VI Филипп (Испания патшасы)
| VI Филипп ис. Felipe VI | ||||
.jpg) | ||||
| Лауазымы | ||||
|---|---|---|---|---|
| ||||
| 19 маусым 2014[1] | ||||
| Ізашары | I Хуан Карлос | |||
| Ізбасары | Леонор | |||
| Өмірбаяны | ||||
| Білімі | Джорджтаун университеті Мадрид автономиялық университеті Эдмунд Уолш атындағы дипломатиялық қызмет мектебі | |||
| Діні | католицизм | |||
| Дүниеге келуі | 30 қаңтар 1968 (58 жас) Мадрид, Испания | |||
| Туған кездегі есімі | ис. Felipe Juan Pablo Alfonso de Todos los Santos de Borbón y Grecia | |||
| Әкесі | I Хуан Карлос | |||
| Жұбайы | Летисия | |||
| Балалары | Леонор, София | |||
| Қолтаңбасы |  | |||
өңдеу  | ||||
VI Филипп (ис. Felipe VI de Borbón y Grecia, Фелипе Хуан Пабло Альфонсо де Тодос лос Сантос де Бурбон и Гресия; 30 қаңтар 1968, Мадрид) — 2014 жылғы 19 маусымнан бастап Испания патшасы.
1977 жылдан 2014 жылға дейін — Астурия, Жирона және Виана ханзадасы, Монблан герцогы, Сервера графы, Балагер сеньоры лауазымдарын иеленді.
Әкесі, патша I Хуан Карлос тақтан бас тартқаннан кейін билікке келді.
Өмірбаяны
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]1968 жылғы 30 қаңтарда Мадридтегі Нуэстра-Сеньора-де-Лорето клиникасында дүниеге келді. Фелипе туған сәтте оның ата-анасында екі қыз болған: инфанта Елена (1963 жылғы 20 желтоқсанда туған) және инфанта Кристина (1965 жылғы 13 маусымда туған). Туған кезде Филиппке инфант лауазымы берілді. Ол Мадрид түбіндегі Сарсуэла сарайында шоқындырылды. Инфанттың өкіл ата-анасы — оның атасы Барселона графы Хуан де Бурбон және арғы әжесі Виктория Евгения патшайымы болды.
Әкесі патша деп жарияланған күннен бастап (1975 жылғы 22 қараша), инфант Фелипе тақ мұрагері атанды, ал 1977 жылы Астурия, Жирона және Виана ханзадасы лауазымдарын иеленді. 1986 жылғы 30 қаңтарда, 18 жасқа толған күні, Фелипе Испания Парламентінде Конституцияға және патшаға адал болуға ант беріп, Испания тағының мұрагері рөлін толықтай өз мойнына алды.
Білімі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Филипп 1984 жылы Мадридтегі «Санта-Мария-де-лос-Росалес» (Santa María de los Rosales) орта мектебін бітірді.
Содан кейін ол бір жыл бойы Канададағы Lakefield College School мектебінде оқыды.
1985 жылдың қыркүйегі мен 1988 жылдың шілдесі аралығында Сарагосадағы Әскери академияда, Мариндағы Әскери-теңіз күштері (ӘТК) мектебінде және Сан-Хавьердегі Әскери-әуе күштері (ӘӘК) академиясында білім алды.
1988 жылдың қазаны мен 1993 жылдың маусымы аралығында Мадрид автономиялық университетінде юриспруденция мен экономиканы оқыды.
1995 жылғы мамырда Джорджтаун университетінде (АҚШ) халықаралық қатынастар саласындағы магистр дипломын алды.
