдіретін левередж коэффициентін атауға болады. Бұл көрсеткіш 2003 жылғы шамамен 24:1 деңгейінен 2007 жылы 31:1-ге дейін өсті.[6] Өрлеу кезеңінде бұл стратегия орасан зор пайда әкелгенімен, компанияның осындай осал қаржылық жағдайы оның активтері құнының небәрі 3–4%-ға төмендеуі меншікті капиталының баланстық құнын толықтай жойып жіберуіне жеткілікті еді.[7] Lehman сияқты инвестициялық банктер тәуекел деңгейін шектеуге бағытталған, депозиттік банктерге қолданылатын реттеу талаптарына бағынбады.[8]

2007 жылғы тамызда Lehman өзінің төлем қабілеті төмен қарыз алушыларға ипотекалық несие берумен айналысқан BNC Mortgage еншілес компаниясын жапты. Соның салдарынан 23 филиалда 1 200 жұмыс орны қысқартылды. Компания салықтан кейінгі 25 миллион АҚШ доллары көлемінде шығынды есептен шығарып, гудвилл құнын 27 миллион АҚШ долларына азайтты. Lehman мұндай шешімнің қабылдануын ипотекалық несие нарығындағы қолайсыз жағдайлардың төлем қабілеті төмен қарыз алушыларды ипотекалық несиелеу сегментіндегі ресурстары мен қызмет ауқымын едәуір қысқартуды талап еткенімен түсіндірді.[9]

Lehman-ның соңғы айлары

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

2008 жылы жалғасып жатқан төлем қабілеті төмен қарыз алушыларға берілген ипотекалық несиелер дағдарысы салдарынан Lehman бұрын-соңды болмаған шығынға ұшырады. Бұл шығын компанияның негізгі ипотекалық несиелерді секьюритилендіру кезінде төлем қабілеті төмен қарыз алушыларға берілген ипотекалық несиелерге және рейтингі төмен басқа да ипотекалық транштарға тиесілі ірі көлемдегі бағалы қағаздарды өз балансында сақтап қалуынан туындады. Lehman мұндай облигацияларды сата алмағандықтан ұстап қалды ма, әлде оларды әдейі сақтап қалу туралы шешім қабылдады ма — бұл белгісіз. Қалай болғанда да, 2008 жылы рейтингі төмен ипотекамен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар бойынша орасан зор шығындар орын алды.[10][11] Реттеуші органдар ықтимал жағдайларға дайындала бастады. Соның аясында олар 2008 жылғы сәуірде Barclays компаниясының басшысы Роберт Даймондпен Lehman-ды сатып алу мәселесін бейресми түрде талқылады. Сол уақытқа қарай АҚШ Қаржы министрі Генри Полсон Lehman-ның бас атқарушы директоры Ричард Фулдқа үкіметтің компанияны қаржылық құтқару бағдарламасы арқылы қолдамайтынын, сондықтан компанияның қандай да бір мәміле жасауы қажет екенін жеткізген болатын.[12]

Екінші қаржылық тоқсанда Lehman 2,8 миллиард АҚШ доллары көлемінде шығынға ұшырағанын хабарлап, жаңа акциялар шығару арқылы қосымша 6 миллиард АҚШ доллары көлемінде капитал тарту туралы шешім қабылдады. Тек 2008 жылдың алғашқы жартысының өзінде несиелеу нарығындағы жағдайдың одан әрі нашарлауына байланысты Lehman акциялары өз құнының 73%-ын жоғалтты. 2008 жылғы тамызда Lehman қыркүйекте жарияланатын үшінші тоқсандық қаржылық есебі алдында қызметкерлерінің 6%-ын, яғни 1 500 адамды жұмыстан қысқартуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді.[10]

2008 жылғы 22 тамызда Lehman акцияларының бағасы Korea Development Bank компанияны сатып алу мүмкіндігін қарастырып жатқаны туралы хабарлардан кейін 5%-ға өсті (апта қорытындысы бойынша өсім 16%-ды құрады).[13] Алайда көп ұзамай Korea Development Bank-тің реттеуші органдардың талаптарын орындауда және мәмілеге серіктестер тартуда қиындықтарға тап болғаны туралы хабарлар шыққан соң, бұл өсімнің басым бөлігі жойылды.[14] Бұл жағдай 2008 жылғы 9 қыркүйекте шегіне жетті. Сол күні Оңтүстік Кореяның мемлекеттік компаниясы келіссөздерді уақытша тоқтатқаны туралы хабарланғаннан кейін Lehman акцияларының бағасы 45%-ға құлдырап, бір акциясының құны 7,79 АҚШ долларына дейін төмендеді.[15]

Инвесторлардың Lehman-ға деген сенімі одан әрі әлсірей түсті. 2008 жылғы 9 қыркүйекте компания акциялары өз құнының шамамен жартысын жоғалтты, соның салдарынан S&P 500 индексі 3,4%-ға төмендеді. Сол күні инвесторлардың банктің қаржылық тұрақтылығына қатысты алаңдаушылығының күшеюінен Dow Jones индексі шамамен 300 тармаққа құлдырады.[16] Сонымен қатар АҚШ үкіметі Lehman төңірегінде туындауы мүмкін қаржылық дағдарысқа байланысты қандай да бір көмек көрсету жоспары жоқ екенін мәлімдеді.[17]

2008 жылғы 10 қыркүйекте Lehman 3,9 миллиард АҚШ доллары көлемінде шығынға ұшырағанын хабарлап, Neuberger Berman компаниясын қамтитын инвестициялық активтерді басқару бөлімшесіндегі бақылау пакетінің көп бөлігін сатуға ниетті екенін мәлімдеді.[18][19] Сол күні компания акцияларының бағасы тағы 7%-ға төмендеді.[19][20] 2008 жылғы 11 қыркүйекте Lehman мәмілелері бойынша клирингтік қызмет көрсеткен JPMorgan Chase банкаралық несие нарығынан Lehman күн сайын қарызға алып отырған 100 миллиард АҚШ долларынан асатын қаражатқа қызмет көрсетуді тоқтатты. Сол күні АҚШ Қаржы министрі Генри Полсон Barclays компаниясының басшысы Роберт Даймондтан Lehman-ды сатып алу мүмкіндігін ресми түрде қарастыруды сұрады.[12]

