Келдыш Мстислав Всеволодович

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Келдыш Мстислав Всеволодович(10.2.1911, Латвия, Рига – 24.6.1978, Ресей, Мәскеу) – орыс математигі және механигі, КСРО ҒА-ның академигі (1946), 3 мәрте Социалистік Еңбек Ері (1956, 1961, 1971). Мәскеу мемлекттік университетін бітірген (1931). Орталық аэрогидродинамика институтында, КСРО ҒА-ның Математика институтында жұмыс істеді. 1937 жылдан Мәскеу мемлекеттік университетінің профессоры, 1953 – 78 жылы КСРО ҒА-ның Қолданбалы математика институтының директоры. Сонымен қатар КСРО ҒА-ның вице-президенті(1960 – 61), президенті(1961 – 75) болды. Негізгі ғылыми еңбектері функциялар теориясына, дифференциалдық теңдеулерге, функционалдық анализге, есептеу математикасына, аэрогидродинамикаға, тербелістер теориясына арналған. Келдыш атом және ғарыш техникасының маңызды мәселелерін шешуге өте көп үлес қосты. Ол Қазақстан ҒА-ның Математика және механика институтының ұйымдастырылуына және онда ғылыми-зерттеу жұмыстарының жүргізілуіне, сондай-ақ республикада математика саласынан ұлттық кадрларды даярлау ісіне үлкен көмек көрсетті. Маңғыстау экогокомбинатында болып, Қазақстандағы атом реакторының қауіпсіз жұмыс істеуіне ақыл-кеңестер берді. Келдыш – КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Ғылым мен техника саласындағы Лениндік және КСРО Мемлекеттік сыйлығы жөніндегі комитеттің төрағасы (1964 – 78), көптеген шет ел академияларының мүшесі болды. 7 рет Ленин орденімен, 3 рет Еңбек Қызыл Ту орденімен, КСРО ҒА-ның М.В.Ломоносов атындағы (1972) және К.Э. Циолковский атындағы (1972) алтын медальдерімен және көптеген шет ел ордендерімен марапатталған. Лениндік (1937) және КСРО Мемлекеттік (1942, 1946) сыйлығы лауреаты. КСРО ҒА-ның Қолданбалы математика институты, Мәскеудегі алаң, Ригадағы көше, ғылыми-зерттеу кемесі, Айдағы кратер Келдыштің есімімен аталады. КСРО ҒА 1978 ж. М.В. Келдыш атындағы алтын медаль тағайындады.[1][2]

Пайдаланылған әдебиет:[өңдеу]

  1. Қазақ энциклопедиясы
  2. Математика. Избр. тр., М., 1985; Механика. Избр. тр., М., 1985; Ракетная техника и космонавтика. Избр. тр., М., 1987.

Қазақ энциклопедиясы, 4-том