Жағдай

Жағдай — адам әрекетінің , жан-жануарлар тіршілігінің, табиғат пен қоғамдағы өзгерістің, оқиғаның, т.б. айналадағы ортаның ықпалына тәуелділігін білдіретін философиялық ұғым. Табиғаттағы, қоғамдағы белгілі бір өзгерісті тудырушы алғышарт есебінде де қарастырылады. Жүзеге асқан өзгеріске бір немесе бірнеше жағдай әсер етуі мүмкін. Кейде өзгерісті тудырушы жағдай пісіп-жетіле келе оны тездетеді. Жағдай толық негіз ретінде пісіп-жетілмесе, онда өзгеріс тумайды, не уақыт жағынан кешігеді. Адамдар әрекеті нәтижесінде жағдай да өзгеріске ұшырайды. Құбылысты жете тану үшін оның себебін ашу барысында жағдай да түрлі қырларымен анықталып, таныла түседі.^[1]

Жағдай — операцияға (ұрысқа) дайындық пен оны жүргізу жүзеге асатын факторлар мен жағдайлар жиынтығы. Олардың ең негізгілері мыналар:

• қарсыластың әскерлерінің (күштерінің) құрамы, топтастырылуы, іс - қимылдарының сипаты;
• өз әскерлерінің (күштерінің) жағдайы, олардың ахуалы, орындалып жаткан міндеттер, материалдык-техникалық қамсыздандырылуы;
• көршілердің жағдайы мен әрекеті;
• жергілікті жердің сипаты;
• ауа райы және гидрометсорологиялық жағдайлар;
• ұрыс қимылдарына дайындалуға және жауынгерлік міндеттерді орындауға берілген уақыт.

Ауқымына карай жағдай стратегиялык, оперативтік және тактикалық болып, ұрыс қимылдарының болатын орнына байланысты жер үсті жағдайы, әуе жағдайы, теңіз және әуе-ғарыш жағдайы болып бөлінуі мүмкін. Жалпы жағдай элементтері:

• биологиялық (бактериологиялық),
• медициналык,
• мұздағы,
• миналық,
• навигациялык,
• радиациялық,
• радиоэлектрондық,
• химиялық,
• эпидемиялық,
• инженерлік,
• техникалық,
• тылдык жағдай және т.б.

Әскерлерді (күштерді) тиімді баскару ушін қолбасшылар (командирлер) мен штабтар жағдайды мүкият зерттеп, бағалайды. Жағдайды бағалаудан шыккан корытынды операция (үрыс) жүргізу және ұрыс кимылдары барысында міндеттерді нактылау туралы шешім қабыдауға негіз болып табылады.