2008 жылғы 12 қыркүйекте сол кездегі Нью-Йорк Федералдық резерв банкінің президенті Тимоти Гайтнер Lehman-ның болашағына арналған кеңес өткізді. Онда компания активтерін шұғыл тарату мүмкіндігі де қарастырылды.[21] Кеңеске Уолл-стриттегі барлық ірі қаржы компанияларының өкілдері қатысты. Оның мақсаты Lehman-ды құтқарудың жеке секторға негізделген шешімін табу және 2008 жылғы қаржы дағдарысының салдарын жеңілдету болды.[4] Lehman компаниясы өзін сату мүмкіндігі жөнінде Bank of America және Barclays банктерімен келіссөздер жүргізіп жатқанын хабарлады.[21] Екі банк те ұсыныс жасағанымен, АҚШ Қаржы министрлігі Bank of America ұсынған шарттарды қабылдамады. Соның нәтижесінде банк Merrill Lynch компаниясын сатып алды.[12]

Lehman-ды Barclays сатып алады деген сенім болғанымен,[12] The New York Times газеті 2008 жылғы 14 қыркүйекте Barclays-тің Lehman-ды толық немесе ішінара сатып алу жөніндегі ұсынысынан бас тартқанын және банкті таратудан құтқаруға бағытталған мәміленің жүзеге аспай қалғанын хабарлады.[22] Кейіннен мәмілеге Англия банкі мен Ұлыбританияның Қаржылық қызметтер жөніндегі басқармасы (FSA) тыйым салғаны белгілі болды.[23] FSA акционерлер мұндай сатып алуды міндетті түрде мақұлдауы тиіс деген талаптан бас тартудан бас тартты.[12] Сол күні кешке Уолл-стриттегі ірі банктердің басшылары Lehman-ның жедел күйреуіне жол бермеу үшін келіссөздерін жалғастырды. Сонымен қатар федералдық реттеушілер Lehman-ды сату мәмілесіне үкіметтің қатысуы туралы өтінішін қабылдамағаннан кейін Bank of America-ның ықтимал қатысуы да күн тәртібінен түсті.[22] 2008 жылғы 14 қыркүйек, жексенбі күні Barclays-пен мәміле сәтсіз аяқталғаннан кейін, Lehman-ның күйреуі жақын екені туралы хабар бүкіл компанияға тарады. Соның салдарынан көптеген қызметкер штаб-пәтерге келіп, жеке заттарын жинай бастады. Сол күні түстен кейін үкімет Weil, Gotshal & Manges заң фирмасының заңгері Харви Миллерге дүйсенбі күні нарықтар ашылғанға дейін банкроттық туралы өтініш беруді тапсырды.[4]

Банкроттық туралы өтініш беру

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Barclays 2008 жылғы қыркүйекте Lehman Brothers компаниясының инвестициялық банк қызметін сатып алды.

Lehman Brothers 2008 жылғы 15 қыркүйек, дүйсенбі күні АҚШ Банкроттық туралы кодексінің 11-тарауы бойынша банкроттықтан қорғау туралы өтініш берді. Bloomberg агенттігінің мәліметінше, 16 қыркүйекте Нью-Йорктың оңтүстік округі (Манхэттен) бойынша АҚШ-тың Банкроттық істері жөніндегі сотына тапсырылған құжаттарда JPMorgan Chase банкінің Lehman-ға жалпы көлемі 138 миллиард АҚШ долларын құрайтын «Федералдық резерв жүйесі қолдаған аванстық несиелер» бергені көрсетілген. Оның ішінде 87 миллиард АҚШ доллары 15 қыркүйекте, ал тағы 51 миллиард АҚШ доллары 16 қыркүйекте берілген.[24]

Бұл банкроттық туралы өтініш АҚШ тарихындағы ең ірі банкроттық рәсімі болып қала береді. Банкроттық туралы өтініш берілген кезде Lehman Brothers компаниясының активтері 600 миллиард АҚШ долларынан асты.[25]

Компанияны бөлу үдерісі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Lehman Роберт Даймондқа бас компания — Lehman Brothers Holdings банкроттық туралы өтініш беретінін, ал Lehman Brothers North America компаниясының сатуға шығарылғанын хабарлады. Осыдан кейін Barclays жаңа мәміле бойынша жұмысты бастады. 2008 жылғы 16 қыркүйек, сейсенбі күні Даймонд 745 Seventh Avenue мекенжайындағы Lehman штаб-пәтерінің қызметкерлеріне олардың компаниясының сатып алынғанын хабарлады. Осы сәтте ғимараттың дауыс зорайтқыш жүйесі арқылы «God Save the Queen» әнұраны орындалды.[12]

2008 жылғы 22 қыркүйекте Barclays компаниясының Lehman Brothers-тің брокерлік бөлімшесін сатып алу жөніндегі қайта қаралған ұсынысы банкроттық істері жөніндегі соттың қарауына ұсынылды. Сот Barclays-тің Lehman-ның негізгі бизнесін (ең алдымен Мидтаун-Манхэттендегі 745 Seventh Avenue мекенжайында орналасқан, құны 960 миллион АҚШ долларына бағаланған кеңсе зәулім ғимаратын қоса алғанда) 1,3666 миллиард АҚШ долларына (700 миллион фунт стерлингке) сатып алу жоспарын мақұлдады. Манхэттеннің банкроттық істері жөніндегі сотының судьясы Джеймс Пек жеті сағатқа созылған тыңдаудан кейін былай деді: Мен бұл мәмілені мақұлдауға мәжбүрмін, өйткені бұл — қолда бар жалғыз мәміле. Lehman Brothers несие нарықтарын жайлаған алапат күйзелістің құрбанына, тіпті сол күйзелісте құлаған жалғыз шынайы символға айналды. Бұл — мен қатысқан ең маңызды банкроттық ісі бойынша тыңдау. Мұны болашақ істер үшін үлгі деп қарастыруға болмайды. Осындай төтенше жағдайдың тағы қайталанатынын елестету маған қиын.[26][12]

