Округ
Округ – Ресей өкіметінің 1822 жылы 22 маусымдағы Сібір қазақтары туралы Жарғысы бойынша Орта жүзде енгізілген әкімшілік-аумақтық бөлініс.[1] Жарғының 5-параграфы бойынша жаңа құрылым: ауыл – 50-70 шаңырақтан, болыс – 10-12 ауылдан, округ – 15-20 болыстан құралды. Даладағы жаңа үштаған – округ, болыс, ауыл бұрынғы рулық басқару жүйесін іс жүзінде жоқ етуге тиіс болды. 3-параграфқа сәйкес географиялық жағынан Оңтүстік-батыс Сібірді мекендеген қазақтар Сібір қазақтар аталып, 1838 жылға дейін Омбы облысына бағынып келген сыртқы округтерден құралды. Округтерге тиесілі жер иеліктеріне меже енгізілді, 9-параграф бойынша көшпелілердің бір округтен екіншісіне өз еркімен ауысуы шектелді. Ол үшін жергілікті бастықтардың рұқсаты талап етілді. Енді қазақ ауылдарына өз округты аумағының шегінде ғана көшіп жүруіне рұқсат етілді. Үкіметтің жергілікті көшпелілер жөніндегі саясатында оларды егіншілікке ынталандыру, “бақташылық өмірді” жою, олардың егіншілікке көшуін көтермелеу маңызды бағыт болды. Отырықшылыққа көшкендерге 15 десятинаға дейін жер участогін бөліп беруге рұқсат етілді. Қазақтарға өз тауарларын өз округі ішінде де, одан тыс жерлерде де еш шектеусіз еркін өткізуге мүмкіндік берілді. Округтер санын 8 – 10-ға дейін жеткізу, одан әрі Орта Азия шебіне шығу мақсаты көзделді. Алғашқы сыртқы округ – Қарқаралы округі 1824 жылы 8 сәуірде ашылды. Бұл округке кірген болыстар құрамында 20 мыңдай шаңырақ болды. 1824 жылы 22 тамызда Көкшетау округі ашылды. 1825 жылы Құсмұрын, 1826 жылы Баянауыл, 1831 жылы Аягөз (Сергиополь), 1832 жылы Ақмола, 1833 жылы Үшбұлақ, 1834 жылы Аманқарағай округтері құрылды.
[өңдеу] Ішкі сілтемелер
[өңдеу] Сыртқы сілтемелер
[өңдеу] Пайдаланылған әдебиеттер
- ↑ Қазақ энциклопедиясы 7- том, Ремнев А.В., Самодержавие и Сибирь. Административная политика в первой половине ХІХ в., Омск, 1995; Касымбаев Ж.К., Ликвидация казахской государственности (первая половина ХІХ в.) // Казахстан и мировое сообщество, 1996, ғ4; Қазақстан тарихы көне заманнан бүгінге дейін, т. 3, А., 2002.Д. Сатпай
 |
Бұл — мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз. Бұл ескертуді дәлдеп ауыстыру қажет. |
 |
Бұл мақаланы Уикипедия сапа талаптарына лайықты болуы үшін уикилендіру қажет. |
 |
Бұл мақалада еш сурет жоқ.
Мақаланы жетілдіру үшін қажетті суретті енгізіп көмек беріңіз. Суретті қосқаннан кейін бұл үлгіні мақаладан аластаңыз.
Суретті мыннан табуға болады:
|