Олимпиада ойындарына қатысуы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]1992 жылы Барселонада өткен жазғы Олимпиада ойындарында желкенді спорт түрінен Испания олимпиадалық құрамасының мүшесі болды. Ойындардың ашылу салтанатында олимпиадалық құраманың ту ұстаушысы ретінде қатысты. Үш орындық қайықтар жарысында алтыншы орынға ие болып, олимпиадалық дипломмен марапатталды. Оның әкесі, анасы және үлкен әпкесі инфанта Кристина да желкенді спорттан Олимпиада ойындарына қатысқан, бірақ Фелипе отбасы мүшелерінің ішінде ең жоғары нәтижеге қол жеткізді: I Хуан Карлос 1972 жылы Мюнхенде 15-орын алса, инфанта Кристина 1988 жылы Сеулде 20-орынға ие болған. 1960 жылы София грек желкенді спорт шеберлері командасының қосалқы мүшесі ретінде Олимпиада ойындарына қатысқан болатын.
Мемлекеттік және қоғамдық қызметі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Испанияның ресми өкілі ретінде әлемнің көптеген мемлекеттеріне сапар жасады. Ол Таяу Шығыс, Солтүстік Африка және Латын Америкасы елдерімен қарым-қатынас мәселелеріне, сондай-ақ экономикалық және әлеуметтік даму проблемалары мен мәдени мәселелерге ерекше көңіл бөлді.[2]
2002 жылғы 5–9 ақпан аралығында Ресей Федерациясына ресми сапармен барды. Сапар барысында Ресей Федерациясының Президенті В.В. Путинмен және басқа да ресми тұлғалармен кездесті. Ресей мен Испания арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастардың қалпына келтірілгеніне 25 жыл толуын мерекелеу аясында испан мәдени орталығын — Сервантес институтының мәскеулік бөлімшесін және Ресей мемлекеттік кітапханасындағы көрмені ашты.[3]
2003 жылғы 23–27 маусым аралығында Путиннің шақыруымен Ресейге қайта сапармен барды.[4] Сапар барысында Мәскеу мен Санкт-Петербург қалаларында болды. 2003 жылғы 23 маусымда Мәскеуде Ресей Президентімен кездесті.[5] Санкт-Петербургте Мемлекеттік Эрмитажды және Балтық флотының әскери кемелерінің бірін аралады. Сондай-ақ Ногинскідегі Ресей Төтенше жағдайлар министрлігінің (ТЖМ) орталығында, Жұлдызды қалашықта болып, Испанияның экономикалық мүмкіндіктеріне арналған жәрмеңкені ашты.[6]
Босния және Герцеговина (2002), Ауғанстан (2008) және басқа да елдердегі Испания Қарулы Күштерінің бөлімшелеріне барды.[7]
2014 жылғы 2 маусымда Испания премьер-министрі Мариано Рахой тікелей эфирде «Мәртебелі патша I Хуан Карлос өз ұлы, ханзада Фелипенің пайдасына тақтан бас тартады» деп мәлімдеді.[8] Ол «Испания конституциясына сәйкес, мұрагер ханзада Фелипенің таққа отыруына мүмкіндік беретін арнайы заң қабылдануы тиіс» екенін және «Испания парламенті жақын арада аталған заңды мақұлдап, ханзада Фелипені Испания патшасы деп жариялайтынын» атап өтті.[9]
Билігі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]19 маусымда ханзада Фелипенің VI Филипп есімімен Испанияның жаңа патшасы ретінде таққа отыру рәсімі өтті.[10] Келесі күні таңертең әкесінен Қарулы Күштердің Жоғарғы Бас қолбасшысы мәртебесін қабылдап алғаннан кейін, ол ресми түрде ант беріп, Испанияның Генералды кортестерінің (парламент) отырысында патша болып жарияланды. Ресми түрде патша болып жарияланбас бұрын, ол Испания Конституциясын сақтауға ант берді. Ол Нидерланд патшасы Виллем-Александрдан тоғыз айға кіші болып, Еуропадағы ең жас монарх атанды.