Кредиторлар комитетінің заңгері Люк Деспен былай деді: «Біздің қарсылық білдірмеуіміздің басты себебі — өміршең баламаның болмауы. Біз бұл мәмілені қолдаған жоқпыз, өйткені оны жан-жақты қарастыруға жеткілікті уақыт берілген жоқ».[27] Түзетілген келісімге сәйкес, Barclays 47,4 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі бағалы қағаздарды өз қарамағына алып, 45,5 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі сауда операцияларына байланысты міндеттемелерді мойнына алатын болды. Lehman-ның Weil, Gotshal & Manges заң фирмасындағы заңгері Харви Миллер: «Мәміленің жылжымайтын мүлік бөлігінің сатып алу бағасы 1,29 миллиард АҚШ долларын құрайды. Оның ішінде 960 миллион АҚШ доллары Нью-Йорктегі Lehman штаб-пәтеріне, ал 330 миллион АҚШ доллары Нью-Джерси штатындағы екі деректерді өңдеу орталығына тиесілі», — деп мәлімдеді. Сонымен қатар Barclays Lehman-ның Eagle Energy бөлімшесін сатып алмайтын болды, бірақ Lehman Brothers Canada Inc, Lehman Brothers Sudamerica, Lehman Brothers Uruguay компанияларын және ауқатты клиенттерге қызмет көрсететін Private Investment Management бөлімшесін иеленетін болды. Ал Barclays-ке берілмейтін 20 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі бағалы қағаздар активтері Lehman Brothers Inc компаниясында қалатын болды.[28] Егер Barclays кепілдік берілген 90 күндік мерзім өткеннен кейін Lehman-ның кейбір қызметкерлерін жұмысқа қалдырмауды шешсе, компания шамамен 2,5 миллиард АҚШ доллары көлемінде жұмыстан босатуға байланысты өтемақы төлеуге міндетті болуы мүмкін еді.[29][30]

2008 жылғы 22 қыркүйекте Nomura Holdings компаниясы Lehman Brothers-тің Жапонияны, Гонконгті және Аустралияны қоса алғанда, Азия-Тынық мұхиты өңіріндегі бизнесін сатып алуға келіскенін жариялады.[31] Келесі күні Nomura Lehman Brothers-тің Еуропа мен Таяу Шығыстағы инвестициялық банк қызметі мен акциялармен сауда жасау бизнесін де сатып алу ниетін мәлімдеді. Бірнеше аптадан кейін мәміленің барлық талаптары орындалғаны жарияланып, ол 2008 жылғы 13 қазан, дүйсенбі күні заңды күшіне енді.[32] 2007 жылы Lehman Brothers-тің АҚШ-тан тыс орналасқан еншілес компаниялары компанияның дүниежүзілік кірісінің 50%-дан астамын қамтамасыз етті.[33]

Barclays пен Nomura-ға активтер сатылғаннан кейін Lehman Brothers-тің қалған мүлік кешені кредиторлардың өндіріп алу көлемін барынша арттыру мақсатында қаржы институттарына, сауда операциялары бойынша контрагенттерге және бұрынғы іскерлік серіктестерге қарсы мәмілелерді жарамсыз деп тану және басымдықпен жүргізілген төлемдерді кері қайтару туралы көптеген талап-арыз берді. Мүлік кешенінің атынан бұл дауларды жүргізу үшін әртүрлі заң фирмалары, соның ішінде Jones Day, Quinn Emanuel Urquhart & Sullivan LLP, Dechert LLP, Mark Roher Law, P.A. және Togut, Segal & Segal LLP тартылды. Олар әртүрлі юрисдикцияларда кредиторлар мен контрагенттердің мүдделерін қорғады.[34]

Банкроттық туралы өтініштің салдары

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

2008 жылғы 15 қыркүйекте Dow Jones индексі 500 тармақтан астамға (−4,4%) төмендеп жабылды. Ол кезде бұл 2001 жылғы 11 қыркүйектегі террористік шабуылдардан кейінгі кезеңнен бергі бір күн ішіндегі тармақ бойынша ең ірі құлдырау болды.[35] Алайда бұл көрсеткіш 2008 жылғы 29 қыркүйекте жаңартылып, сол күні индекс 6,98%-ға құлдырады.[36]

Lehman-ның банкроттыққа ұшырауы коммерциялық жылжымайтын мүлік бағасының төмендеуіне әкелуі мүмкін деп күтілді. Компанияның ипотекамен қамтамасыз етілген коммерциялық бағалы қағаздарының (CMBS) 4,3 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі портфелі сатылымға шығарылуы мүмкін деген қауіп ипотекамен қамтамасыз етілген коммерциялық бағалы қағаздар нарығында жаппай сатылымға себеп болды. Lehman өз активтерін таратуға жақындаған сайын коммерциялық жылжымайтын мүлікке қатысты бағалы қағаздарды сатуға қысымның күшеюі мүмкін деген алаңдаушылық та артты. Сонымен қатар Lehman АҚШ-тағы көлемі жағынан үшінші жылжымайтын мүлікке инвестиция салу трасты (REIT) болған Archstone-Smith Trust компаниясын 22 миллиард АҚШ долларына сатып алу барысында алған борыштық және үлестік қаржы құралдарын сатуға кіріскендіктен, тұрғын үй кешендеріне инвестиция салушылар да қысымға ұшырауы ықтимал еді. Archstone-ның негізгі қызметі АҚШ-тың ірі мегаполистеріндегі көппәтерлі тұрғын үй кешендерін иелену және басқару болатын. UBS компаниясының жылжымайтын мүлік жөніндегі талдаушысы Джеффри Спектордың айтуынша, Archstone-мен бәсекелес тұрғын үй кешендері бар нарықтарда «егер активтерді сатуға тура келсе, Lehman-нан бұрын әрекет етуге тырысасыз». Оның сөзінше, «күн өткен сайын бағаларға түсетін қысым күшейе береді».[37]

