Гелада

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Гелада
Еркек
Еркек
Амандық күйі
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Жануарлар
Жамағаты: Хордалылар
Табы: Сүтқоректілер
Сабы: Приматтар
Тұқымдасы: Cercopithecidae
Кіші тұқымдасы: Cercopithecinae
Тайпасы: Papionini
Тегі: Theropithecus
I. Geoffroy, 1843
Түрі: T. gelada
Екі-есімді атауы
Theropithecus gelada
(Rüppell, 1835)
Ареал
Ареал

Гелада (лат. Theropithecus gelada) - мартышка тектестер туысы. Геладаның 1 түрі бар. [2]

Сипаттама[өңдеу]

Еркектерінің ұзындығы 80 см, салмағы 25 кг, ұрғашылары едәуір кішірек. Құйрығының ұзындығы 50-60 см, құйрығының ұшы үлпілдек. Еркектерінің арқасын және иығын ұзын қоңыр, шоколад түсті шаштар жапқан. Денесінің төменгі жағының шаштары ақшыл түсті. Мойын және кеудесін жалаңаш тері жаппаған орындар бар. Еркектері мен ұрғашыларының жыныстық циклге байланысты жалаңаш терінің учаскесі қозған кезде қызарады. Басы дөңгелекше, бет пішінінің бөліктері ойыс, таңқы мұрын. Ойылған құйымшақтары, ұртқалталары, ым және қимылмен павиандарды еске түсіреді.

Мекендейтін жер[өңдеу]

Биіктігі 2000-5000 м Эфиопия тауларында мекендейді.

Байбаламдар[өңдеу]

Жергіліктілер тау батқылдарында өмір сүреді. Ірі, (400 үй шамада), нашар ұйымдастырылған үйірлерімен жүреді. Қыста суықтан сақтану үшін төмен түседі, екпе жерлерге көп зиян әкеледі.

XIX ғасырдың зоологиялық кiтабынан геладаның суреті

Еріксіз жағдайда гелада мен гамадрилден ұрықталған өсімталдық гибридтер алынған.

Пайдаланған әдебиет[өңдеу]

  1. Gippoliti, S. & Hunter, C. (2008). Theropithecus gelada. In: IUCN 2008. IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on 4 January 2009.
  2. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Биология / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007. - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3