Дала шпаттары: Нұсқалар арасындағы айырмашылық

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Content deleted Content added
Automated import of articles
 
Өңдеу түйіні жоқ
1-жол: 1-жол:
{{Қорық аймақ | name =ДАЛА ШПАТТАРЫ | image =Сурак.jpg|200px | caption =| location = [[Қазақстан]]| area = | established =| governing_body = | world_heritage_site =| website =}}‎ '''Дала шпаттары ''' – қаңқалы силикаттар класының өте көп тараған, тау жынысын түзетін минералдар тобы. Бүкіл Жер қыртысының 50%-ын құрайды. Д. ш. моноклиндік және триклиндік сингонияда кристалданады. Кристалдары тақта немесе бағана пішінді. Түсі ақ, қызғылт, сұр, т.б. Қатт. 6,0 – 6,5, менш. салм. 2,5 – 2,8 г/см3, балқу t 1110 – 1550°С. Д. ш. кальций-натрийлі (плагиоклаздар), калий-натрийлі (ортоклаз, микроклин, санидин, т.б.) және калий-барийлі болып бөлінеді. Д. ш. көптеген тау жыныстарының құрамына кіреді, граниттерде, сиениттерде (плагиоклаздар, сілтілі Д. ш.), диориттерде, габброда (плагиоклаздар), т.б. магмалық жыныстарда жиі кездеседі. Олар метаморфтық жыныстардың (гнейс), кристалл тақтатастардың, амфиболиттердің құрамында түзіледі. Үгілу нәтижесінде Д. ш. серицитке, каолинге, монтмориллонитке, сазды минералдарға айналады, ал гидротермальдық өзгерістерге және метаморфтануға шалынғанда цеолит, скаполит, мусковит, т.б. түзіледі. Д. ш. керамика, фарфор, шыны өнеркәсібінде, эмаль, кірпіш, бояу, бетон мен цемент әзірлеу үшін пайдаланылады. Кейбір Д. ш. (амозонит, т.б.) әшекейлегіш тас, ал лабродорит қаптама материал ретінде қолданылады. [[Санат:Д]] [[Санат:Қазақстан табиғаты]]
{{Қорық аймақ | name =ДАЛА ШПАТТАРЫ | image =Feldspar 1659.jpg|200px | }}‎ '''Дала шпаттары ''' – қаңқалы [[силикаттар]] класының өте көп тараған, тау жынысын түзетін минералдар тобы. Бүкіл Жер қыртысының 50%-ын құрайды. Дала шпаттарының [[моноклиндік]] және [[триклиндік]] сингонияда кристалданады. Кристалдары тақта немесе бағана пішінді. Түсі ақ, қызғылт, сұр, т.б. Қаттылығы 6,0 – 6,5, меншікті салмағы 2,5 – 2,8 г/см3, балқу t 1110 – 1550°С. Дала шпаттары кальций-натрийлі (плагиоклаздар), калий-натрийлі ([[ортоклаз]], [[микроклин]], [[санидин]], т.б.) және калий-барийлі болып бөлінеді. Дала шпаттары көптеген тау жыныстарының құрамына кіреді, [[граниттерде]], [[сиениттерде]] ([[плагиоклаздар]], сілтілі Д. ш.), [[диориттерде]], [[габброда]] (плагиоклаздар), т.б. магмалық жыныстарда жиі кездеседі. Олар [[метаморфтық]] жыныстардың (гнейс), [[кристалл]] тақтатастардың, [[амфиболиттер|амфиболиттердің]] құрамында түзіледі. Үгілу нәтижесінде дала шпаттары [[серицитке]], [[каолинге]], [[монтмориллонитке]], сазды минералдарға айналады, ал гидротермальдық өзгерістерге және метаморфтануға шалынғанда [[цеолит]], [[скаполит]], [[мусковит]], т.б. түзіледі. Дала шпаттары [[керамика]], [[фарфор]], шыны өнеркәсібінде, [[эмаль]], [[кірпіш]], бояу, [[бетон]] мен [[цемент]] әзірлеу үшін пайдаланылады. Кейбір дала шпаттары ([[амозонит]], т.б.) әшекейлегіш тас, ал [[лабродорит]] қаптама материал ретінде қолданылады.

<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref>
{{stub}}
{{wikify}}

== Пайдаланған әдебиет==
<references/>

[[Санат:Табиғат]]

20:20, 2011 ж. маусымның 19 кезіндегі нұсқа

Үлгі:Қорық аймақДала шпаттары – қаңқалы силикаттар класының өте көп тараған, тау жынысын түзетін минералдар тобы. Бүкіл Жер қыртысының 50%-ын құрайды. Дала шпаттарының моноклиндік және триклиндік сингонияда кристалданады. Кристалдары тақта немесе бағана пішінді. Түсі ақ, қызғылт, сұр, т.б. Қаттылығы 6,0 – 6,5, меншікті салмағы 2,5 – 2,8 г/см3, балқу t 1110 – 1550°С. Дала шпаттары кальций-натрийлі (плагиоклаздар), калий-натрийлі (ортоклаз, микроклин, санидин, т.б.) және калий-барийлі болып бөлінеді. Дала шпаттары көптеген тау жыныстарының құрамына кіреді, граниттерде, сиениттерде (плагиоклаздар, сілтілі Д. ш.), диориттерде, габброда (плагиоклаздар), т.б. магмалық жыныстарда жиі кездеседі. Олар метаморфтық жыныстардың (гнейс), кристалл тақтатастардың, амфиболиттердің құрамында түзіледі. Үгілу нәтижесінде дала шпаттары серицитке, каолинге, монтмориллонитке, сазды минералдарға айналады, ал гидротермальдық өзгерістерге және метаморфтануға шалынғанда цеолит, скаполит, мусковит, т.б. түзіледі. Дала шпаттары керамика, фарфор, шыны өнеркәсібінде, эмаль, кірпіш, бояу, бетон мен цемент әзірлеу үшін пайдаланылады. Кейбір дала шпаттары (амозонит, т.б.) әшекейлегіш тас, ал лабродорит қаптама материал ретінде қолданылады.

[1]

Пайдаланған әдебиет

  1. Қазақ энциклопедиясы