Бірқатар ақша нарығы қорлары мен институционалдық ақшалай қаражат қорларының Lehman активтеріне елеулі инвестициялары болды. Олардың қатарында The Bank of New York Mellon басқаратын институционалдық ақшалай қаражат қоры мен Reserve Primary Fund ақша нарығы қоры бар еді. Lehman активтері бойынша шығындарға байланысты бұл қорлардың бір акциясының таза құны 1 АҚШ долларынан төмен түсіп, қаржы саласында «break the buck» деп аталатын жағдай орын алды.[4] The Bank of New York Mellon арнайы мәлімдемесінде Lehman-ға қатысты активтердің жеке құрылымға бөлінгенін хабарлады. Банктің мәліметінше, бұл активтер қор портфелінің 1,13%-ын құраған. Ал Reserve Primary Fund Lehman шығарған коммерциялық қағаздардың 785 миллион АҚШ долларына тең көлемін иеленген, бұл қор активтерінің 1,2%-ына сәйкес келді.[4] Reserve Primary Fund-тың бір акциясының құнының 1 АҚШ долларынан төмен түсуі 1994 жылдан бері ақша нарығы қоры үшін тіркелген алғашқы осындай жағдай болды.

2008 жылғы 15 қыркүйек, дүйсенбі күні қаржы нарығында жаппай дүрбелең басталып, AIG акцияларының бағасы 61%-ға құлдырады. Инвесторлар Goldman Sachs пен Morgan Stanley компанияларының акцияларын да жаппай сата бастады. Екі аптадан кейін Федералдық резерв жүйесі Morgan Stanley мен Goldman Sachs-қа банк холдингі мәртебесін беруге келісті. Бұл оларға Федералдық резервтің дисконттық терезесі арқылы шұғыл өтімділікке қол жеткізуге мүмкіндік берді.[4]

2008 жылғы 17 қыркүйекте Канаданың Great-West Lifeco компаниясына тиесілі Putnam Investments инвесторлардың қаражатты жаппай қайтарып алуына («айтарлықтай өтеу қысымы») байланысты көлемі 12,3 миллиард АҚШ долларын құрайтын ақша нарығы қорын жапты. Evergreen Investments компаниясы болса, оның бас компаниясы — Wachovia Corporation үш Evergreen ақша нарығы қорының бір акциясының құны 1 АҚШ долларынан төмендеп кетпеуі үшін оларға қолдау көрсететінін мәлімдеді.[38] Қорлардағы Lehman-ға тиесілі 494 миллион АҚШ доллары көлеміндегі активтердің шығынын жабу туралы бұл шешім Wachovia-ның жаңа капитал тарту қабілетіне қатысты алаңдаушылықты да күшейтті.[39]

Lehman-ды шамамен 100 хедж-қор өзінің прайм-брокері ретінде пайдаланды және қаржыландырудың басым бөлігін осы компания арқылы алып отырды. Өзінің қаржыландыру қажеттіліктерін өтеу мақсатында Lehman Brothers International прайм-брокерлік қызметін пайдаланған хедж-қорлар клиенттерінің активтерін тұрақты түрде қайта кепілге қою тәжірибесін қолданды.[40] Lehman Brothers International АҚШ Банкроттық туралы кодексінің 11-тарауы бойынша банкроттық туралы өтініш берген кезде оның қарамағында клиенттерге тиесілі шамамен 40 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі актив болды. Оның 22 миллиард АҚШ доллары қайта кепілге қойылған еді.[41] Лондондағы бөлімшенің қызметін сыртқы әкімшілік өз бақылауына алып, ал АҚШ-тағы бас компания банкроттық туралы өтініш бергеннен кейін, Lehman-да сақталған осы хедж-қорлардың позициялары бұғатталды. Соның салдарынан хедж-қорлар левередж деңгейін төмендетуге мәжбүр болып, ірі көлемдегі ақшалай қаражатты пайдаланбай ұстап қалды. Бұл олардың одан әрі өсу мүмкіндігін шектеді.[42] Өз кезегінде бұл нарықтағы теңгерімсіздікті одан әрі күшейтіп, жалпы жүйелік тәуекелдің артуына әкелді. Соның нәтижесінде бағалы қағаздарды қарызға беру нарығындағы қамтамасыз ету ретінде пайдаланылған кепіл көлемі 737 миллиард АҚШ долларына қысқарды.[43]

Жапонияда банктер мен сақтандыру компаниялары Lehman күйреуіне байланысты жалпы көлемі 249 миллиард иенге (2,4 миллиард АҚШ доллары) дейінгі ықтимал шығындар туралы хабарлады. Mizuho Trust & Banking компаниясы Lehman-мен байланысты облигациялар мен несиелер бойынша 11,8 миллиард иен шығынға ұшырағанын айтып, пайда болжамын екі еседен астам қысқартты. Жапония банкінің төрағасы Масааки Сиракава: «Lehman Brothers-ке берілген несиелердің басым бөлігін Жапонияның ірі банктері ұсынған, ал олардың ықтимал шығындары банктердің өз пайдасы есебінен өтеле алатын деңгейде», — деп мәлімдеді. Сондай-ақ ол: «Соңғы оқиғалар Жапонияның қаржы жүйесінің тұрақтылығына қауіп төндіреді деуге негіз жоқ», — деп қосты.[44] Банкроттық рәсімі барысында Royal Bank of Scotland Group компаниясының атынан сөйлеген заңгер Мартин Биненсток Lehman-ға қарсы 1,5–1,8 миллиард АҚШ доллары көлемінде талап қоюы мүмкін екенін мәлімдеді. Оның айтуынша, бұл талаптар ішінара Lehman ұсынған қамтамасыз етілмеген кепілдікке және Lehman-ның еншілес компанияларымен жүргізілген сауда операциялары бойынша келген шығындарға байланысты болды.[45]