Патша ретінде VI Филипп айтарлықтай кең ауқымды ресми өкілеттіктерге ие. Ол Конституцияның сақтаушысы болып табылады және оның орындалуына жауап береді. Ол атқарушы биліктің номиналды басшысы болып саналғанымен, әкесі сияқты, негізінен үкіметтің ұсыныстары бойынша әрекет ететін рәсімдік және өкілдік рөлді атқарады деп күтіледі. Ол таққа отыру күні парламентте сөйлеген сөзінде: «мемлекеттің адал қызметшісі ретінде тыңдауға және түсінуге, ескертуге және кеңес беруге, сондай-ақ әрқашан мемлекеттік мүдделерді қорғауға дайын» екенін атап өтті. «Эль Паис» компаниясы жүргізген сауалнама көрсеткендей, испаниялықтардың көпшілігі VI Филипптің саясатта үлкен рөл атқарғанын қолдайды. Сауалнамаға қатысқан 600 адамның 75 %-ы патшаның ұлттық мәселелер бойынша саяси партиялармен жеке келісімге келгенін құптайтынын білдірді. «Эль Мундо» газетінің сауалнамасы бойынша, VI Филипптің беделі әкесіне қарағанда жоғары.
2014 жылғы маусымда VI Филипп Сарайда ЛГБТ-ұйымын қабылдаған және мойындаған алғашқы испан монархы атанды. Сондай-ақ VI Филипп адамдардың ант беру рәсімін айқыш пен Библиясыз өткізуге мүмкіндік беретін хаттаманы өзгертті. Патша ретіндегі алғашқы шетелдік сапары барысында, 2014 жылғы 30 маусымда VI Филипп пен патшайым Летисия Апостол сарайында Рим папасы Францискпен кездесті. Кейіннен олар Ватиканның мемлекеттік хатшысы Пьетро Паролинмен кездесу өткізді. Ол алғаш рет Министрлер кеңесінің отырысына қатысты.
2015 жылғы ақпанда VI Филипп Испаниядағы экономикалық құлдырауға байланысты өзінің жылдық жалақысын 20 %-ға қысқартатынын мәлімдеді.
2015 жылғы парламенттік сайлаудың нәтижесінде биліктегі партия үкіметті жасақтау үшін жеткілікті орын иелене алмады. Бірнеше айға созылған партия лидерлерімен келіссөздерден кейін, 2016 жылғы 2 мамырдан 3-іне қараған түні парламентті тарату және 2016 жылғы маусымға жаңа сайлау тағайындау туралы патша жарлығы шықты. Бұл Франко режимі құлап, 1975 жылы демократияға көшкеннен бергі уақытта алғаш рет орын алған жағдай болды. Испания конституциясына сәйкес, Кортестерді тарату бастамасы премьер-министрге емес, тікелей патшаға тиесілі.
2017 жылғы 1 қазанда Испаниядан бөліну туралы Каталонияның тәуелсіздігі жөніндегі танылмаған референдум өтті. Осыған байланысты VI Филипп Испания халқына теледидар арқылы үндеу жолдап, Каталонияда өткен референдумды айыптады. Ол өз сөзінде Каталонияның жергілікті билік органдарының әрекеті аймақтағы әлеуметтік және экономикалық тұрақтылыққа қауіп төндіруі мүмкін екенін атап өтті.
Әскери қызметі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Ол подполковник (құрлықтағы әскер және ӘӘК) және 2-рангті капитан (ӘТК) шендеріне дейін жетті.[11] Армия, авиация және флоттың тікұшақ ұшқышы біліктілігіне ие. Испания ӘӘК-нің 402-эскадрильясында қызмет етті. Таққа отырар алдында армия, ӘӘК және флоттың генерал-капитаны атанды.[12]
Отбасы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]VI Филипптің жары — патшайым Летисия (қыз күніндегі тегі — Ортис Рокасолано).
2003 жылғы 1 қарашада патша сарайы жұртшылық үшін мүлдем күтпеген мәлімдеме жасап, Астурия ханзадасы Фелипе мен журналист Летисия Ортис Рокасоланоның жақын арада некелесетінін жариялады.
