Күш
Қазақша Уикипедияның мағлұматы
Күш, механикада – берілген материалдық денеге басқа денелердің мезаникалық әсерінің мөлшері болып табылатын шама. Бұл әсер тікелей жанасу кезінде (бір-біріне тақалған денелердің қысымы, үйкеліс) немесе өзара әрекеттесетін денелер тудыратын өрістер арқылы (тартылыс өрісі, электр-магниттік өріс) іске асырылуы мүмкін және ол дене нүктесінің жылдамдығын өзгертеді не оларды деформацияға ұшыратады. Күш – векторлық шама және ол әрбір уақыт мезетінде сандық мәнімен, кеңістіктегі бағытымен және түсу нүктесімен сипатталады. Күштерді қосу параллелограмм ережесі бойынша орындалады. Бойымен күш бағытталған түзу күштің әсер ету сызығы деп аталады. Егер денені деформациянланбайтын деп қарастыруға болатын болса (абсолют қатты дене), онда күшті оның әсер ету сызығы бойында кез келген нүктеге түсірілген деп қарастыруға болады. Күшті статикалық немесе динамикалық әдіспен өлшейді.
- Статикалық әдіс өлшенетін күшті алдын-ала белгілі басқа бір күшпен теңгерістіруге негізделген.
- Динамикалық әдіс динамиканың mω=F заңына негізделген, ол бойынша, егер дененің m массасы белгілі болса және оның инерциялық санақ жүйесіне қатысты еркін ілгерілемелі қозғалысының үдеуі ω өлшенген болса, онда күшті табуға болады. Күштің өлшем бірлігі – 1ньютон (1 Н); ол массасы 1 кг денеге 1 м/с2 үдеу беретін күшке тең, сондай-ақ 1 дин = 10-15 Н және 1 кгк = 9.81 Н.