Freddie Mac компаниясы Lehman-мен 2008 жылғы 15 қыркүйекте өтеу мерзімі келген қамтамасыз етілмеген несиелеу мәмілелері бойынша контрагент болған. Freddie Mac Lehman-нан негізгі қарыз ретінде 1,2 миллиард АҚШ долларын және оған есептелген пайыздарды алмағанын хабарлады. Сондай-ақ компанияның Lehman-ға қатысты шамамен 400 миллион АҚШ доллары көлемінде қосымша тәуекелі болған. Бұл тәуекел жеке тұрғын үйлерге берілген ипотекалық несиелерге қызмет көрсетуге, соның ішінде оларды кері сатып алу міндеттемелеріне байланысты туындаған. Freddie Mac компаниясы «осы мәмілелер бойынша шығынға ұшырайтынын және оның көлемі қандай болатынын әзірге білмейтінін» айтып, нақты шығындар қазіргі бағалаулардан едәуір асып кетуі мүмкін екенін ескертті. Сонымен қатар компания Lehman және оның еншілес ұйымдарымен басқа да іскерлік қатынастары бойынша тәуекел деңгейін бағалауды жалғастырып жатқанын мәлімдеді.[46]

Constellation Energy компаниясының Lehman-ға қаржылық тәуекелі бар екені туралы хабарланғаннан кейін, оның акциялары алғашқы сауда күнінің өзінде 56%-ға құлдырады. Сауда 67,87 АҚШ долларынан басталған болатын. Акция бағасының күрт төмендеуіне байланысты Нью-Йорк қор биржасы Constellation акцияларымен сауда-саттықты уақытша тоқтатты. Келесі күні акция бағасы 13 АҚШ долларына дейін төмендеген соң, компания өзіне қатысты «стратегиялық баламаларды» қарастыру үшін Morgan Stanley мен UBS компанияларын кеңесші ретінде жалдағанын мәлімдеді. Бұл компанияның сатылуы мүмкін деген болжамдарды күшейтті. Францияның Électricité de France энергетикалық компаниясы Constellation-ды сатып алады немесе ондағы үлесін ұлғайтады деген қауесеттер тарағанымен, ақырында Constellation Berkshire Hathaway холдингінің құрамына кіретін MidAmerican Energy компаниясының сатып алу туралы ұсынысын қабылдады. Berkshire Hathaway компаниясын миллиардер Уоррен Баффет басқарады.[47][48][49]

Federal Agricultural Mortgage Corporation (Farmer Mac) Lehman-ның банкроттыққа ұшырауы салдарынан өзіне тиесілі аға дәрежелі борыштық бағалы қағаздар бойынша 52,4 миллион АҚШ доллары көлеміндегі берешекті есептен шығаруға мәжбүр болатынын мәлімдеді. Сонымен қатар Farmer Mac қыркүйек айының соңына қарай ең төменгі капитал жеткіліктілігі талаптарына сәйкес келмеуі мүмкін екенін ескертті.[50]

Гонконгте 43 700-ден астам адам Lehman шығарған жалпы құны 15,7 миллиард Гонконг доллары болатын «кепілдендірілген мини-облигацияларға» (迷你債券) инвестиция салған.[51][52][53] Көптеген инвестор банктер мен брокерлер бұл өнімдерді тәуекелі төмен инвестиция ретінде жаңылыстырып сатқанын мәлімдеді. Ал банкирлер мини-облигациялардың расында тәуекелі төмен болғанын, өйткені олар бірнеше ай бұрын ғана Уолл-стриттің беделді компанияларының бірі саналған әрі жоғары кредиттік және инвестициялық рейтингтері болған Lehman Brothers компаниясымен қамтамасыз етілгенін айтты. Сондай-ақ көптеген банктер бұл мини-облигацияларды несиелер мен кредиттік желілер бойынша кепіл ретінде қабылдаған. Бұдан бөлек, тағы 3 миллиард Гонконг доллары көлеміндегі қаражат осыған ұқсас өнімдерге, соның ішінде туынды қаржы құралдарына инвестицияланған болатын. Гонконг үкіметі инвесторларға жыл соңына дейін шеккен шығындарының бір бөлігін өтеуге мүмкіндік беру үшін бұл инвестицияларды сол кездегі бағаланған нарықтық құны бойынша кері сатып алу жоспарын ұсынды.[54] Гонконгтың бас атқарушы директоры Дональд Цанг жергілікті банктерді үкіметтің кері сатып алу жоспарына жедел жауап беруге шақырды, өйткені Гонконг ақша-кредит басқармасына 16 мыңнан астам шағым түскен еді.[51][53][54] 2008 жылғы 17 қазанда Гонконг банктер қауымдастығының төрағасы Хэ Гуанбэ мини-облигацияларды олардың сол кездегі бағаланған құны негізінде келісілген әдістеме бойынша кері сатып алуға келісті.[55]

