Азық-түлік

Азық-түлік

Ет

Азық-түлік — адамның тіршілік көзі. Азық-түлік қорымен үздіксіз қамтамасыз ету — адамзат қоғамының басты мақсаты. Азық-түлік молшылығын қамтамасыз ету үшін жер, су тағы басқа ресурстар кеңінен пайдаланылады. Азық-түлікті жыл сайын өндіру ауа райына, құрлықтың жер сипатына тығыз байланысты. Азық-түлік қоры дүние жүзінде әр түрлі қалыптасқан. Қазақстанда 800-ден аса өсімдік және мал өнімдері шығарылады. Тамақ өндірісінің 32%-і ет және одан шығатын өнімдерді шығаруға негізделген. Ет өнімдерін шығаратын өндірістер негізінен Алматы, Петропавл, Орал тағы басқа қалаларда орналасқан. Балық өнімдері Атырау балық өнімдері зауытында өңделеді. Қазақстанда ауыл шарушылық алқабының ауданы 1996 жылы 222,2 млн. болды. Оның 14,3% — егістік, 2,3 — жемшөптік, 83,4% — жайылым. 1997 жылы 14,1 млн. га жерден 12,3 млн. т дән жиналды, оның үштен екі бөлігін астық (8,9 млн т), арпа — 2,6 млн. т, күріш — 255,3 мың т, жүгері дәні — 111,2 мың т, тары — 63,8 мың т және 18,2 т —қарақұмық. Одан басқа көкөніс өнімдері — 880 мың т, картоп — 1472 мың т, бақша дақылдары — 180 мың т, жеміс-жидек — 101,5 мың т, қант қызылшасы — 128 мың т, майлық күнбағыс — 54 мың т. Қазақстанда азық-түлікті пайдалану көлемі (жан басына шаққанда орта есеппен, кг/жылына)

90

Азық-түлік түрі	1985	1990	1993	1994	1996
Нан тағамдары (ұн есебімен)	146	142	184	203	185
Картоп	89	82	82	77	67
Көк-өніс, бақша өнімдері	76	51	54	52
Жеміс-жидектер	40	—	10,0	10,0	10,0
Сұйық май	9,8	10,9	7,1	74	7,4
Қант, тәттілер	37,1	39,1	18,4	18,9	17,6
Ет тағамдары (ет есебімен)	58	63	60	58	50
Сүт тағамдары (сүт есебімен)	260	305	265	251	211
Жұмыртқа (дана)	217	222	174	143	70

1997 жылы Қазақстан халқының ет, сүт, балық, жұмыртқа, жеміс-жидек өнімдерін пайдалануы төмендеді, нан тағамдарын көбірек пайдаланатыны байқалды. Қазақстан үшін келешекте азық-түлік өнімдерін түрлі ассортиментпен өндіру өзекті мәселе.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

Қазақ энциклопедиясы I том