6 қарашада сағат 12:30-да салтанатты түрде атастыру рәсімі өтті. Фелипе қалыңдығына ақ алтыннан соғылған неке сақинасын сыйға тартты, ал Летисия Фелипеге сапфирмен безендірілген ақ алтын жең ілгектерін және испан әдебиетінің классигі Мариано Хосе де Ларраның «Әлсіз Энрике патшаның пажы» атты кітабын табыстады. Осыдан кейін Фелипе мен Летисия әлемнің 10-нан астам елінен жиналған 250 журналистің қатысуымен өткен баспасөз конференциясына қатысты.
Атастыру рәсімінен кейін Летисия Сарсуэла сарайына қоныс аударды.
Үйлену тойы 2004 жылғы 22 мамырда Мадридтегі Санта-Мария-ла-Реаль-де-ла-Альмудена кафедралды соборында өтті. Бұл аталған соборда өткен алғашқы патша әулетінің тойы болды. Неке қию рәсімі көптеген елдердің телеарналары арқылы көрсетілді және оны бүкіл әлем бойынша шамамен 1,5 миллиард адам тамашалады.
Балалары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]2005 жылғы 31 қазанда Мадридтегі Рубер клиникасында Астурия ханзадасы мен ханшайымының қызы — Мәртебелі инфанта Леонор дүниеге келді. Леонорды шоқындыру рәсімі 2006 жылғы 14 қаңтарда өтті. Оның өкіл ата-анасы Испания патшасы I Хуан Карлос пен Испания патшайымы София болды.
2006 жылғы 25 қыркүйекте Испания патша сарайы Астурия ханзадасы мен ханшайымының 2007 жылы тағы бір сәби күтіп жүргенін хабарлады. Олардың екінші қызы — инфанта София 2007 жылғы 29 сәуірде дүниеге келді. Инфанта Софияны шоқындыру рәсімі 2007 жылғы 15 шілдеде өтті.
Лауазымдары мен атақтары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- 1968 жылғы 30 қаңтардан 1977 жылғы 22 қаңтарға дейін — Мәртебелі Испания инфанты дон Фелипе
- 1977 жылғы 22 қаңтардан 2014 жылғы 19 маусымға дейін — Мәртебелі Астурия ханзадасы, Жирона ханзадасы, Виана ханзадасы, Монблан герцогі, Сервера графы, Балагер сеньоры дон Фелипе
- 2014 жылғы 19 маусымнан бастап — Оның Мәртебесі патша VI Филипп
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Испанский король подписал закон об отречении. Басты дереккөзінен мұрағатталған 19 маусым 2014. Тексерілді, 18 маусым 2014.
- ↑ Скромность — качество королевское Мұрағатталған 14 сәуірдің 2005 жылы. «Независимая газета» 16 августа 2002 года
- ↑ Визит Принца Астурийского Филипе в Россию Журнал «Дипломатический вестник» март 2002 года
- ↑ Сообщение пресс-службы Президента Российской Федерации
- ↑ Владимир Путин встретился с наследником испанского престола Принцем Астурийским Фелипе. Басты дереккөзінен мұрағатталған 8 желтоқсан 2007. Тексерілді, 13 сәуір 2009.
- ↑ Наследный Принц Испании Фелипе прибыл в Россию с официальным визитом. Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 қазан 2007. Тексерілді, 13 сәуір 2009.
- ↑ Принц Филип посети испанския контингент в Афганистан Мұрағатталған 12 тамыздың 2014 жылы.
- ↑ Lenta.ru: Мир: Политика: Испанский монарх отрекся от престола. Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 қаңтар 2021. Тексерілді, 2 маусым 2014.
- ↑ ИТАР-ТАСС: Международная панорама — Король Испании Хуан Карлос I объявил о решении отречься от престола. Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 маусым 2014. Тексерілді, 2 маусым 2014.
- ↑ Испания обретёт нового короля 19 июня. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 шілде 2014. Тексерілді, 6 маусым 2014.
- ↑ Real Decreto 1089/2009 Мұрағатталған 9 маусымның 2012 жылы.
- ↑ El rey Felipe VI recibe el fajín de Capitán General de los tres ejércitos en la Zarzuela Мұрағатталған 14 желтоқсанның 2014 жылы.