Neuberger Berman

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Neuberger Berman Inc. және оның еншілес компаниялары, ең алдымен Neuberger Berman, LLC, 1939 жылы Рой Р. Нойбергер мен Роберт Берман негізін қалаған инвестициялық кеңес беру компаниясы болып табылады. Компанияның негізгі қызметі таза капиталы жоғары жеке тұлғалардың активтерін басқаруға бағытталған. Келесі онжылдықтарда компанияның өсуі жалпы активтерді басқару саласының дамуымен қатар жүрді. 1950 жылы ол АҚШ-тағы алғашқы сату үстемақысы жоқ өзара инвестициялық қорлардың бірі — Guardian Fund қорын іске қосты, сондай-ақ зейнетақы жоспарылары мен басқа да институционалдық клиенттердің активтерін басқаруды бастады. Тарихи тұрғыдан құндық инвестициялау стратегиясымен танылған компания 1990-жылдары өз қызметін әртараптандырып, өсуге инвестициялау стратегиясын, компаниялардың барлық нарықтық капиталдандыру санаттарын, сондай-ақ халықаралық инвестициялар, жылжымайтын мүлікке инвестиция салу трасты (REIT) және жоғары табысты инвестициялар сияқты жаңа инвестициялық бағыттарды қамтыды. Бұдан бөлек, федералдық және бірнеше штаттық сенімгерлік компаниялардың құрылуы нәтижесінде компания сенімгерлік және фидуциарлық қызметтерді де ұсына бастады. 2016 жылы компанияның басқарудағы активтерінің жалпы көлемі шамамен 246 миллиард АҚШ долларын құрады.[56]

Үшінші авенюдегі Нью-Йорк қаласында орналасқан Neuberger Berman компаниясының штаб-пәтері

1999 жылғы қазанда компания өзінің акцияларын алғашқы жария орналастыру (IPO) арқылы нарыққа шығарып, Нью-Йорк қор биржасында «NEU» тикерлік белгісімен сауда жасай бастады. 2003 жылғы шілдеде, негізін қалаушы Рой Нойбергердің 100 жылдық мерейтойынан көп ұзамай, компания Lehman Brothers Holdings Inc. компаниясымен бірігу жөнінде келіссөздер жүргізіп жатқанын жариялады. Кейін бұл келіссөздер 2003 жылғы 31 қазанда Lehman компаниясының Neuberger Berman-ды шамамен 2,63 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақша мен бағалы қағаздар есебінен сатып алуымен аяқталды.[дереккөзі?]

2006 жылғы 20 қарашада Lehman Brothers өзінің еншілес компаниясы Neuberger Berman ауқатты жеке тұлғаларға активтерді басқару қызметін көрсететін H. A. Schupf & Co. компаниясын сатып алатынын жариялады. H. A. Schupf & Co. басқаруындағы 2,5 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі активтер Neuberger Berman-ның таза капиталы жоғары клиенттерге тиесілі басқарудағы 50 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі активтеріне қосылды.[57]

The Wall Street Journal газетінің 2008 жылғы 15 қыркүйектегі Lehman Brothers Holdings компаниясының АҚШ Банкроттық туралы кодексінің 11-тарауы бойынша банкроттықтан қорғау туралы өтініш бергені жөніндегі мақаласында компания өкілдерінің Neuberger Berman туралы мынадай мәлімдемесі келтірілген:[58]

Neuberger Berman LLC және Lehman Brothers Asset Management өз қызметін әдеттегі тәртіппен жалғастырады және бас компанияның банкроттық рәсіміне тартылмайды. Компаниялардың инвестициялық портфельдерді басқару, зерттеу және операциялық қызметтері өзгеріссіз қалады. Сонымен қатар Neuberger Berman клиенттеріне толық көлемде тиесілі бағалы қағаздар Lehman Brothers активтерінен бөлек сақталады және оларға Lehman Brothers Holdings кредиторларының талаптары қолданылмайды.

Lehman Brothers күйреуінің алдында Neuberger Berman басшылары қызметкерлерге электрондық хаттар жіберіп, онда басқа ұсыныстармен қатар Lehman Brothers-тің жоғары басшылығы соңғы нәтижелер үшін жауапкершіліктен жалтарып отырған жоқ екенін қызметкерлер мен инвесторларға айқын көрсету мақсатында миллиондаған долларлық сыйақылардан бас тартуы керектігін ұсынды.

Lehman Brothers компаниясының инвестицияларды басқару жөніндегі директоры IV Джордж Герберт Уокер бұл ұсынысты қабылдамай, тіпті сыйақыларды қысқарту туралы идеяның айтылғаны үшін Lehman Brothers атқарушы комитетінің басқа мүшелерінен кешірім сұрады. Ол: «Кешіріңіздер, әріптестер. Neuberger Berman-да не болып жатқанын түсінбеймін. Мен ұялып тұрмын және кешірім сұраймын», — деп жазды.[59]

Даулар

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Дағдарыс кезіндегі басшылықтың сыйақылары

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Lehman Brothers компаниясының басшысы Ричард С. Фулд АҚШ Өкілдер палатасының Қадағалау және үкімет реформасы жөніндегі комитетінде жауап берді. Комитет мүшесі Генри Уоксман (Калифорния, Демократиялық партия) одан: «Сіздің компанияңыз банкротқа ұшырады, экономикамыз дағдарысқа тап болды, ал сіз 480 миллион АҚШ долларын (276 миллион фунт стерлинг) сақтап қалдыңыз. Менің сізге қоятын қарапайым сұрағым бар: бұл әділетті ме?» — деп сұрады.[60] Фулд соңғы сегіз жыл ішінде жалақы мен сыйақы ретінде шамамен 300 миллион АҚШ доллары (173 миллион фунт стерлинг) алғанын айтты.[60] Алайда Фулдтың өз сыйақысын қорғауына қарамастан, банкроттық туралы өтініш берілердің алдында Lehman Brothers басшыларының сыйақылары айтарлықтай артқаны хабарланды.[61] 2008 жылғы 17 қазанда CNBC телеарнасы Ричард Фулдты қоса алғанда Lehman-ның бірнеше басшысына бағалы қағаздармен жасалған алаяқтыққа қатысты іс бойынша сотқа шақыру қағазы жіберілгенін хабарлады.[62]

Бухгалтерлік есепті бұрмалау

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

2010 жылғы наурызда банкроттық рәсімі бойынша сарапшы Антон Р. Валукастың есебінде банктің жыл соңындағы бухгалтерлік баланстағы қаржылық жағдайын шын мәнінен жақсырақ етіп көрсету үшін Repo 105 мәмілелерін пайдаланғаны атап өтілді. Кейін, 2010 жылғы желтоқсанда Нью-Йорк штатының бас прокуроры Эндрю Куомо банктің аудиторы Ernst & Young компаниясына қарсы талап-арыз беріп, компанияны қолданылған бухгалтерлік есеп әдістерін мақұлдау арқылы «ауқымды бухгалтерлік алаяқтыққа елеулі түрде жәрдемдесті» деп айыптады.[63]

2010 жылғы 12 сәуірде The New York Times газетінде жарияланған мақалада Lehman өзінің қаржылық көрсеткіштері мен тәуекелдерін бұрмалау мақсатында бірқатар мәмілелер мен активтерді бухгалтерлік есептен шығару үшін Hudson Castle атты шағын компанияны пайдаланғаны айтылды. Lehman басшыларының бірі Hudson Castle-ді Lehman-ның «альтер эгосы» деп сипаттады. Мақалаға сәйкес, Lehman Hudson Castle компаниясының төрттен бір бөлігіне иелік еткен, директорлар кеңесін бақылаған, ал компания қызметкерлерінің басым бөлігі бұрын Lehman-да жұмыс істеген.[64]

363-бап бойынша сату

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

2011 жылғы 22 ақпанда Нью-Йорктың оңтүстік округі бойынша АҚШ-тың Банкроттық істер жөніндегі сотының судьясы Джеймс М. Пек Lehman-ның банкроттық мүлік кешенінің заңгерлерінің 363-бап бойынша жүзеге асырылған сатудан Barclays негізсіз қаржылық пайда тапты деген талаптарын қанағаттандырудан бас тартты. Судья: «Сату рәсімі мінсіз болмаған шығар, бірақ Lehman күйреген аптадағы ерекше жағдайларды ескерсек, ол бәрібір жеткілікті деңгейде өткізілді», — деді.[65]

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. ↑ Securities Investor Protection Corporation (2022-09-28). Lehman Brothers Inc.’s 14-Year Liquidation Successfully Concludes. Пресс-релиз.
  2. ↑ Stempel, Jonathan After 14 years, Lehman Brothers' brokerage ends liquidation. Reuters. (28 қыркүйек 2022).
  3. ↑ Junod, Tom The Last Days of Bear Stearns. Esquire. (11 September 2009).
  4. 1 2 3 4 5 6 7 Williams Mark Uncontrolled Risk — McGraw-Hill Education. — ISBN 978-0071638296.
  5. ↑ Lehman Brothers Holdings Inc. (2007). Form 10-K. Washington D.C.: United States Securities and Exchange Commission
  6. ↑ Lehman 2007 Annual Report-See Item 6 on Page 29 for ratios. Secinfo.com. Тексерілді, 11 қараша 2011.
  7. ↑ Robin Blackburn Blackburn-The Subprime Crisis-New Left Review-March/April 2008. Newleftreview.org. Тексерілді, 11 қараша 2011.
  8. ↑ Labaton, Stephen. NYT-Agency 04 Rule Let Banks Pile Up More Debt-October, 2008, The New York Times (October 2, 2008).
  9. ↑ Kulikowski, Laura Lehman Brothers Amputates Mortgage Arm. TheStreet.com. (August 22, 2007). Басты дереккөзінен мұрағатталған 17 наурыз 2008. Тексерілді, 18 наурыз 2008.
  10. 1 2 Jenny Anderson. Struggling Lehman Plans to Lay Off 1,500, The New York Times (August 29, 2008).
  11. ↑ Lehman raising $6 billion in capital, expects $2.8 billion loss. mercurynews.com. (June 9, 2008).
  12. 1 2 3 4 5 6 7 Junod, Tom (2009-09-11). "The Deal of the Century" (in en-US). Esquire. https://www.esquire.com/news-politics/a6295/barclays-deal-of-the-century-1009/. Retrieved 2025-04-29.
  13. ↑ New York Times, World Business, article by Jenny Anderson and Landon Thomas, August 22, 2008.
  14. ↑ Financials slip as Korea snags weigh on Lehman and Merrill – MarketWatch. Marketwatch.com. Тексерілді, 14 қыркүйек 2008.
  15. ↑ AFP: Lehman Brothers in freefall as hopes fade for new capital. Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 сәуір 2009. Тексерілді, 14 қыркүйек 2008.
  16. ↑ Dow plunges nearly 300 points on concern about Lehman, Times-Picayune (September 9, 2008).
  17. ↑ Jenny Anderson. Wall Street's Fears on Lehman Bros. Batter Markets, The New York Times (September 9, 2008).
  18. ↑ Ben White. Lehman Sees $3.9 Billion Loss and Plans to Shed Assets, The New York Times (September 10, 2008).
  19. 1 2 Joe Bel Bruno. Lehman shares slip on plans to auction off unit, consider sale of company, The Seattle Times (September 10, 2008).
  20. ↑ Jenny Anderson. As Pressure Builds, Lehman Said to Be Looking for a Buyer, The New York Times (September 11, 2008).
  21. 1 2 Jenny Anderson. U.S. Gives Banks Urgent Warning to Solve Crisis, The New York Times (September 13, 2008).
  22. 1 2 Ben White. Lehman Heads Toward Brink as Barclays Ends Talks, The New York Times (September 14, 2008).
  23. ↑ Will Hutton, The Observer, April 19, 2009, You give bankers £1.3 trillion and do they thank you? Do they hell
  24. ↑ Kary, Tiffany JPMorgan Gave Lehman $138 Billion After Bankruptcy (Update3) By Tiffany Kary and Chris Scinta. Bloomberg. (September 16, 2008). Тексерілді, 11 қараша 2011.
  25. ↑ Lehman folds with record $613 billion debt. Marketwatch. (September 15, 2008). Тексерілді, 30 тамыз 2012.
  26. ↑ Judge approves $1.3bn Lehman deal, BBC News (September 20, 2008).
  27. ↑ Judge approves Lehman, Barclays pact (September 21, 2008).
  28. ↑ Chasan, Emily. reuters.com, Judge approves Lehman, Barclays pact, Reuters (September 20, 2008).
  29. ↑ Judge says Lehman can sell units to Barclay.. fastdipfinancing.com. Басты дереккөзінен мұрағатталған 17 желтоқсан 2014.
  30. ↑ "US judge approves Lehman's asset sale to Barclay" Мұрағатталған 17 желтоқсанның 2014 жылы.
  31. ↑ Nomura to acquire Lehman Brothers' Asia Pacific franchise.
  32. ↑ Nomura to close acquisition of Lehman Brothers' Europe and Middle East investment banking and equities businesses on October 13.
  33. ↑ Lehman Brothers 2007 Annual Report. Басты дереккөзінен мұрағатталған 22 наурыз 2008.
  34. ↑ GovInfo (ағыл.). www.govinfo.gov. Тексерілді, 28 наурыз 2026.
  35. ↑ Michael Grynbaum. Wall St.'s Turmoil Sends Stocks Reeling, The New York Times (September 15, 2008).
  36. ↑ MarketWatch, Kate Gibson U.S. stocks hammered after House rejects rescue (ағыл.). MarketWatch. (September 29, 2008). Тексерілді, 20 желтоқсан 2020.
  37. ↑ After Lehman, Banks Jettison Commercial-Property Debt, The Wall Street Journal (September 17, 2008).[dead link]
  38. ↑ Bank of New York restructures cash fund on loss, Reuters (September 18, 2008).
  39. ↑ Wachovia tumbles on capital fears, Financial Times (September 18, 2008).
  40. ↑ Kenneth C. Kettering, Repledge Deconstructed, 61 U.PITT L. REV.45, 51 (1999)(Rehypothecation "[R]efers to a pledge of the debtors collateral by the secured party, to secure the secured parties own obligation to a third party").
  41. ↑ Steven Lessard, E.U. Re-Hypothecation And Lehman Brotherʼs Bankruptcy: Changes That Must Be Made To The MiFID, Appearing in Folsom, Gordon, Spangole, INTERNATIONAL BUSINESS TRANSACTIONS, PRACTITIONERS TREATISE, (2010 Treatise Supplement)
  42. ↑ Hedge funds' growth prospects hit by Lehman's demise, Financial Times (September 17, 2008).
  43. ↑ Manmohan Singh & James Aitken, Deleveraging After Lehman-Evidence from Reduced Rehypothecation, IMF Working Paper No.09/42, at 7 (2009)
  44. ↑ Japan Banks, Insurers Have $2.4 Billion Lehman Risk, Bloomberg (September 17, 2008).
  45. ↑ Chasan, Emily. RBS sees Lehman claims at $1.5 bln-$1.8 billion: lawyer, Reuters (September 17, 2008).
  46. ↑ Bullock, Nicole. Lehman owes Freddie at least $1.2bn, Financial Times (September 19, 2008).
  47. ↑ Desmond, Maurna. Lehman Ties Dim Constellation, Forbes (September 17, 2008).
  48. ↑ Thomson, Victoria. Power deal delivers new star to Buffett's energy constellation, The Scotsman (September 19, 2008).
  49. ↑ Gaffen, David. Buffett Shoots for Falling Constellation, The Wall Street Journal (September 18, 2008).
  50. ↑ Federal Agricultural Mortgage Corp. Q3 2008 Earnings Call Transcript.
  51. 1 2 South China Morning Post. "SCMP." Chief talks tough on minibonds. Retrieved October 17, 2008.
  52. ↑ HKStandard. "The Standard.com Мұрағатталған 20 қазанның 2008 жылы.." HKMA refers Lehman cases to regulator. Retrieved October 17, 2008.
  53. 1 2 Proposal for Resolution of Mini-bond Issue. Hong Kong Democratic Foundation. Тексерілді, 23 қаңтар 2009.
  54. 1 2 CE still waiting to hear from banks over minibond buyback plan, South China Morning Post.
  55. ↑ HKStandard. "The Standard.com Мұрағатталған 20 қазанның 2008 жылы.." Banks to buy back Lehman mini-bonds. Retrieved October 17, 2008.
  56. ↑ Private Equity – Neuberger Berman. nb.com.
  57. ↑ Lehman to acquire H. A. Schupf Мұрағатталған 1 қазанның 2007 жылы.[dead link]Үлгі:Cbignore, Reuters, November 20, 2006
  58. ↑ Mollenkamp, Carrick. Lehman Files for Bankruptcy, The Wall Street Journal (September 16, 2008).
  59. ↑ House panel grills Lehman chief about bonuses. NBC News. (October 6, 2008). Тексерілді, 22 желтоқсан 2010.
  60. 1 2 Swaine, Jon. Richard Fuld punched in face in Lehman Brothers gym, The Daily Telegraph (October 7, 2008).
  61. ↑ Lehman Brothers executive pay was increased before bankruptcy. Story.malaysiasun.com. (October 7, 2008). Басты дереккөзінен мұрағатталған 28 қыркүйек 2011. Тексерілді, 11 қараша 2011.
  62. ↑ Gasparino, Charlie. Lehman Executives Including Fuld Subpoenaed, CNBC-TV (October 17, 2008).
  63. ↑ E&Y sued over Lehmans audit, Accountancy Age, December 21, 2010
  64. ↑ Lehman Channeled Risks Through 'Alter Ego' Firm, The New York Times (April 12, 2010).
  65. ↑ Lehman Brothers $11bn case against Barclays fails, BBC (February 23, 2011).
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Lehman_Brothers_банкроттығы&oldid=3642799» бетінен алынған